VU Magazine 1984 - pagina 266

toe dat de Sowjet Unie vriendschap en vrede wenst met inet Ameril<aanse voll<. Johnson zegt dat Kosygin en hij het erover eens waren „een wereld van vrede voor onze kleinkinderen" te bouwen. „ D e vrede in de wereld hangt voor een groot deel af van de wijsheid, het oordeel en het begrip van de VS en de Sowjet Unie. In het nucleaire tijdperk hebben deze twee landen een zware verantwoordelijkheid voor de wereldvrede... Wij hebben eveneens voortdurend gezien dat wanneer de anderen onverantwoordelijk zijn, in woorden of in daden, de speciale zorg op onze schouders rust", aldus Johnson. Tot verrassing van iedereen blijft het niet bij dit ene gesprek. Kosygin gaat de volgende dag met z'n gevolg naar de Niagara-watervallen, maar op zondag 25 juni heeft hij alweer een vijf uur durend gesprek met Johnson in Glassboro. Dit maal heeft zich een menigte voor de villa verzameld, die roept „ We want Kossy", President Johnson spreekt na afloop andermaal over ,,de dringende noodzaak van een onverwijld akkoord over een non-proliferatieverdrag". Er zijn kennelijk sinds vrijdag vorderingen in de besprekingen gemaakt. „Ik zei vrijdag dat de wereld zeer klein en zeer gevaarlijk is. Vanavond geloof ik dat ik mag zeggen dat deze dagen in Holly Bush de wereld een beetje kleiner maar ook een beetje minder gevaarlijk hebben gemaakt."

„De kernwapenske wereld uit: om te beainnen ui de landen die ze niet hebben"

Gezamenlijk voorstel Twee maanden later blijkt wat in Holly Busch is voorbereid: op 25 augustus 1967 dienen Amerika en Rusland opeens gelijkluidende voorstellen in voor een non-proliferatieverdrag. Doel: sluiting van de atoomclub. Door afzonderlijk met twee gelijkluidende voorstellen te komen, hebben de beide regeringsleiders op een slimme manier voorkomen dat de haviken in hun achterban het voorstel van de ander ongelezen konden bestempelen als propaganda van de tegenpartij.

„Een groots geschenk" President Johnson is opgetogen over wat twee maanden na ,,Holly Busch" door de VS en Rusland is bereikt. ,,Met een akkoord zouden wij een groots geschenk geven aan hen die na ons komen", zegt hij in een verklaring. De wereld had langer dan twintig jaar met groeiende bezorgdheid de verbreiding van kernwapens gevolgd. Vijf landen zijn nu in het bezit van deze schrikwekkende wapens. ,,Wij geloven nog altijd", zei Johnson, ,,dat elk land dat daarover beschikt er een te veelis". Hij ziet wel in dat de problematiek niet wordt veroorzaakt door kernwapenvrije landen, maar door de nucleaire mogendheden, doch daarover huppelt hij heen. „De kwestie waar het nu om gaat is niet of bepaalde landen kernwapens hebben en andere niet, maar of alle landen bereid zijn te verhinderen dat een slechte situatie nog erger wordt. We hebben nu voor de eerste maal een instrument binnen bereik dat ons in staat stelt een keus te maken", aldus Johnson. ,jDe ontwapeningscommissie heeft nu een unieke gelegenheid een kapitale bijdrage te leveren aan de veiligheid en vrede van de mensheid. Slaagt men erin een akkoord op wereldniveau te bereiken dan hebben wij aangetoond dat de mensheid ondanks al haar problemen, ondanks al haar conflicten nog in 220

Wereldvermaard wordt zomer 1967 even de villa „Holly Bush" in het Amerikaanse plaatsjffssboro. President Johnson en de Russische premier praten er — midden in de Vietnamoorlog -oi tdreigende gevaar dat steeds meer landen over kernwapens gaan beschikken, President Johnson spreekt de voor de villa verzamelde Amerikanen toe over „de dringeniljodzaak van een onverwijld akkoord overeen non-proliferatieverdrag". (ANP)

staat is over haar lot te beslissen en zich niet naar de ondergang te laten voeren." Hooggestemde taal. En in deze bewoordingen is ook de preambule geschreven waarmee het ontwerp begint dat de Amerikanen en Russen samen aan de wereld voorlegden. ,,De staten... overwegende de verwoesting die de gehele mensheid zou treffen door een kernoorlog en de daaruit voortvloeiende noodzaak elke inspanning te ondernemen om het gevaar van zulk een oorlog af te wenden en maatregelen te nemen om de veiligheid der volken te waarborgen, gelovende dat de verspreiding van kernwapens het gevaar van een kernoorlog ernstig zou vergroten,... hun voornemen te kennen gevend om op een zo spoedig mogelijk tijdstip het einde van de nucleaire wapenwedloop te bereiken, aandringend op samenwerking van alle staten tot het bereiken van dit doel..."

Verticale proliferatie

Zwakke plek Van de reacties, die in de hele wereld loskomen, behoort die van de verheugde Nederlandse regering tot de minst kritische. ,,De totstandkoming van een non-proliferatieverdrag wordtdoor Nederland gezien vu-Magazine 13(1984) 6juni 1984

als een zeer belangrijke stap in de richting van een veiliger wereldbestel." Tal van andere commentaren leggen de zwakke plekken bloot in wat de beide grootmachten hebben uitgedokterd. Frankrijk windt er geen doekjes om niets in een dergelijk verdrag te zien. „De niet-verspreiding van kernwapens is stellig een probleem en het zou een groot gevaar zijn wanneer een toenemend aantal landen kernwapens zou vervaardigen. Maar nóg veel belangrijker is dat de kernmogendheden geen kernwapens meer fabriceren en de wapens^die ze hebben, vernietigen. Het in Geneve ingedielfde ontwerp belet geen der kernmogendheden de fabricage voort te zetten en al hun voorraden te behouden." Frankrijk slaat daarmee de spijker op de kop, maar wel met een ganzeveder. De reactie vertoont sterke overeenkomst met Frankrijks steriele gelijk tijdens de ontwapeningsconferentie van 1932. Het prakkizeerde er toen niet over enige ontwapeningsverplichting op zich te nemen voordat er een supra-nationaie krijgsmacht was ontstaan, die Frankrijks veiligheid zou garanderen. Die was uiteraard in de verste verte niet te ontwaren en mede door Frankrijks houding werd de ontwapeningsconferentie een jammerlijk fiasco en Duitslands herbewapening een feit. De Duitse Bondsregering reageerde positiever op het Amerikaans-Russische ontwerp. ,,Een belangrijke stap voorwaarts" heette het. Bonn hoopt dat een verdrag kan worden uitgewerkt dat door de gehele wereld kan worden aanvaard. Blind voor de zwakke stee is Duitsland niet. Het hoopt ook dat het gevolgd zal worden door uitgebreidere ontwapeningsmaatregelen. Positief oordeelt ook de Britse minister voor ontwapening Mulley. Hij vindt het ontwerp een belangrijke stap op weg naar wezenlijke ontwapening. ,,Uit de preambule blijkt dat dit verdrag tot andere overeenkomsten zal leiden", zegt hij. Ook de Poolse gedelegeerde Goldblat in Geneve ziet het verdrag als een middel tot het doel van algemene en volledige ontwapening. Enkele persstemmen uit het Westen zijn ook noterenswaard. De Britse Guardian wijst er op dat nog veel geduld zal moeten worden geoefend voordat men het uiteindelijke doel, genoemd in de preambule van het ontwerpverdrag, namelijk algehele ontwapening, zal bereiken. The Times schrijft dat de Amerikanen en Russen zich beginnen te realiseren hoeveel zij gemeen hebben.

In de villa Holly Bush praten Kosygin (links) en Johnson (rechts) onder vier ogen met elkaar over het dreigende gevaar van uitzaaiing van kernwapens over de gehele wereld. Ze worden het eens: We moeten „een wereld van vrede voor onze kleinkinderen bouwen". (ANP) vu-Magazine 13(1984) 6 juni 1984

„De oorlog in Vietnam is echter blijkbaar geen beletsel voor de Russen om zich bij de Amerikanen aan te sluiten in een poging de verspreiding van kernwapens te verhinderen", schrijft Jn Nederland de NRC. Maar oog heeft het wel voor mogelijke bedenkingen tegen het ontwerp, zoals het er ligt. „Een algemeen bezwaar zou ook kunnen zijn dat de z.g. verticale proliferatie, d.w.z. de uitbreiding van het eigen kernarsenaal met dit verdrag niet wordt beperkt. Weliswaar is in de preambule een „intentieverklaring" opgenomen dienaangaande, maar concrete ontwapeningsmaatregelen (vermindering van voorraden

221

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen