VU Magazine 1982 - pagina 278

hij zal maar te genieten hebben: — daar deze ongerijmde denktieeiden bij staven algemeen zijn, is men wel genootzaakt geweest, de vrijmaking der slaven, aan bezwarende conditien te onderwerpen, zoals het borgtochten, ten einde niet terstond, als hij vrij is, tot lasten der maatschappij koome..."(pag. 115). Van rechter Lammens kan eigenlijk niet veel meer gezegd worden dan dat hij zich — met wat kritiek — conformeerde aan de heersende opvattingen van de kleine kring van Hollandse machthebbers waartoe hij behoorde. En daarmee (om een onderscheid te gebruiken dat in kringen van het Chr. Instituut voor Zuidelijk Afrika in deze tijd wordt gebruikt inzake de apartheidspolitiek) maakt hij deel uit van het probleem, niet van de oplossing. Vooral de vraag hoe aangekeken moet worden tegen de redeneringen van rechter Lammens dringt zich op aan de lezer van het door het Geografisch en Planologisch Instituut van de VU in samenwerking met het Kon. Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde uitgegeven boek, maar de slavernij is slechts één van de onderwerpen die door hem behandeld worden. Een schat aan gegevens bevat de publikatie ook over (andere) zeden en gewoonten in het Suriname van toen. En ook wilde de kritische rechter goed aan zijn landgenoten in Nederland duidelijk te maken dat we in Suriname wel degelijk te maken hebben met een wingewest. Dat was zelfs vooral zijn bedoeling. De,,opdragt" luidt: „Deze bijdragen worden opgedragen aan die Nederlanders, die door geen vooroordeelen of magtspreuken medegesleept, nog eenige waarde stellen in eene volksplanting, die jaarlijks sestig en seventig rijkgeladene bodems naar het Moederland zendt; en van daar met provisien en gefabriceerde waren word voorzien, voor eene waarde van een a anderhalf millioen Hollandsche guldens". Ook over de blanken in het Suriname van toen verneemt de lezer het een en ander. Voor hen heeft Lammens nauwelijks een goed woord over: „De algemeene toeleg der Blanken... is een luij en lekker leven te leijden en weijnig uit te voeren: —" Maar ook de neger — is „traag en luij", doch in „de algemeene afkeer van werken" volgt hij „zoveel hij kan, in dezen, het voorbeeld van zijn meester". Hoe kan een land vol luiwammesen in diverse kleuren toch nog baat voor Nederland opleveren? In tegenstelling tot de blanke voert de zwarte nog wel

252

iets uit, meent Lammens elders. De negerslaaf „vormt het enig werksaam deel der bevolking, in het belang van Nederland, zonder hen t}estond de kolonie niet. Hij is dus zeer tielangrijk". Vrij sterke papieren hebben de Surinamers dus in het Surinaams Museum liggen om hun historische aanspraken op ontwikkelingshulp kracht bij te zetten. Maar er staan nog meer interessante zaken in die voor het heden van belang zijn. Een vroegere VU-hoogleraar moet de Surinaamse politici eens geadviseerd hebben om bij de onafhankelijkheid

geen leger op te zetten, 'n Dure geschiedenis en men creëerde er slechts het gevaar mee van militaire coups. Eenzelfde praktisch inzicht bleek reeds in het begin van de vorige eeuw bij rechter Lammens te leven. „Een guarnizoen heeft uit het vrij algemeen Esprit de Corps, dat onder het militaire heerst, een zekere meerderheid, eene stoutheid, die niet in bedwang gehouden, in allerleij baldadigheid ontaard: — heeft men hier niet gezien, en even ongestraft, vreedsame burgers met karwatsen zweepen, door officieren met ridderordens voorzien: — men denke erop door, en beschouwe hoe gevaarlijk een talrijk guarnizoen is, op een plaats, waar hun geen gelijke of meerdere magt kan tegengesteld, of daar de stille burger genootzaakt is, zich tegen hetzelve te wapenen." De waarschuwing is 160 jaar ongepubliceerd gebleven. Men kan de teksten van rechter Lammens alsnog bestellen bij het Geografisch en Planologisch Instituut van de VU, De Boelelaan 1105. In Suriname wordt het boek verspreid door het Surinaams Museum. (BvK)

IJh

F^l'l

'•"

vu-Magazine 11 (1982) 7 en 8 juli-augustus

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen