VU Magazine 1982 - pagina 181

Adonis' proefschrift over blanke kerk en apartheid

'Een dienstmaagd die twee lieren dient' ,,Hoe is het mogelijk dat een kerk van Jezus Christus zich kan vereenzelvigen met zo'n onmenselijk, onchristelijk en onbijbels beleid? Dat is wat mij sterk bezighoudt." Deze vraag stelt drs. Hannes Adonis, een zwarte predikant uit Zuid-Af rika die zes jaar aan de VU studeerde en nu op 26 mei promoveert. Hij wijdde er zijn proefschrift aan. Daarin behandelt hij de gegroeide relatie tussen hetzendingsbeleid van de blanke NederduitsGereformeerde (NG)kerk en het ontstaan en de ontwikkeling van de apartheid. Prof. Verkuyl is zijn promotor. Adonis was voor zijn komst naar Nederland tien jaar predikant van de zwarte NG-Zendingskerk. Die kerk is voortgekomen uit het zogenaamde zendingswerk van de blanke NG-kerk. In Zuid-Afrika zijn drie van zulke kerken verbonden met de blanke moederkerk. Drie, want — hoe kan het ook anders — elke groep kreeg een eigen kerk: de 'bantoes', de 'kleurlingen' en de'Indiërs'. Adonis studeerde in Bellville aan de Theologische School van de Zendingskerk en volgde privélessen aan de Universiteit van Zuid-Afrika waar hij zijn eerste theologische graad behaalde. Zijn eerste gemeente, waarin hij bijna drie jaar werkte, lag in Transkei. Daarna arbeidde hij zeven jaar in Philippi, vlakbij Kaapstad. Als gevolg van kontakten tussen de VU en het thans verboden Christelijk Instituut waarvan Adonis lid was, i<reeg hij de kans aan de VU te studeren. Er bestond een praktijk waarin zwarte Zuidafrikaanse theologen voor een jaar naar de VU konden komen. 'Ik kreeg ook die /cans' vertelt Adonis, 'en dan is het niet meer een kwestie van kiezen. Het is een voorrectit, een kans uit duizenden die je met handen en voeten aangrijpt. In Zuid-Afrika kun je immers niet studeren aan een universiteit van eigen keuze. Je wordt ingedeeld op basis van de groep waartoe je wordt gerekend.'' Zo kwam Adonis in maart 1976 in Nederland aan. De drie jaar waarvoor hij kwam, zijn inmiddels uitgelopen tot zes, want hij volgde (na een vooropleiding) het doktoraalprogramma en begon daarna aan zijn proefschrift. Zijn hoofdvak was zendingswetenschap (bij prof. Verkuyl). Na zijn promotie wil

VU-Magazine 11 (1982) 5 (mei)

Johannes Adonis

hij ZO spoedig mogelijk weer terug naar Zuid-Afrika om daar als predikant een gemeente te dienen. ,,Toen ik bezig was met het doktoraalprogramma op de VU werd ik gegrepen door de vraag haar de relatie tussen geloof en politiek. In Zuid-Afrika werd ik al met die vraag gekonfronteerd. Je ziet hoe in je eigen land de politiek gebruik en misbruik maakt van de godsdienst, voor haar eigen doelen. Dat inspireerde mij tot de vraag of dat goed en terzake is. Zo kwam ik op de gedachte een geschiedkundig on-

Zuid-Afrika: politiek misbruikt godsdienst

derzoek in te stellen naar het verband tussen de blanke kerk en haar zendingsbeleid enerzijds en het ontstaan en de ontwikkeling van de apartheidsgedachte en de praktijk daarvan anderzijds. Hoe kon en kan een kerk zich daarmee verstrengelen?" Een antwoord daarop is niet snel te geven. Adonis meent dat de blanke kerk zich al in een heel vroeg stadium is gaan verbinden met een ideologie die in de negentiende eeuw opgang deed onderde leus: geen gelijkstelling voor blank en zwart, geen gelijke rechten zowel in de kerk als in de staat. In de vroegere boerenrepublieken, Transvaal en Oranje Vrijstaat werden deze beginselen zelfs in de grondwet opgenomen. In 1948 kwam de Nationale Partij van Zuid-Afrika aan de macht en vanaf toen werd de apartheid officieel ingevoerd. De partij stond onder leiding van de vroegere NG-predikant Malan. Adonis: „Daar zie je ai de verstrengeiing van keri(, poiitielt en apartheid. Sindsdien heeft de NG-i<:erl( zich laten misbruiiten als een dienstmaagd van het blanke Afrikaner nationalisme. De NG-kerk giet het geloof en de bijbel als een sausje over de politieke rassenscheiding. Deze kerk belijdt in prachtige woorden de heerschappij van Jezus Christus, maar in de praktijk blijkt het heel anders te zijn. De NG-kerk is in wezen schizofreen. Zij probeert twee heren te dienen: de Heer van het Afrikaner nationalisme en de Heer van de Bijbei, waarbij ik dan denk dat ze de eerste meer dient dan de tweede." Hoe kan Adonis zich nog met zo'n kerk verbonden weten? Adonis: ,,We spreken nu over duidelijk onderscheiden kerken. Weliswaar zijn wij voortgeko-

163

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen