VU Magazine 1982 - pagina 172

„Exacte vakken gaan niet over óns"

0)

CO en LL

„Wij geven slechte natuurkunde. Watje op school krijgt, is nogal bloedeloos en saai", zo omschreef ir. W. E. Bijker de manier waarop meestal wordt lesgegeven in de exacte vakken op (middelbare) scholen. Bijker werkt als tijdelijk wetenschappelijk medewerker aan de TH in Twente en houdt zich daar lïezig met de onderwijskundige kanten van deze vakken. In februari hield hij over dit onderwerp een lezing aan de VU. Wis- en natuurkunde worden vaak niet alleen bloedeloos en saai gegeven, maar passen mensen ook te gemakkelijk aan aan de maatschappij in plaats van ze kritisch en mondig te maken, aldus Bijker.

.•..f?ï'*'-*

lai -1

:wei 158

Hij ging, om die stellingen waar te maken, eerst na waartoe deze vakken nu eigenlijk dienen. Althans, wat ,,men" daarover zegt. Zo zouden exacte vakken dienen als voorbereiding op de universiteit. ,,Nou, dat klopt dus helemaal niet. Wis- en natuurkundestudenten krijgen in het eerste jaar de stof helemaal opnieuw. De middelbare school was daar amper voor nodig. Kies maar G rieks en Latijn als je later wis- of natuurkunde wilt studeren", beval Bijker aan. De studenten in de zaal knikten instemmend. Een ander argument dat wordt gehanteerd is dat deze vakken zo nuttig zijn in een beroepsopleiding, bij voorbeeld in het lager beroepsonderwijs. ,,Dat is maar een beetje waar. Leerlingen van dit type onderwijs zullen ongetwijfeld iets aan de stof hebben, maar zelf vinden ze doorgaans dat deze vakken nergens over gaan." Zijn exacte vakken dan nuttig voor je kulturele vorming? Dat gaat niet op: ,,De vakken bestaan nü uit een abstrakt raamwerk van gegevens en formules. De geschiedenis van de natuurwetenschappen wordt meestal niet behandeld, ook niet de rol van natuurwetenschappen In onze maatschappij, in onze tijd. 't Is allemaal veel te abstrakt. Het zou veel nuttiger zijn als je op school leerde stekkers te monteren of zekeringen te vernieuwen."

De exacte vakken dienen tot selektie, wordt ook gezegd. Bijker: „Ja, dat wel. inderdaad word je er op geselekteerd, maar op de verkeerde manier. Zo haken vooral meisjes af want iedereen zegt tegen hen dat deze vakken voor hen te moeilijk zijn. Niet alleen ooms, tantes en buurvrouwen, maar ook veel leraren." Wat voor beeld van de exacte vakken krijg je op de middelbare school? Dat ziet er niet zo best uit: ,,Politiek wordt zorgvuldig buiten de deur gehouden en de vraag naar wat goed is en wat kwaad komt ook niet aan bod. Kernwapens zijn ons probleem niet, wordt dan gezegd. Ook krijg je ais scholier het idee dat voor alles een oplossing en verklaring bestaat. Op elke vraag bestaat een antwoord, want de natuurwetenschappen geven de Waarheid over de Werkelijkheid. Naarmate je langer studeert, geloof je daar minder in." Intussen probeert de natuurwetenschap zich wel een groot gezag te verschaffen. Dat zie je alleen al aan de grote gebouwen die ze bij de universiteiten heeft staan. Toch hebben velen hun twijfels over de juistheid van dat gezag. Denk maar eens aan het gifschandaal van Lekkerkerk, de kernenergie, de DNA-diskussie." Daar zit een gevaarlijke kant aan, vindt Bijker. Veel mensen krijgen de balen van wis-, schei-

en natuurkunde en dat kan ertoe leiden dat ze die hele zaak willen uitbannen onder de leus: alles wat eng is, moet weg. Er moet juist méér kontakt zijn tussen wis- en natuurwetenschappen en samenleving", aldus Bijker. Aan het eind van zijn verhaal kwam hij met een alternatieve manier van lesgeven op de proppen: wis- en natuurkunde moeten de leerlingen opleiden tot kritische burgers, die de wetenschap en de techniek zelf kunnen sturen en demokratisch kontroleren. In de ideale les wordt veel aandacht besteed aan de geschiedenis van de natuurkunde: ,,Aan het opzetten van, ploeteren met en weer verwerpen van theorieën leer je zien wat er werkelijk gaande is in de natuurwetenschappen en leer je ook de betrekkelijkheid inzien van wat op school als afgeronde waarheden wordt gepresenteerd." Tot slot pleitte Bijker voor themalessen over maatschappelijke problemen, bij voorbeeld een reeks lessen over gifschandalen of de samenhang tussen natuurwetenschappen, industrie en bewapening. Overigens kent een aantal VWO-scholen al Iets dergelijks. Vanuit de VU is enkele jaren gelden het NAS-projekt (,,Natuurkunde en Samenleving") opgezet dat nu op 45 scholen draait, als keuze-onderwerp in de eindexamenklas.

„Dat zie je alleen al aan de grote gebouwen". Hier de bouw van tiet sciieikundeiaboratorium van de VU vu-Magazine 11 (1982)4 (april)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen