VU Magazine 1984 - pagina 458

De eerste schermutselingen over het 'katholieke karakter' van de Nieuwe Linie. ,,Van het begin af aan vonden Fehmers (directeur-eigenaar van Teixera de Mattos, de bankrelatie van De Nieuwe Linie) en ook mening bestuurdercommissaris ons veel te ver gaan in onze 'progressiviteit' — in katholiek opzicht met name —, en dat bleek bovendien ook nog eens uit de brieven die ingestuurd werden. Onze 'verkeerde koers' bleek volgens de commissarissen ook wel uit de geringe stijging van de oplage. We groeiden naar hun idee niet 'behoorlijk snel' genoeg, we moesten toch eigenlijk van 15.000 naar 70.000 betalende abonnee's doorstoten. Wij groeiden redelijk, vond ik, maar zij vonden het niet genoeg. Ze hadden ook veel meer het idee van dat 'platvorm' waarop we dan alle katholieken konden bereiken, ze hadden meer het idee van De Nieuwe Linie als een soort familieblad. Zo dachten wij dus niet. Die schermutselingen hebben zich voortdurend binnenskamers voorgedaan. Hef 'progressief-katholieke' tijdvak van De Nieuwe Linie. ,,Het 'progressief-katholieke' tijdvak van De Nieuwe Linie (de periode waarin we zoveel aandacht besteedden aan de vernieuwing van het katholicisme in Nederland en daarbuiten), lag dacht ik in de periode '63-'68; daarna begon het te veranderen. Toen de restauratie de katholieke kerk van Nederland 'binnentrok', vonden we datgene wat zich tóen in Nederland afspeelde, veel mi'nder interessant voor de ontwikkelingen in de kerk in de wereld. Althans, met het oog op wat wij wilden bewerkstellingen met die krant van ons". Kapot ,,De lezers hebben een 'stem' gehad via de 'ingezonden brieven'. Zeker in het begin werden er veel ingezonden brieven gestuurd die we voor een deel plaatsten — in die zin lieten we de lezers meepraten. Maar het is niet zo dat de lezers een zekere invloed hadden op de redactionele lijn. Kijk, in onze waardering en afkeuring omtrent hetgeen zich in de katholieke kerk afspeelde, waren wij in zekere zin 'voortrekkers'. Daarin trokken wij een aantal lezers mee, en een aantal die van onze koers of van de snelheid van onze koers niet gediend waren, haakten af. Wij hebben weinig, té weinig oog gehad voor het achterblijven of het 'niet-zo-snel-kunnen-gaan' van een deel van onze lezers. En ik erken

372

spreken —, en ik vind dat dat gebeurt is. Met uitzonderingen natuurlijk."

^ •5 "^ o Oud-hoofdredacteur van De Nieuwe Linie, Gerard van den Boomen: „Niet vies van liet woord 'zending'"

eenvoudig achteraf, dat wij die lezers iets 'langzamer', misschien iets 'omzichtiger' op het terrein van de ontwikkelingen in de katholieke kerk hadden moeten begeleiden. Dan hadden we wellicht daarna ook niet zo'n grote doorspoeling gehad." ,,Als je mij persoonlijk vraagt 'wat is voor jou persoonlijk het avontuur van De Nieuwe Linie geweest?', dan zeg ik; ook voor mij is het een bevrijdingsstrijd geweest. Ik stel dat wij — mede — 'ontdekt' hebben, dat de bijbelse boodschap, het socialisme, de feministische theologie en de studentenbeweging allemaal 'bevrijdingsbewegingen' zijn geweest, 'aangereikt' door ontwikkelingen in de maatschappij. We hebben die 'ontwikkelingslijnen' dan ook in de krant opgenomen; wie dat 'zwenken' noeme, hij noeme dat'zwenken'. Ik houd vol dat het een duidelijke consequente lijn is geweest. Is De Nieuwe Linie naar jouw idee altijd vrij geweest van een 'zendingskarakter' in haar artikelen? ,,lk ben niet vies van het woord 'zending'. Wij voelden ons niet gezonden door wie-of-wat dan ook, maar akkoord, we zijn natuurlijk een stelletje moralisten en zendelingen geweest. Dat geef ik graag toe, en ik vind dat geen slechte zaak. We hadden die zending dan misschien wat koeler moeten doen, ietsobserverender; misschien was het dan voor bepaalde lieden weer wat overtuigender. Maar voor anderen zou dat dan weer een slechte zaak zijn geweest, want die wilden weer meer het 'hart' zien meespreken, en het sentiment, de gedrevenheid en dat soort dingen. Dat noemen anderen dan weer een zendingskarakter. Ik moet er aan toevoegen: bij dat 'zendingskarakter' moest wél altijd een analytisch vermogen blijven mee-

Wat heeft naar jouw idee het einde van De Nieuwe Linie ingeluid? ,,Eén van de belangrijkste oorzaken voorhetfeitdatwij moesten ophouden was het feit dat wij ook nadrukkelijk als die 'procesmatige krant' gezien werden, waardoor we voor velen als een 'doorgeefluik' fungeerden. Wij hebben ook nooit een vaste achterban gekend (we zouden die ook niet hebben willen behouden), én: we hebben nooit een échte stroming vertegenwoordigd. Ik geef dan daarbij toe dat we er niet altijd in slaagden om een journalistiek hoogwaardig blad te maken. Bovendien heeft de restauratie in de Nederlandse katholieke kerk ook een rol gespeeld: de activiteiten van mensen waar we in de periode van de vernieuwing in de katholieke kerk in Nederland uitvoerig over berichtten —, concentreerde zich ten lange leste op een vrij kleine groep, namelijk de Basisbeweging. En die was weer te klein om er een voldragen blad mee op eigen benen te laten staan. We hebben bovendien een groot aantal lezers verloren aan De T/ycftoen dat dagblad een weekblad werd. Dat was een schok voor mij. Want mensen die het bij ons niet meer zagen zitten — omdat wij niet meer 'katholiek' waren of té progressief-katholiek — , gingen eenvoudig naar De Tijd toe. De journalistieke kwaliteit kon achteraf gezien ook niet altijd even optimaal zijn vanwege gebrek aan geld en mankracht. In 1966 moesten we letterlijk met 'niks' opnieuw beginnen, en later nog een paar keer. Om een blad succesvol te maken, moet je én inhoudelijk goed zijn én een financieel draagvlak hebben. Kapitaal is niet voldoende, want je ziet aan De Groene Amsterdammer dat dat blad het toch volhoudt zónder kapitaal —; Nieuwsnet kreeg een ontzettende hoop kapitaal en heeft het helemaal niet gered. Maar als je én een achterban ontbeert én een procesmatige gang moet doormaken —, als een redactie telkens vernieuwd en verjongd werd en niet altijd journalistiek optimaal van karakter kon zijn —, én: indien je in een neerwaarts conjunctureel economisch klimaat komt te verkeren —: ziedaar het samenspel van factoren dat De Nieuwe Linie uiteindelijk de nek heeft omgedraaid." 'Kapot heeft gemaakt?' ,,Kapot? Nee, we zijn niet 'kapot gegaan'. We hebben een mooi leven gehad." D

vu-Magazine 13(1984) 10 november 1984

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen