VU Magazine 1984 - pagina 217

Geen van die twee wegen werd op overtuigende wijze ingeslagen, noch door de overheid, noch door de producenten. De simpelste weg is vaak niet de meest voor de hand liggende. Het merendeel van de waspoederfabrikanten, die in fosfaten een betrekkelijk goedkope en makkelijk toepasbare ontharder hadden ontdekt, gaf zich niet zonder slag of stoot gewonnen. Hun anders zo vermaarde inventiviteit schoot tekort bij het vinden van een alternatief. Het resultaat van deze onmacht is dat 1 januari 1985, door overheid en producenten gepland als datum voor de definitieve ,,fosfaatloosheid van wasmiddelen", zeker niet gehaald zal worden. De zaak wordt nu verschoven naar 1987... Niet dat er geen vervangingen waren overigens. Op dit moment zijn reeds tal van fosfaatvrije en -arme produkten op de markt, zoals Klok, Tricel, Driehoek, Kwak en Rheno, waarin fosfaat succesvol vervangen is door milieuvriendelijke waterontharders. Maar het marktaandeel van die merken blijft aanzienlijk ten achter. En dat is voor een belangrijk deel toe te schrijven aan de hogere prijs die men voor dit alternatieve waspoeder moet betalen. In geld uitgedrukt kost de machinewas met een fosfaathoudend middel 36 a 59 cent per keer, terwijl de milieubewuste consument die 't met een fosfaatvrij middel doet daarvoor 58 tot 68 cent moet neertellen, aldus de Consumentenbond. Vlekken Aan de keus van een wasmiddel gaat zelden een diepgaand gewetensonderzoek vooraf; er is sprake van een geringe „produktbetrokkenheid", zoals men dat in marketingkringen uitdrukt. Anders dan bij het pakje sigaretten of de fles klare, in welke gevallen de consument zweert bij dat ene merk, komt 't er bij waspoeder niet zo op aan. Men neemt dan eens dit, dan weer een ander merk al naar gelang de prijs, de voordeelaanbieding of de aanlokkelijke reclame-aktie. O zeker, men stelt eisen aan het wasmiddel dat men kiest. Het moet, in volgorde van belangrijkheid, vlekken verwijderen en een heldere, maar bovenal schone was opleveren. Maar omdat de meeste ,,thuiswassers" menen dat alle (fosfaathoudende) wasmiddelen dat wel zo'n beetje doen,-is vooral een vierde eis, de lage prijs, werkelijk doorslaggevend. Het fosfaatgehalte van 't middel, als criterium voor de keuze, komt pas op de zesde plaats en is daarmee dan ongeveer even belangrijk als de eis dat

vu-Magazine 13(1984) 5 mei 1984

,,ls uw was wel wit genoeg?" (AVC / VU)

het wasgoed ,,lekker ruikt" wanneer de trommel tot stilstand is gekomen. Portemonnee De gespletenheid in het consumentengedrag blijkt ook uit het feit dat zes van de tien ondervraagden meent dat fosfaatvrij wassen zeer effectief is voor de bestrijding van de waterverontreiniging, maar dat slechts een kwart van deze, dus met de feiten bekende consumenten, dit ook werkelijk zegt te doen. Wat men wél in meerderheid toepast en zelf ook als ,,milieuvriendelijk wasgedrag" beschouwt, is het wassen met een volle trommel, 't gebruiken van zo min mogelijk waspoeder en het overslaan van de voorwas. Er is echter weinig inleveringsvermogen voor nodig om in te zien dat dergelijke maatregelen nietalleen hetmilieu, maarvooral ook de eigen portemonnee sparen. Hoe valt die gespletenheid tussen denken en doen te verklaren? De onderzoekers, drs. J. C. van der Wouden en drs. P. Ester, hebben daar wel een antwoord op. In de eerste plaats verkeert om en nabij een derde van de onderzochten in de stellige overtuiging dat fosfaatvrije middelen minder schoon wassen. Dat wordt, samen met de hogere prijs, als belangrijkste hindernis voor de overstap ervaren. En verder noemen de IvM-medewerkers in hun rapport als mogelijke belemmering, ,,dat men in het algemeen wel beseft dat fosfaathoudende wasmiddelen het oppervlaktewater vervuilen maar niet op de hoogte is van de concrete gevolgen", zoals daar zijn: verarming van flora en

fauna en groene, onwelriekende sloten en plassen. Met andere woorden: ,,Men wordt niet geconfronteerd met de directe gevolgen van fosfaathoudende wasmiddelen''. De geloofwaardigheid van deze theohe werd onderstreept toen bewoners rond het Noorse Mosjameer rechtstreeks geconfronteerd werden met de vervuiling van dat water door fosfaten en plots wél tot gedragsverandering bereid bleken. Grauwsluier Een derde sta-in-de-weg die Ester en Van der Wouden als mogelijkheid opwerpen is de psychologische werking van de ,,collectieve handelingstheorie; een wat dure term voor een alleszins herkenbare gedachte. In die theorie is een schoon milieu, evenals tal van andere maatschappelijke verworvenheden, een ,.collectief goed" dat ten goede korfït aan iedereen, onafhankelijk van de vraag of men al dan niet zelf bijdraagt in de kosten ervan. Een gevolg van dit laatste, cruciale kenmerk van het collectieve goed is. dat weinigen bereid zijn om aan dat schone milieu, vrijwillig en als individu, bij te dragen, en wel om tweeërlei redenen. Wie van mening is dat anderen zich al voldoende inzetten voor het milieu zal zich afvragen: waarom zou ik me er nog voor inspannen als ik zonder die kosten en moeite tóch de vruchten ervan kan plukken. Wie daarentegen meent dat 't een minderheid is die dat schone ideaal nastreeft, zal de eigen offers daarvoor — uitgemeten in een hogere prijs en een, naar men meent,

175

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen