VU Magazine 1984 - pagina 188

populaire definitie van sekte is eveneens van toepassing: ,,mensen die er vreemde ideeën op na houden". Wie regelmatig in aanraking komt met mensen die niet of nauwelijks christelijk zijn opgevoed weet dat velen de meest onwerkelijke kijk op de kerk kunnen hebben. Voor veel Nederlanders is de bijbel even onbekend en ontoegankelijk als de Bhagavad Gita, men leest er een vreemd soort Nederlands, ontmoet er een vreemde denkwijze en ziet er een andere wereld. Uit gesprekken met v e e l ' Nederlanders blijkt dat men geheel niets begrijpt van begrippen die in de kerken (nog) verstaan worden; genade, verzoening, zonde, drie-eenheid, hemel. De gedachte van de reïncarnatie komt vele Nederlanders bekender en zeker waarschijnlijker voor dan de opstanding van Jezus uit de dood. Christenen zijn voor hen mensen die er vreemde ideeën op na houden. De kerk is eigenlijk dan oók niet veel anders dan een sekte in dit opzicht. Anti-discriminatiewet Het derde kenmerk uit de populaire definitie past eveneens op de kerk: „politiek en maatschappelijk niet relevant". In Nederland als geheel is de kerk nogxredelijk invloedrijk, zij het dat deze invloed gaat tanen. Meer en meer wordt de kerk naar de marge gedrongen. De kerk verliest steeds meer van haarinvloed. De anti-discriminatiewet lijkt de kerk in haar overtuigingen en praktijken te raken; voor haar geen uitzonderingen meer. De commissie van de Tweede Kamer, voor het sektenonderzoek mpest zich ook met christelijke groeperingen bezig houden, zelfs met één die nauw met de kerken verbonden is, namelijk Youth for Christ. Kerkelijk leven is kennelijk niet meer uitgezonderd van staatsbemoeienis. Verder wordt elke financiële relatie met de kerken door de overheid afgekocht en ten slotte is de verbinding kerk en christelijke politiek aanmerkelijk minder direct dan vroeger. De kerken worden landelijk eveneens marginaal. Hoeveel te meer in de stad. De kerk is er niet interessant, mensen vragen er niet naar. Als de kerk in Amsterdam zich in wil zetten in het buurtgebeuren is ze welkom, evenals elke andere groep, en door dit actief zijn kan de kerk op goodwill rekenen, maar men beseft maar al te goed dat het maar een kleine groep is. En als de kerk enige invloed heeft in de stadspolitiek is dat via de bundeling met andere ideële instellingen, vanwege de sterkere positie die de kerken elders in het land nog hebben en vanwege het vrij grote kader dat de kerk

150

nog heeft. Maar verder heeft men de kerk niet nodig en de kerk kan niet veel in de stad als ze alleen blijft. Opnieuw moeten we constateren dat een kerk niet veel meer is dan een sekte. Wanneer de kerk in de stad een kleine groep is, met een merkwaardige opvatting en maatschappelijk onbelangrijk, is er geen enkele reden voor de kerk om zich hoogmoedig op te stellen tegenover „de sekten". Zeker niet als we bedenken dat het proces van ontkerkelijking nog doorgaat en het aantal sekten toeneemt. Zeker niet als we bedenken dat de Amsterdamse situatie een voorland voor de rest van Nederland zou kunnen zijn, want het geloven op het platteland is ook niet zo stevig als het lijkt. Zeer vele van de kerkse dorpsjongelui die naar de stad komen zeggen direct hun lidmaatschap op, terwijl ze in hun huisgemeente toch actief meededen. Bovendien blijven de ,,sekten" niet in Amsterdam, ze trekken de provincie in en worden dan in Bario misschien nog geweerd, maar zitten wel in Heerde, Egmond of Pieterburen. Kortom er is alle reden om als kerk bescheiden te ., zijn tegenover de sekten. Zakelijk gezien zijn we als kerken niet meer dan zij. En ook al zijn we van overtuiging dat we als kerk het ware geloof hebben, deze opvatting komt men bij sekten ook veel tegen. Vanuit deze ,,sektarische" situatie waarin ik verkeer wil ik naar de sektes kijken. Als lid van een kerk, als gelovige die andere mensen tegenkomt die ook een geloof hebben. Hun geloof is het mijne niet maar ik zal er rekening mee moeten houden, ik kan de ontmoeting met anderen en andersgelovigen niet uit de weg gaón. Ik heb ook niet het recht me op formele gronden superieur tegen hen op te stellen, want ik hoor eigenlijk ook maar tot een sekte. Of misschien is het beter het woord ,,sekte'' niet meer te gebruiken. () Hersenspoelen Religieuze bewegingen zijn niet meer of minder gevaarlijk dan welke andere soort organisatie. Het verschijnsel is zeer veelomvattend, de groepen zeer uiteenlopend in karakter en omvang, maar het verschijnsel zelf roept geen problemen op. Alleen wanneer iemand het verschijnsel religie op zichzelf dubieus vindt kan men zich voorstellen dat hij al ,,de sekten" gevaarlijk vindt. Evenzo zullen vele christelijke groepen vanuit hun kerkelijke achtergrond het verschijnsel,,nieuwe religieuze bewegingen" met zorg gadeslaan. Maar in het algemeen gesproken is er geen reden om in dit alles een groot gevaar te zien.

In de veelheid van religieuze bewegingen en groepen komt een bepaalde categorie als meer bedreigend dan de andere naar voren: het betreft dan groepen met een gesloten karakter, waarin men communaal samenwoont, waarin leden volledig opgeëist worden en de leider vrijwel absolute macht heeft. Meestal zijn deze groepen van Amerikaanse oorsprong en van christelijke origine. In Nederland werden bekend de Verenigingskerk en de Children of God (Family of love). Het zijn dit soort kleine groepen die beschuldigd worden van hersenspoelen. Methodes van indoctrinatie (hersenspoelen) en sociale druk binnen de groep komen overal voor, soms sterk, soms zwak. Er is geen reden om aan te nemen dat in sekten meer druk wordt uitgeoefend dan in kerken of in politieke en sociale verenigingen, enkele uitzonderingen daargelaten. Er zijn ,,sekte-slachtoffers". Veel van deze slachtoffers zijn dat geworden omdat ze gedeprogrammeerd werden (met geweld uit de beweging gehaald) of psychisch al labiel waren voordat ze lid weMen en in hun lidmaatschap niet tegen de zwaarte van de groep opgewassen waren. Het zijn de dropouts die overal falen. Maar oVer het algemeen is het lidmaatschap van een beweging niet gevaarlijk, zeer velen hebben het als een fase in hun leven beschouwd. Er worden soms oneerlijke methoden gebruikt en soms worden de bedoelingen van de groep verhuld. Soms is het niet meer dan een reclametechniek zoals die in alle sectoren van het maatschappelijk leven wordt toegepast, een enkele keer is er sprake van bewuste misleiding. Gezond verstand Er worden in en door de bewegingen veel uitspraken en beweringen gedaan die ongeloofwaardig zijn. Vele uitspraken moet men in feite op gezag volgen van degene die het zegt. Zulke beweringen kunnen vaak niet gecontroleerd worden. Soms zijn de beweringen min of meer controleerbaar door de achtergronden van de persoon: het is goed na te speuren waar hij het vandaan heeft; soms blijkt dat er plagiaat en napraterij in het spel is. Soms ook zijn bepaalde uitspraken historisch en wetenschappelijk onjuist. Hoewel enkele leiders van bewegingen zeer rijk zijn kan over het algemeen gezegd worden dat de financiën geen grotere rol spelen dan in welke andere maatschappelijke organisatie ook. Kortom: op enkele gevallen na is het ,,sekte-verschijnsel" niet veront-

vu-Magazine 13(1984) 4 april 1984

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen