VU Magazine 1984 - pagina 207

ring, excommunicatie en afsplitsing en tot een relatief geringere onderlinge tolerantie. Waar 44 respectievelijk 43 procent van de hervormden en katholieken het volledig eens is met de stelling da t er in de kerk plaats moet zijn voor mensen die er in geloofszaken afwijkende opvattingen op na houden, is daarvoor maar 34 procent van de gereformeerden te vinden. Het is begrijpelijk dat dit ,.gereformeerde kerkgevoel" tot ernstige gewetensnood kan leiden omdat, als gevolg van dat eenheidsstreven, een synodale uitspraak voor de gereformeerde gelovige zwaarder weegt dan, bij voorbeeld, een bisschoppelijk schrijven voor de gemiddelde katholiek. De laatste zal in veel gevallen gemakkelijker en blijmoedig schouderophalend aan zo'n richtlijn voorbijgaan wanneer de strekking ervan niet strookt met de eigen opvattingen. Bij gereformeerden ligt dat anders, zoals blijkt uit de reacties op een andere uitspraak uit het onderzoek: ,,Als gelovige moet je onvoorwaardelijk je eigen geweten volgen, óók wanneer dat indruist tegen wat de kerk zegt." Hoewel bijna de helft van de gereformeerden daarmee instemt (49 procent), is het verschil in potentiële ongehoorzaamheid met katholieken (60 procent) en hervormden (67 procent) opmerkelijk. Dit is des te opmerkelijker, daar juist in reformatorische kerken een synodale uitspraak het geweten van de individuele gelovige, in absolute zin althans, niet bindt. Splijtstof In ditzelfde patroon past dan tenslotte ook het gegeven dat de gereformeerde minder „individualistisch" is in zijn of haar geloofsbeleving dan de katholieke en hervormde gelovigen. ,,Voor mij is de individuele beleving van mijn geloof (dit in tegenstelling tot

een beleving samen met anderen) het belangrijkste", vindt 43 procent van de hervormden, 40 procent van de katholieke ondervraagden en maar 30 procent van de gereformeerden. Met andere worden: gereformeerden zijn meer ,,kerkgericht". Ze zijn voorts minder individualistisch ingesteld in geloofszaken en achten zich al met al sterker gebonden aan synodale en andere kerkelijke uitspraken. Wellicht vormtdatde verklaring waarom juist in gereformeerde kring de voor- en tegenstanders van de kruisraket zo fel tegen elkaar van leer trekken. Tel daarbij op dat onder gereformeerden, sterker dan bij anderen, ondubbelzinnige uitspraken van de kerk op politiek terrein worden gewaardeerd en men bovendien geloof en politiek ongaarne wenst te scheiden, en het wordt duidelijk waarom de synodale uitspraak zoveel splijtstof bevatte. Generatiekloof fvlaar hoe zit het nu met de getalsverhouding tussen gereformeerde vooren tegenstanders van de plaatsing van kruisraketten in ons land? Bekend is dat Lubbers een ondubbelzinnige antwoord kreeg uit een op zijn verzoek ingesteld onderzoek onder de Nederlandse bevolking; 63 procent blijkt ronduit tégen. Bekend is eveneens hoe de aantallen verdeeld zijn onder CD>A-stemmers: daar is om en nabij de helft tegen en 37 procent vóór, terwijl de rest nog aarzelt. Maar geldt die verhouding ook voor gereformeerden? Onlangs liet de tv-rubriek ,,Kerk Vandaag" van de NCRV een onderzoek verrichten waaruit globaal naar voren kwam dat de synode-uitspraak een fifty-fifty-verdeIJng binnen de gereformeerde wereld veroorzaakte. Een meerderheid van gereformeerden boven de 35 jaar keurde de synodale uitspraak af; medegelovigen ónder die

leeftijd stonden erachter. Men zou in dit verband dus kunnen spreken van een generatiekloof, gapend zowel op het terrein van de kruisraket als op dat van het politieke spreken der kerk. Uit de resultaten van het door VU-magazine geraadpleegde Nationaal Kiezeronderzoek z\\n, wat betreft gereformeerden en kernwapens, nog wel wat aanvullende, en meer genuanceerde gegevens af te leiden, waarbij bovendien een vergelijking met anders- en niet-gelovigen mogelijk wordt. Scheiding der geesten In dit kiezersonderzoek kregen de ondervraagden vier uitspraken voorgelegd, waarin standpunten over kernwapens, de Navo en de Nederlandse politieke taak in dezen samengevat waren. Die standpunten liepen uiteen van een onvoorwaardelijke afwijzing van (nieuwe èn bestaande) kernwapensystemen, ongeacht de houding van de andere Navo-partners, tot het andere uiterste: aanvaarding van atoomwapens als middel om de Sovjet-Unie op de knieën te dwingen. Bij alle vier de uitspraken afzonderlijk werd geregistreerd of men het ermee eens of oneens was. De eerste uitspraak luidde: ,,Nederland moet, desnoods onafhankelijk van de andere Navo-landen, het goede voorbeeld geven en volstrekt geen atoomwapens meer in Nederland toelaten." Een eerste opmerkelijke scheiding der geesten blijkt uit de reacties op deze, als /KV-standpunt herkenbare uitspraak, van godsdienstige en nietgodsdienstige ondervraagden. Bij de on-kerkelijken is 60 procent het eens met dit standpunt; bij degenen die zich tot een van de christelijke kerken wensen te rekenen is dat 37 procent. Ook tussen die kerkelijken onderling lopen de meningen echter flink uiteen. Katholieken en hervormden scharen zich

Uitspraak 2 : , , N e d e r l a n d moet ernaar streven dat de NAVO haar atoonnbewapening vermindert, o n g e a c h t of d e S o v j e t - U n i e d a t o o k d o e t . " Gereformeerd

Eens met de uitspraak vu-Magazine 13 (1984) 5 mee 1984

Hervormd

Twijfelt

Katholiek

Niet-kerkeiijk

Niet eens met de uitspraak

165

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen