VU Magazine 1984 - pagina 365

Achitofel, de man die Absalom ried diens vader David te doden, benam zich het leven. Liever dan de oneer te moeten beleven om in de handen van zijn vijanden te vallen stortten koning Sau/enzijn wapendrager zich in hetzwaard. Simson trok, blindgemaakt en tot het uiterste getergd, een tempeldak over zich heen en nam zo vele van zijn belagers met zich mee in de dood. Jona weigerde een goddelijke opdracht en dacht zich daaraan uiteindelijk te onttrekken door zich in zee te laten werpen. Zimri, een generaal die zijn koning vermoordde en daarna zeven dagen op diens troon zat, stak zelf zijn omsingelde veste in brand en vond daarin de dood. Judas kon na het verraden van zijn meester zijn schuldgevoelens niet langer dragen en beëindigde zijn leven aan een overhangende rotspunt. Kuitert komt na het doorvorsen van de betreffende bijbelpassages tot geen andere conclusie dan dat nergens in de tekst van een afkeurend oordeel over de daad zelf sprake is. Sterker nog: Simson is ais gevolg van zijn redenen voor en het effect van zijn zelfmoord in de rij van onmiskenbare geloofshelden bijgezet. ,, Wil men ziet) op de bijbel beroepen voor de stelling dat een mens nooit goede redenen kan fiebben om zicfizelf te doden, eenvoudig omdat die goede redenen er niet kunnen zijn, dan zal men naar andere passages moeten verwijzen dan naar suïcide-verhalen, want daaruit valt het niet af te leiden", aldus Kuitert.

Doodzonde Wat kan dan de herkomst zijn van die onbarmhartig harde afwijzing van suïcide in de christelijke traditie? Kuitert volgt het spoor terug tot Thomas van Aquino die de daad om drie redenen ongeoorloofd achtte. Hij vertegenwoordigt daarmee,,rtef/c/ass/ey<e A/een". Het leven in eigen hand nemen is in strijd met de natuurlijke neiging tot zelfliefde en zelfbehoud en met de bovennatuurlijke liefde die een christen voor zichzelf verplicht is op te brengen en alleen daarom al een doodzonde. Het is, ten tweede, ,,een daad van onrecht jegens de gemeenschap waartoe wij behoren" en, in de derde plaats, een zonde tegen God aan wie als enige het recht toekomt om over leven en dood te beslissen. Daar komt dan nog bij dat de mens door zichzelf te doden, de mogelijkheid tot berouw afsnijdt en daarom, stervend in een staat van doodzonde, voor eeuwig verloren is. Kortom, wie zich het leven beneemt zondigt tegen zichzelf, tegen de samenleving en tegen God. Het eerste argument van Thomas bevat geen deugdelijke bewijsgrond maar een verkapte norm. En dat is het belangrijkste tegenargument dat Kuitert er tegen aanvoeri. De ene norm — suïcide is ,,tegennatuurlijk" — baseren op de andere — eigenliefde en zelfbehoud zijn de mens van nature gegeven — levert geen steekhoudend argument op. Want wat bedoelen natuurlijk en tegennatuurlijk in Thomas' redenering anders te zijn dan een stelregel hoe de mens behoort te zijn, in plaats van te constateren hoe de mens is. Een zelfde redenering acht Kuitert op het tweede argument van toepassing. Ook in de verplichting jegens de samenleving gaat het immers om een (discutabele) norm waaraan dus geen feitelijke bewijsvoering ten grondslag ligt. De samenleving kan zelfdoding wel een moreel kwaad achten maar het is

nog geen moreel kwaad alleen omdat de samenleving dat'zo vindt, aldus Kuitert, die ook het derde argument aanvechtbaar vindt en ontzenuwt. Uit het feit dat we eigendom zouden zijn van God volgt nog niet automatisch dat we onszelf niet zouden mogen doden.

Eigenmachtig Twee redenen maken die koppeling op z'n minst problematisch. Kuitert:,, Ik zie niet in waarom erin het geval van het doden van anderen bij gelegenheid wel goede gronden kunnen bestaan om over leven te beschikken en waarom ineens de mogelijkheid van goede gronden verdwenen zou zijn als het om zelfdoding gaat." Bovendien is ook hier weer sprake van een niet-gefundeerde redenering. \Nant,,wiezegt: wij zijn Gods eigendom en dus niet vrij te beschikken over onszelf zegt twee keer hetzelfde in plaats van een argument te maken", namelijk: wij zijn niet vrij omdat wij niet vrij zijn. Ook van het laatste argument afgeleide ,,nevenargumenten" die een morele afwijzing vanuit de christelijke leer zouden boekstaven, worden door Kuitert ontkracht. Zo zou suïcide een eigenmachtig ingrijpen betekenen in Gods leiding in ons leven. Alleen wanneerGod de tijd gekomen acht zouden we onze post mogen verlaten. Maar wan neer is Gods tijd gekomen?, vraagt Kuitert zich af. ,,Als wij er zelf niet — mede — aan te pas mogen komen om dat uit te maken, zijn we tot louter passiviteit veroordeeld. Het zou ons niet geoorloofd zijn een dakpan of een vallende boomtak te ontwijken; we zouden er 'Gods tijd' mee ontwijken." Ook tegen het argument dat suïcide het toppunt van

fm^wMfm^-smmmmmmmmmm

Frangols Haverschmidt tien jaar voor zijn dood: 'nette, christelijl<e begrafenis'

299

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen