VU Magazine 1982 - pagina 445

Prof. dr. J. J. van Cuilenburg in oratie:

„Zuinig met, zuinig op informatie" Hebben we ons voor niks door Orwell de stuipen op het lijf laten jagen? Bij het naderen van het jaar 1984 begint door te dringen, dat dit inderdaad het geval is. Deze geruststellende gedachte kwam althans op bij VU-Magazine bij het beluisteren van de inaugurele rede „Zuinig met, zuinig op informatie", waarmee prof. J. J. van Cuilenburg op 5 november het ambt van hoogleraar in de communicatiewetenschap aanvaardde, als opvolger van Diemer. Centraal in diens betoog stond de gedachte dat we weliswaar onbeperkt kunnen doorgaan met het ontwikkelen van een informatie-technologie en dat zelfs de mogelijkheden om deze groeiende capaciteit vol te proppen praktisch onbegrensd zijn, maar dat er een grens is aan de opnamecapaciteit van de mens. Daar loopt de boel op stuk. „Zuinig met informatie: omdat informatisering kan leiden tot verzadiging, overload en een overvloed aan blindgaande informatie", waarschuwde prof. Van Cuilenburg.

Het geluid ging nogal in tegen de heersende opgetogenheid over de nieuwe mogelijkheden, die geboden lijken te worden door computers, chips, kabels, satellieten, viewdata-systemen enzovoorts, en trok daarom nogal wat aandacht in de media. Raken we in het beloofde land van de ,,informatie-samenleving", waarheen Titulair ons voorgaat, beter of slechter geïnformeerd? Het laatste kon wel eens het geval zijn, is de vrees van prof. Van Cuilenburg. Met een te groot informatie-aanbod kun je weinig beginnen. Iedereen kent dat verschijnsel uit eigen ervaring. Bedelf commissieleden onder agendastukken waarin alles staat wat misschien van belang zou kunnen zijn bij de besluitvorming en de kans is groot dat zij slecht geïnformeerd (en ook nog vervuld van schuldgevoelens) ter vergadering zullen verschijnen. (Men fluistert dat de invloed van de Friezen op het landsbestuur onevenredig groot is omdat de treinreis Leeuwarden-Den Haag hen ten minste een lees-pauze biedt, waarvan zij niet kunnen worden beroofd). Bij een tv-portret van een bewindsman behoort het altijd weer indruk makende beeld van de chauffeur, die enkele bolle aktentassen in de auto plaatst, alvorens hij z'n baas naar huis rijdt. Leestijd: ten minste een week, schat op het oog de informatiedeskundige.

vu-Magazine 11(1982) 12 december 1982

En hij leidt uit het getoonde tafereel af dat de ambtelijke top er kennelijk op uit is de bewindsman zo onwetend mogelijk te laten, want de goede man/vrouw kan voor de volgende ochtend negen uur onmogelijk al dat papier hebben doorgenomen, zelfs als hij/zij geen oog dichtdeed. En daarom behoeven we ook niet bevreesd te zijn voor een ,,1984" van Orwell, overwoog VU-Magazine. Technisch is thans (door gebruikmaking van glasvezel) de aanleg van een kabelnet, zoals Orwell in 1949 in zijn schrikaanjagende roman beschreef, zeer wel mogelijk. Een kabelnet is zó te maken, dat de macht in het informatietijdperk geheel bij de een of andere ,,Big Brother" komt te liggen. Orwell maakte evenwel een kardinale denkfout, die veelvuldig wordt gemaakt wanneer het over communicatie gaat: hij hield geen rekening met de beperkte mogelijkheid van de mens om informatie te verwerken. ,,Big Brother" ziet u" stond overal in Oceanië aangeplakt, maar dat was bluf óf Orwell kon niet rekenen. Ook

„Herkenbaar prijskaartje aan nieuwe media"

Grote Broer kon maar één tv-programma tegelijk zien. Ais we ervan uitgaan, dat hij ook nog wel wat anders aan z'n hoofd had, kon hij met veel inspanning misschien elke dag één uurtje het leven van één burger bespionneren. Redelijke kans dat hij daarbij nog in slaap gevallen was ook.

Leidt meer informatie tot betere besluitvorming? Ook het inschakelen van ambtenaren van het Ministerie van Liefde bij het controlewerk kon Big Brother geen uitkomst bieden, zo leert een rekensom, want hoeveel ambtenaren heb je niet nodig om één burger constant in de gaten te houden? Eerder vijf dan drie, als we rekening houden met ziekteverzuim en onderhoudswerkzaamheden aan het kabelnet. Maar om hén in de gaten te houden zijn er weer 25 andere ambtenaren nodig, enzovoorts. ,,1984" kan dus helemaal niet. Big Brother en zijn ambtenaren van het Ministerie van Liefde zouden door een

403

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen