VU Magazine 1984 - pagina 91

De achtergronden van een treurig schouwspel in de 19e eeuw

Doodstraf bij diefstal De doodstraf blijft van tijd tot tijd de gemoederen bezighouden. Amnesty International hield niet zo lang geleden een wereldwijde campagne tegen de doodstraf, die nog in veel strafwetboeken voorkomt. Het Engelse parlement debatteerde onlangs over een voorstel tot herinvoering, terwijl één van de eerste regeringsdaden van de nieuwe socialistische regering-Mitterand de afschaffing van de doodstraf was. In ons land is deze zwaarste straf al meer dan een eeuw uit het strafrecht verdwenenIn dit artikel belichten we de periode, die voorafging aan de uiteindelijke afschaffing in 1870. Speciale aandacht willen we geven aan het jaar 1846, omdat dit een uitzonderlijk jaar in de geschiedenis van de doodstraf blijkt te zijn. door Pieter Ippel en Sibo van Ruller Voordat in 1870 de doodstraf werd afgeschaft, werd in de periode vanaf 1811 — liet jaar van invoering van het Franse strafwetboek — over gemiddeld acht personen per jaar de doodstraf uitgesprol<en. Enkele jaren tellen aanmerkelijk minder gevallen: in 1820 slechts twee. De gerechtelijke statistiek laat zien, dat er één jaar was met een buitensporig hoog aantal doodvonnissen. Dat was het jaar 1846 met 35 gevallen. Om de gebeurtenissen van 138 jaar geleden beter te kunnen begrijpen moeten we eerst iets zeggen over de praktijk in de vorige eeuw. In de eerste plaats was het zo, dat lang niet iedere terdoodveroordeelde op het schavot stierf. Wanneer de rechter het doodvonnis had uitgesproken kon men in cassatie gaan bij de Hoge Raad. Deze

Sibo van Ruller (links) werkt als criminoloog aan de VU; zijn mede-auteur Pieter Ippel eveneens, maar dan als rechtssocioloog (AVO/VU)

weg bood niet zoveel kans op succes, omdat de Hoge Raad alleen lette op de vraag, of tijdens het proces fouten waren gemaakt. Dit gebeurde slechts bij hoge uitzondering. Er was echter nog een manier om aan executie te ontkomen, namelijk door gratie te vragen aan de koning. Niet minder dan 75 procent van de in totaal ongeveer 500 ter dood veroordeelden wist zo het leven te behouden. Twintig van de genoemde 500 kwamen niet op het schavot, omdat ze zich aan de greep van de justitie wisten te onttrekken. De overigen — rond 100 personen — kregen geen gratie. Bij hen werd de doodstraf daadwerkelijk voltrokken. De van 1811 -1813 gebruikelijke guillotine werd opgevolgd door galg (voor de mannen) en wurgpaal (voor de vijf geëxecuteerde vrouwen).

Wat verwachten voorstanders van de doodstraf van dit lugubere middel om mensen te straffen? Afschrikking zo blijkt Als vanzelfsprekend ging men ervan uit dat dit effect zou optreden. Een voorbeeld is het op deze en volgende pagina's afgedrukte strip, die tussen 1757 en 1776 onder de jeugd werd verspeid. „KInders wilt dees Printe Leezen, En leert van Jongs op kwaad doen Vreezen", stond er boven deze in Utrecht bij DInk Kemink gedrukte kinderprent uit de collecties Kunstgeschiedenis van de VU. Tegensüinders van de doodstraf voeren veelal aan, dat het dreigen met deze straf hetemaal niet het beoogde effect oplevert.

Kiodert wik Jees Frinte Leecea, E B leert r » Jongt op kvaad doe»

Z'tt nat l^uni bttettioti In ttyn/. Ktn Cot (R «ebtibtoru bjrrftn. Ziet gij 't Huys des Gericlits in dezen Leer God en Overheden vreesen VU-Magazine13(1984)2februari 1984

Vntxak

Xfftttonm gtpUmmianni/ 9;(ngt mta *ttt fe nattni ^fniitn.

jSmatfcftrnbnf / 6UfrfkBptrrf tfVnaflU 3a 't ;6ub|tonfe|tupf laojfitn Au gttiigL

Ligtelfonen geyl van minnen Brengt men daerse moeten spinnen

Straatsctienders/ Glasesmijters bij d'nagt In 't Stadswerkhuys worden die gebragt

73

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen