VU Magazine 1984 - pagina 333

In negen van de tien landen bestaat censuur

,U kunt schrijven wat u wilt, maar u moet niet te ver gaan' Schrijvers, journalisten, iedereen die het oneens is met de door de staat gevoerde politiek en het tegelijkertijd waagt aan die kritiek uiting te geven, kan in aanraking komen met censuur. Wanneer een overheid censuur toepast wordt de burgers hun intellektuele vrijheid ontnomen. Vrijheid van meningsuiting, één van de grondrechten van de mens, is daneenillusiegeworden. in mei van dit jaar werd een Comité tegen Censuur opgericht, dat onder voorzitterschap staat van dr. Mineke Schipperóle Algemene Literatuurwetenschap doceert aan de VU. Willemien Colenbrander, een van haar medewerksters, legt uit waarom. door Willemien Colenbrander De Zuidafrikaanse dr. C. F. Beyers Naudé, eredoctor van de Vrije Universiteit, werd vorig jaar uitgenodigd een lezing te houden aan deze universiteit. Zijn regering maakte hem dit onmogelijk. Beyers Naudé ondergaat namelijk een van de vele vormen van censuur die de Zuidafrikaanse overheid ten aanzien van haar burgers uitoefent: de banning-order. Deze banning werd hem in 1977 voor een periode van 5 jaar opgelegd; in 1982 werd deze met nog eens drie jaar verlengd. Het doel dat de regering hiermee hoopt te bereiken is een isolatie van de persoon zelf én van zijn denkbeelden. Beyers Naudé is hierdoor een van de velen in Zuid-Afrika die niet meer dan één bezoeker tegelijk mogen ontvangen, die niet mogen publiceren, die niet geciteerd mogen worden door anderen en die zich iedere week bij de politie moeten melden. Al in 1963, toen hij direkteur werd van het Christelijk instituut, werd hem door de Nederduits Gereformeerde kerk de status van predikantontnomen. Een van de eredoctoren van de andere Amsterdamse universiteit is Govan l[/lbeki, schrijver van het boek Soutti Africa: a peasants' revolt en tevens een van de leiders van het/AA/C. Hij zit nu ai twintig jaar gevangen op het beruchte Robbeneiland dat een paar kilometer buiten de kust tegenover Kaapstad ligt. In 1964 werd hij samen met onder andere Nelson Mandela tot levenslang veroordeeld. Ook opsluiting behoort tot de methodes waarvan het regime zich bedient om de inwoners van Zuid-Afrika die tegen de apartheidspolitiek protesteren, de mond te snoeren.

In Nederland zijn sommige mensen van mening dat men politiek en wetenschap van elkaar gescheiden moet houden. Zij bedoelen daarmee dat een wetenschapper zich in haar of zijn beroep niet met politieke kwesties zou moeten bezighouden. Men beseft echter vaak niet dat men hier in een luxe omstandigheid verkeert: Nederland behoort tot de ongeveer tien procent

van alle landen ter wereld waar men geen echte overheidscensuur te duchten heeft, in de overige negentig zijn politiek en wetenschap in dit opzicht allerminst gemakkelijk te scheiden. Waar censuur bestaat en de overheid mensenrechten schendt, bestaat ook geen akademische vrijheid. Onder een aantal wetenschappers in het westen bestaat een duidelijke tegenzin om in hun kontakten met Sovjet-geleerden een onderscheid te maken tussen enerzijds diegenen die met het systeem collaboreren en anderzijds diegenen die opkomen voor de mensenrechten. Hierover schreef de naar de Verenigde Staten geëmigreerde Russische wetenschapper Yuri Yarim-Agayev: ,,En toch is zo'n indeling niet gebaseerd op politieke maar op ethische gronden. De stelling dat wetenschap niets te maken heeft met ethiek hoeft nauwelijks serieus bekeken te worden. Bovendien verdedigen wetenschappers in de beweging voor mensenrechten niet alleen humanitaire principes maar ook de ethiek van de wetenschap en de voorwaarden die noodzakelijk vervuld moeten worden wil die bestaan, zoals de vrije uitwisseling van informatie, de vrijheid om wetenschappelijk werk te publiceren, de vrijheid van wetenschappelijke samenwerking ongeacht politieke opvattingen". Men zou hieraan kunnen toevoegen dat dit niet alleen geldt voor geleerden in de Sovjet-Unie. De,politiek' mengt zich maar al te vaak in de .wetenschap'. Een van de voorbeelden daarvan is de druk die de autoriteiten in talrijke landen uitoefenen tot het herinterpreteren en herschrijven van de geschiedenis. China,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen