VU Magazine 1982 - pagina 364

Frank R. BcxkJendijk

VRME UNIVERSITEIT Niet zelden heb ik aan collega 's van andereuniversiteiten, enm.n. van buitenlandse, uit moeten leggen wat de betekenis is van het bijvoeglijk naamwoord,, Vrije'' van onze Vrije Universiteit. En nietalleen aan collega's; ook aan buren, familieleden, vrienden en studenten. Vroeger zou ik op deze vraag nauwelijks antwoord geweten hebben. Toen bestond er voor mij maar één universiteit. En dat was de,,Vrije", die dankzij de groene VU-busles, versierd met het portret van Abraham de Geweldige, nietalleen in stand gehouden kon worden maar zelfs kon groeien tegen de verdrukking in. Trouwe spaarsters — want welke doorsnee gereformeerde echtgenoot had in die tijdwat de Amerikanen noemen .,the power of the purse", ofwel de macht over de beurs?-potten hier centen, enige stuivers en een enkel dubbeltje in op. Tot de grote dag van de verlossing kwam, en de vrijwilligster van de Vrouwen-VUhulp meteen ingetogen gebaar en bereid op het ergste haar sleutel richting hangslot bewoog om vervolgens de inhoud van het busje leeg te schudden op de Trouw van die dag. Aanwezigheid van papieren guldens en I of rijksdaalders wees nietalleen op relatieve welstand, doch tevens op gebrek aan spaarzin en werd in de regel door enigszins welgestelde doch lakse spaarsters in het busje gefrommeld nadat de vrijwilligster aangebeld had. Meteen dergelijke achtergrond was het derhalve vanzelfsprekend dat ik toen het op studeren aankwam, aan de VU ging stu-

330

deren; de VU was immers ,, onze'' universiteit. Gedurende mijn studie heb ik in het kader van een onderzoek naarde betrokkenheid van de traditionele achterband van de VU bij het reilen en zeilen van de VU in die tijd diverse leden van die achterban mogen interviewen. Hoewel het woord,,mogen" niet geheel op zijn plaats is. Het was gewoon een verplichting waaraan je moest voldoen in het kader van je kandidaatsexamen. Zelf had ik hetongeluko.m. een ere-lid van de Vereniging of zo iets dergelijks te moeten interviewen. Hoewel de instructie luidde datje een reserveadres mocht bezoeken wanneer je tot drie maal toe bij iemand geen gehoor kreeg, ben ik bij deze persoon vijf maal langs geweest. En de laatste keer was hij inderdaad net thuis. Ik mocht hem helpen zijn koffers te versjouwen naar de kelderen 's middags mocht ik dan voor het vraaggesprek terugkomen. Toen iklaterterugkwam, vertelde hij mij dat hij bij de VU geïnformeerd had of het wel klopte dat ik hem moest interviewen. Dat was dus het geval. Het interview duurde ongeveerde hele middag dankzij zijn uitweidingen over de geschiedenis van de VU. Diverse vragen heb ik toen maar zelf ingevuld, min of meer overeenkomstig de indruk die ik had van zijn opvattingen over gereformeerden in het algemeen en de VU in het bijzonder. (Vlaar ook andere mensen die ik moest interviewen bleken bijzonder bij de VU betrokken te zijn. Veel klachten hoorde ik over de

dure bedden in het toenmalige VU-ziekenhuis, en ook de geestelijke verzorging door de wijkpredikantliette wensen over volgens diversegeïnterviewden. Uiteraard waren datnietde onderwerpen waarover ik hen diende te interviewen. Maar zodra ik op de drempel vertelde dat ik bezig was met een onderzoek voor en over de VU werd ik met dergelijke gegevens overspoeld. En niet altijd even hartelijk, ondanks het feit dat ik op één adres koffie mét gebak kreeg omdat de geïnterviewdezo blij wasdatnu eindelijk eens iemand naar zijn mening kwam vragen; al zijn collega 's waren al eens geïnterviewd. Mijn meest ontroerende ervaring was met een gepensioneerde spoorwegman. Toen ik heb vroeg op welke partij hij gestemd had, stuurde bijzijn dochter, die intussen ook reeds grootmoeder was, de kamer uit, en vertrouwde mij toe ,,SDAP". De manier waarop Abraham Kuyper de Spoorwegstaking uit 1903 had benaderd was hem definitief het verkeerde keelgat ingeschoten Bij de deur vertelde de dochter mij dat haar vader ondanks zijn afwijkende politieke mening toch altijd trouw offerde voorde VU van Kuyper. In die weken waarin ik met deze interviews bezig was heb ik minimaal twee dingen geleerd. In de eerste plaats dat de betrouwbaarheid van dergelijke interviews staat of valt met de integriteit van degene die interviewt; en ik moettoegeven dat ikzelf nogal wat vragen heb beantwoord omdat de geïnterviewde er niet uit kwam of niet aan toe kwam. In de

tweede plaats dat wat voor mij een gewone zaak was — betrokken te zijn bij de VU — bij de achterban veel pro^ blematischer lager. Sommige mensen dachten zelfs datzij methun bijdragen de studie bekostigden van lastige studenten. In zekere zin was dat ook wel zo, namelijk via de belastingen, maar zeker niét via het VU-busje, althans in de jaren zestig, toen ik voor de VU op pad ging. Maar om op het,,Vrije" van onze universiteit terug te komen, het heeft mij jaren gekost voor ik enigszins begreep wat dit betekende. Op een universiteit wordt de wetenschap beoefend was mij geleerd; de geschiedenis van de filosofie had mij echter tevens geleerd dat deze wetenschapsbeoefening in hetalgemeen in dienst stond van de koning, keizerofadmiraal. Wetenschap gebruikte zij allemaal voor hun eigen doeleinden. Abraham Kuyper wilde een universiteit die niét in eerste instantie het belang van de aardse staat diende, die daar los van stond, vrij was van overheidsbemoeienis. Vandaar de Vrije Universiteit, vandaar ook dat de achterban de universiteit diende te financieren, vandaar ook de VU-busjes. Hoewel mijn buitenlandse collega 's dit verhaal vaak roerend vinden en soms zelfs jaloers zijn op het,, Vrije" van onze universiteit, kunnen ze het toch niet nalaten te vragen wat onze VU dan voorheeft. En als ik dan verwijs naar onze grondslag ziet men de relatie met vrije wetenschapsbeoefening niet meer. Alsof er echte vrije wetenschapsbeoefening zou bestaan, of slechts één waarheid...

/u-Magazine 11(1982) 10 oktober

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen