VU Magazine 1984 - pagina 435

aan de werkgelegenheidsmaatregelen, dus wat is dan het verschil? Het verschil is dat bij voorbeeld bij het feminisme linkse mannen zeer sexistisch kunnen zijn, terwijl een VVDvrouw als Annelien Kappeijne van de Coppello toch maar een nota over sexueel geweld laat verschijnen waarin zelfs voorgesteld wordt om verkrachting binnen het huwelijk strafbaarte stellen. Bij het issue milieu bestaan er zowel links-radicale als extreem-rechtse invullingen van het begrip 'groen' naast elkaar: Het is niet meer een duidelijk schema waarin de verschillende standpunten te vangen zijn. Hierdoor komt het praktisch functioneren van de besluitvorming in het parlement dan ook in de problemen. Een ander probleem is dat sommigen kiezen voor een anti-politiek alternatief, door te gaan stemmen op de Centrumpartij. Deze partij maakt gebruik van de verwarring die er heerst en presenteert zichzelf daarom als een alternatieve partij, ü\e ,,niet linl<s, niet reclits" maar voor ,,tieel Nederland" is. De afkeer van de politiek wordt dan omgezet in vreemdelingenhaat. Mocht het zo zijn dat deze partij flink groeit dan zouden de problemen waarmee de partijpolitiek nu kampt wel eens de hele parlementaire democratie omver kunnen werpen. Het is daarom belangrijk dat er gezocht wordt naar, en geëxperimenteerd wordt met alternatieve vormen van politiek die wél democratisch zijn. Democratisch noem ik: uitgaan van waarden als vrijheid en gelijkheid. Net zoals bij de andere krisissen die ik noemde heeft "het ook bij de krisis van de politiek geen zin om je enkel en alleen te beroepen op de parlementaire democratie. Het is net zoiets als teruggrijpen op het gezin of vasthouden aan je baan, of ' terug naar de natuur'. Dit vastklampen ontkent het probleem en dat kan zelfs gevaarlijk worden, omdat de parlementaire democratie op zich geen garantie biedt tegen bij voorbeeld opkomend fascisme. Daar is méér voor nodig. Voor die alternatieve vormen van politiek zou ik willen kijken naar de sociale bewegingen die zich de afgelopen 10 tot 15 jaar gemanifesteerd hebben: de vrouwenbeweging, de milieubeweging, de vredesbeweging, de antikernenergiebeweging, de kraakbeweging en de groeiende beweging van 'baanlozen'. Omdat deze bewegingen zich op één concreet onderwerp organiseren worden mensen van verschillend pluimage er toe aangetrokken. De bewegingen hebben een bredere basis dan politieke partijen. Het onder-

VU-Magazine 13 (1984) 9 oktober 1984

linge verschil zit 'm vooral in de mate van afstand ten opzichte van de traditionele partijpolitiek. De kraakbeweging stelt zich bij voorbeeld autonomer van de partijpolitiek op dan delen van de vredesbeweging. De bewegingen van nu hebben hun wortels in de democratiseringsbeweging van eindjaren zestig. Ook nu gaat het om ,greep krijgen op je eigen leven'. Het gaat om overleven, om wonen, om je lichaam en om het soort werk dat je wilt doen. Het doel van aktief zijn in zo'n beweging is duidelijk en ligt vrij dichtbij. Het is geen vaag revolutionair perspektief aan de horizon en het is ook niet een programma voor de héle maatschappij. Het is een minder vervreemdende manier van politiek bedrijven, omdat het .willen' dichterbij hethandelen ligt. Souvereiniteit De organisatievormen van die bewegingen hangen samen met deze manier van politiek bedrijven. Ik besef dat je de organisatievorm van een beweging niet direkt toe kunt passen op de organisatievorm van de maatschappij, maar ikzie hiertoch aanknopingspunten voor een alternatief soort politiek. In zo'n beweging hoeft geen absolute eenheid te zijn, het verbindende is het aktiedoel. Er is daarom ook geen top of bureau dat de juiste lijn vaststelt en ook worden er geen standpunten geproduceerd. De verschillen die er zijn krijgen een plaat?, doordat de beweging is opgebouwd uit verschillende groepen. Er zijn groepen uit de kerken, er zijn vrouwengroepen, er zijn radicale groepen, basisgroepen, enz. Er is een zekere mate van autonomie •van de kleinere groepen en de souvereiniteit van elke afzonderlijke groep wordt gerespecteerd. Raddraaien in eigen kring, zouje kunnen zeggen. Het dichterbij halen van de politiek en de garantie dat je je eigenheid in een groter verband kunt bewaren zijn voor vrouwen ook gunstiger omstandigheden om ergens actief in te worden. En tegelijk ook omgekeerd: de manier van werken in de vrouwenbeweging is van invloed op die van andere sociale bewegingen. Het tornen aan de gegroeide machtsverhoudingen tussen mannen en vrouwen is ook dagelijkse politiek, van het ontbijt af tot weer in bed. Hieruit ontstaat de kreet ,politiek als leefwijze". Hieruit ontstaat de kreet 'politiek als leefwijze'. En daar is weer het belang van een subcultuur uit af te leiden. Het opbouwen van een subcultuur is politiek bedrijven op zich: je maakt een soort bevrijd gebiedje, waarin andere ver-

houdingen bestaan, andere woonvormen en alternatieve vormen van werk. Het is een soort politiek die niet steeds op concurrentie en vechten gebaseerd hoeft te zijn. Het vechten komt pas kijken als de buitenwereld je opgebouwde wereldje niet met rust wil laten. En dat kan oorlogsdreiging zijn, het kan de sollicitatieplicht zijn, het kunnen sociaal-democratische stadsbestuurderszijn... Kortom; bij een subcultuur hoort ook verzet, direkte aktie en burgerlijke ongehoorzaamheid. Maar dat is niet het doel, het doel blijft, greep krijgen op je eigen leven'. Een ding moet echter duidelijk zijn: buitenparlementair is niet hetzelfde als anti-parlementair, zoals aktievoerders wel eens verweten wordt. Zij zouden 'ondemocratisch' zijn of sterker nog 'het fascisme aan de macht helpen'. Ik denk juist dat het werken aan een andere manier van politiek bedrijven iets toevoegt aan de parlementaire democratie. En dat is hard nodig, want zoals ik al zei: een formeel'democratisch stelsel is geen garantie tegen de opkomst van het fascisme. Wat het toevoegt is meer betrokkenheid van mensen bij de politiek, en minder frustraties over 'de politiek in het algemeen'. De autonomie in eigen kring kan het vertrouwen in de politiek, dat je nog iets in te brengen hebt, herstellen. En deze organisatievorm van decentralisatie geldt niet alleen binnen één beweging, maar ook tussen de bewegingen onderling. Iedereen is bezig met haar/zijn eigen onderwerp, en tegelijk bestaat er een verbondenheid. Daarom denk ik dat een groene partij niet echtlets wordt. Hier wordt vanuit de milieukrisis een programma voor de hele maatschappij centraal in plaats van decentraal opgezet, en wordt dus ook weer de hiërarchie in krisissen aangebracht. En als ik dan inderdaad al die baarden daar zie, dan denk ik: met dat feminismedaarwordthetin elkgeval niks. Evenzeer is het zo dat kraken niet dé oplossing kan zijn, of feminisme hét alternatief. Groen is niet de enige kleur. Het beeld van een alternatief dat ik voor me zie is een beetje groen, een beetje paars, een beetje rood... Gewoon al die kleuren naast elkaar, dat is dan die regenboog. De vorm die daarbij past is de politiek van de autonomie in eigen kring, allemaal van die kleine verschillende groepjes. Dit lijkt mij een prettig beeld. Beter dan de verlammende werking van de krisis, die roept om Het Grote Alternatief. Bij voorbeeld De Groene Partij, dé sterke regering, of in het ergste geval de Sterke Man. Geef mij dan maar zo'n chaotische regenboog! D

353

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen