VU Magazine 1984 - pagina 79

Sexeverschillen probeert Maarten 't Hart in eerste instantie te verklaren door het verschil in geslachtshormonen. ,,Overigens impliceert dat niet dat er verschil is tussen mannen en vrouwen. Als je aan meisjes de hormonen zou toedienen die in het bloed van jongens circuleren, dan zouden zij ook agressiever en actiever worden." Een misschien wat simpele

verklaring voor een dergelijk complex verschijnsel. En het is ook de vraag of de huidige generatie feministen met dit ,biologisme' zo gelukkig is. Tenzij je bereid bent diverse hormonenkuren te ondergaan om aan je vrouwelijke of mannelijke eigenschappen te ontkomen.

Van „moederen" naar „ouderen' De Amerikaanse sociologe Nancy Chodorow heeft met haar in 1978 verschenen boek, Waarom vrouwen moederen' een belangrijke stimulans gegeven aan de theorievorming over de verschillen tussen de sexen. Zij wees er op dat hoe verschillend de situatie van mannen en vrouwen in diverse landen ook mag zijn, een gemeenschappelijk kenmerk in ieder geval is, dat het altijd de vrouwen zijn die kleine kinderen verzorgen. Zij constateert dit — op zich niet nieuwe — feit, maar gaat ook na hoe dit komt en wat dit voor de persoonlijkheidsstructuurvan mannen en vrouwen betekent. In een interview met Kiki Amsberg en Aafke Steenhuis zegt ze dit als volgt:,,Omdat vrouwen van hetzelfde geslacht zfjn als hunr dochter, zt|n ze geneigd hun dochter als een soort verlengstuk van zichzelf te ervaren. Bij zoons hebben de moeders de neiging ze los te laten en ze te stimuleren een afzonderlijke persoonlijkheid te worden. Jongetjes moeten van de symbiose met de moeder de draai maken naar identificatie met de vader. Een vader die vrijwel de hele dag afwezig is. De identificatie met de vader brengtvoorjongensvoorrechten en superioriteitsgevoel met zich mee, maar ook onzekerheid over hun mannelijkheid, omdat de identificatiefiguur er vrijwel nooit is. Jongetjes ontwikkelen hun gevoel van mannelijkheid door te reageren tegen wat ze als vrouwelijk zien. De psychische ontwikkeling tot man gaat gepaard met een verminderde waardering voor de vrouw, er ontstaat een combinatie van vrees en wrok en verlangen ten opzichte van vrouwen." De gevolgen daarvan zijn, met name in relaties tussen mensen (in huwelijken bij voorbeeld) nogal vérstrekkend. In datzelfde interview zegt Chodorow:,,Meisjes zoeken als ze ouder worden naar het soort relatie waarin ze de nauwe band die ze met hun moeder hadden, kunnen herscheppen. Mannen,, die hun emotionele verlangens hebben onderdrukt om man te worden, staan heel intolerant tegenover vrouwen die emotionele verlangens hebben, terwijl ze niet voelen dat ze die behoefte zelf ook hebben. En tegelijkertijd zijn ze, onbewust, vervuld van een zwelgend verlangen dat door een vrouw bevredigd moet worden. Mannen kunnen bijna nergens emotioneel zijn, niet met vrienden, niet op hun werk. Dat betekent een enorme druk op relaties tussen mannen en vrouwen." De psycho-analyse speelt een belangrijke rol in het werk van Nancy Chodorow. Ze is van mening dat we hierdoor een heleboel te weten kunnen komen van iemands persoonlijke levensgeschiedenis. En die levensgeschiedenis is weer heel bepalend voor de wijze waarop mensen vandaag de dag in de wereld staan. Zo is één van de eerste vragen die gesteld worden als er een kind geboren is: ,,ls het een jongetje of een meisje?" Het biologische geslacht is dus veelal bepalend voor de levensgeschiedenis en ook maatschappelijke positie die iemand later in zal nemen. Een heleboel psychologische theorieën hebben volgens Nancy Chodorow al uitgewezen dat vu-Magazine 13(1984) 2 februari 1984

moeders hun zoons en dochters anders behandelen. En dat begint al bij de eerste kontakten. Om een antwoord te vinden op de vraag waarom vrouwen moederen, gaat Chodorow ook een aantal theorieën na over de, aangeöorenne/g/ngfof moederen' die aan vrouwen wordt toegedicht. Dat was het geval bij schrijvers als Buytendijk en Diepenhorst, maar ook Maarten 't Hart meent dat vrouwen, dankzij

Nancy Chodorow: „ouderen" (Kiki Amsberg)

hun geslachtshormonen, daar beter geschikt voor zijn. Nancy Chodorow schrijft: ,,Waar het aandeel van hormonen in moederlijk gedrag bij mensen ook uit bestaat, het is duidelijk dat dergelijke hormonen voor het moederen noch onontbeerlijk, noch bepalend zijn. Studies, en ook de ervaring van het dagelijkse leven, tonen aan dat niet-barende vrouwen, en mannen, van verzorgend gedrag jegens baby's en kinderen blijk kunnen geven en dat de neiging tot zorgen en koesteren bij ze kan worden opgeroepen. Mensen die een kind adopteren hebben een minstens zo sterk verlangen naar een kind als sommige natuurlijke ouders, en zij zijn in ieder geval even zorgzaam." Zorgzaamheid is een belangrijk begrip bij Chodorow. In het begin van deze golf van theorievorming over de positie van vrouwen werd er door veel vrouwen van uitgegaan dat het kind ook wel in een crèche of door een groot aantal vreemden kon worden opgevoed. Kinderen waren op dat moment een belemmering voor de ontplooiing van veel vrouwen. Dat mannen ook voor de kinderen zouden kunnen zorgen kwam toen, eerlijk gezegd, bij een heleboel vrouwen (en mannen!) niet op. Het is de verdienste van Nancy Chodorow dat zij aangeeft dat het weliswaar heel belangrijk is dat een kind een paar vaste verzorgers heeft, maar dat dat niet per definitie een vrouw hoeft 61

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen