VU Magazine 1984 - pagina 441

sterdam geconcentreerd en alle vijf de kranten verschenen als ochtendblad. Dit proces verliep overigens niet zonder slag of stoot: Trouw ontwikkelde zich toen al tot een meer vooruitstrevende krant terwijl de Kwartetbladen wat behoudender waren. De oplagecijfers liepen na de samenwerking dan ook drastisch terug: veel Kwartetlezers liepen weg, waarschijnlijk naar het in 1971 voor het eerst verschenen Reformatorisch Dagblad. Eveneens in 1972: de fusie tussen het Algemeen Handelsblad en de Nieuwe Rotterdamse Courant. Beide bladen hadden tot die tijd te kampen met sterk teruglopende abonnee-aantallen. De uiteindelijk fusie was een succes, omdat geen van beiden domineerde en de formule van de nieuwe krant verschilde van het oude Handelsblad en de oude NRC. Na 1975 groeide NRCHandelsblad enorm. Minder rooskleurig is de ontwikkeling bij Het Vrije Volk. Eens de grootste krant van Nederland verhuisde Het Vrije Volk in 1972 van Amsterdam naar Rotterdam en werd daarmee een regionaal dagblad. Het aantal abonnees was in tien jaar tijd gehalveerd. Kerkpagina Over de ondergang van het dagblad De Tijd is in VU-magazine regelmatig bericht. Financiële problemen waren de oorzaak van de opheffing van De Tijd in 1974. Veel abonnees zochten hun toevlucht bij NRC-Handelsblad dat hieraan een groot deel van zijn groeiende oplage te danken heeft. De Tijd ging verder als weekblad, maar ook dat bleek niet direct een succes. Pas na een vergaande reorganisatie, een veranderde redactionele formule en een nieuwe layout krabbelde De Tijd weer overeind. Dat die formule — als we dat afmeten naar het aantal abonnees — succesvol is, blijkt vandaag de dag. In een doorlopende reklame-campagne meldt hoofredacteur Joop Swart trots dat De Tijd het enige opinieweekblad is dat het vorig jaar een stijging van het aantal abonneeslietzien. De meest recente ontwikkeling betreft het dagblad Trouw. Onlangs werd bekend dat het Rotterdamse- en het Haagse katern verdwijnen. Tot 1982 werd gewerkt met dagelijkse wisselpagina's die na die tijd werden omgezet in regionale katernen die twee maal per week verschenen. Financieel bleek dat echter geen succes. Hoewel het met Trouw op dit moment wat beter gaat, besloot de Perscombinatie toch deze stap nu te zetten. Enig regionaal nieuws blijft wel in Trouw: de kerkagenda op donderdag.

VU-Magazine 13(1984) 9 oktober 1984

Een affiche van Opland uit 1971, gemaaltt voor een al<tie van de Nederlandse dagbladpers om de aandacht te vestigen op de moeilijke situatie waar zij toen (en nu) in verkeerden

Ernstige problemen bedreigen ook het dagblad De Waarheid. Deze krant verschaft echter geen exacte oplagecijfers, zodat onduidelijk is hóe ernstig het is. 'Insiders' nemen aan dat de situatie nog minder rooskleurig is dan al wordt vermoed. De abonnees van deze avondkrant vinden regelmatig verzoeken in hun brievenbus de ,,krant voor héél links" financieel te steunen. Verticaal Moeten noodlijdende dagbladen gesteund worden door de overheid of moeten zij zichzelf maar zien te redden? Jan de Ridder over deze vraag, die nog steeds aktueel is: ,,lk vind niet dat je koste wat kost dagbladen die in de problemen zitten met overheidsgeld moet steunen. Je moet eerst kijken naar de wijze waarop zo'n proces verloopt. Als het publiek en masse wegloopt bij een krant, dan bestaat daar blijkbaar geen behoefte aan. Steun van de overheid ligt in zo'nsituatie nieterg voor de hand." Maar de lezers kunnen hun krant toch ook opzeggen omdat ze hem niet meer kunnen betalen? ,,Natuurlijk, maar om dat te weten moet je een uitgebreid lezersonderzoek verrichten. Als daaruit zou blijken dat de lezers inderdaad om die reden weglopen, dan zou een overheidsbijdrage te overwegen zijn. Ook als uit nader onderzoek zou blijken dat met name de economische factoren de oorzaak zijn, zoals de noodzaak tot schaalvergroting (er zijn steeds meer abonnees nodig om het hoofd boven water te kunnen houden) of het door

de radio/tv reklame teruglopen van de advertentie-inkomsten, kan steun van de overheid wenselijk zijn." Zou het mogelijk zijn jouw uiteenrafeling van het begrip .persconcentratie' ook toe te passen op de markt van week- en maandbladen? Daar heeft de VNU bij voorbeeld een grote vinger in de pap. ,,0f jeditdirectzoü kunnen toepassen weet ik niet. Je kunt er natuurlijk wel op een zelfde manier tegenaan kijken. Je ziet bij deze markt echter een bepaalde verstrengeling van belangen optreden die meer verticaal en diagonaal georiënteerd is dan horizontaal, zoals bij de dagbladen. Om een voorbeeld te geven: een uitgever begint ook een drukkerij of gaat zich toeleggen op de boekenmarkt. Zo trekken ze ook andere onderdelen van het produktieproces naar zich toe. Bij een beschrijving van de situatie op deze markt zal ook met dergelijke fenomenen rekening moeten worden gehouden." ,,Een goed functionerende dagbladpers is essentieel in een democratie", schrijft Jan de Ridder in de conclusie van zijn onderzoek. En hij vervolgt: ,,Verder onderzoek lijkt daarom, ondanks dat er een zekere stabilisering in de concentratieprocessen is opgetreden, nuttig. De vinger moet aan de pols worden gehouden".D J. A. de Ridder, Persconcentratie in Nederiand, Politikoiogische Studies VU 1, VU-uitgeverij, ƒ 22,50. Deel 2 van deze reeks verschijnt in november. Dit betreft de doktoraalscriptie van Gerard Klaassen over De Nieuwe Linie.

359

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen