VU Magazine 1984 - pagina 434

maatschappij wilt afleiden, dan lijkt me dat erg gevaarlijk. Dit is het geval wanneer de zogenaamde ,wetten van de natuur' toegepast worden op verhoudingen in de maatschappij. In het ergste geval wordt hiervan een soort fascistische natuurfilosofie gemaakt, bij voorbeeld: in de natuur overleven de sterken, dus is het in de maatschappij ook vanzelfsprekend dat de zwakken .verdwijnen'. Het issue ,milieu' leent zich ook vandaag de dag voor extreem-rechtse invullingen. De Centrumpartij bij voorbeeld presenteert zich als groene partij, en wel op een speciale manier. De 'milieu'-redenering loopt als volgt: ,,Nederland is vervuild, is onleefbaar, is vol, daarom moeten de buitenlanders eruit." De aan het licht gekomen infiltratie van de Centrumpartij in een milieuclub als de Ecologische Bew/eging laat zien hoe ecologisch denken een racistische en sexistische draai kan krijgen. Met toepassen van de leer van de ecologie op de maatschappij moet men dus uitkijken. Maar het zit hem ookindeaarddiedeoverlevingskrisis wordt toegeschreven. Omdat deze zo dringend zou zijn, zouden andere tegenstellingen maar moeten wijken voor de Groene Gedachte. Overleven gaat voor, dus de belangen van vrouwen en buitenlanders maar even opzij... Nee, dus. Een soort hiërarchie in krisissen aanbrengen kan, zoals in het geval van de Centrumpartij, leiden tot gevaarlijke alternatieven. Het blijft echter opmerkelijk dat mensen juist in tijden van krisis en verwarring graag teruggrijpen naar één duidelijke waarde dan wel alternatief.

Groene afkeer Een ander voorbeeld daarvan vinden we bij bepaalde groepjes in de vrouwenvredesbeweging. Daar wordt soms als argument, voor het feit dat vrouwen voor vrede georganiseerd zijn, aangevoerd dat vrouwen dichter bij Het Leven zouden staan, en dichter bij de natuur. In hun verantwoordelijkheid voor de aarde en de kinderen zouden zij zich moeten inzetten tegen de vernietiging. Het lijkt een beetje op de geschiedenis waarin het feminisme langzaam oversloeg (voor een deel althans) naar het verheerlijken van de vrouwelijke natuur. Het gebeurt dan ook nog met een feministisch élan zoals ,,wij nemen het heft weer in handen, anders gaat het mis". Nu heb ik er niets op tegen als vrouwen eens een keer het heft in handen nemen, maar het is wel belangrijk met welke argu-

352

menten je dat doet, en je beroepen op de natuur... Nee. In de beoordeling van techniek en technologie in het algemeen past eveneens enige terughoudendheid in plaats van te grote groene afkeer. Zoals ik al zei, zouden machines ons van de paradijsvloek van de arbeid af kunnen helpen. Ik zie dat wel voor me, zelf weer lekker onder de appelboom met een vijgeblad en de techniek die het werk doet. Het is niet de aard van de techniek die zoveel problemen heeft gebracht, maar vooral de schaal waarop geproduceerd wordt. Die enorme produktie is verspillend. Zo zou het ook nietjuist zijn om ontwikkelingslanden technische vooruitgang te onthouden, omdat wij er hier problemen mee hebben. Het ligt dan meervoorde hand om onze grondstoffenroof uit en afvaldumping in derdewereldlanden stop te zetten. De grote ecologische ramp kan te gemakkelijk leiden tot het ene grote groene alternatief, waarbij allerlei maatschappelijke \ tegenstellingen weggepoetst worden. Dat lijkt me politiek niet wenselijk. Breien Dan kom ik hiermee op de/cr/s/si/an c/e politiek. Nu kan ik de krisissen en de alternatieven die ik genoemd heb aan elkaar gaan breien. In politikologisch jargon heet het politieke niveau immers het verbindende niveau van maatschappelijke tegenstellingen. Breien dus.. Ook de politiek vertoont krisisverschijnselen die steeds wisselend benoemd worden. Sommigen hebben het over ,het vertrouwen in de politiek' dat wankelt bij de burgers, anderen spreken van een ,legitimatiekrisis van de staat' en weer anderen weeklagen over de ondermijning van de 'rechts-

orde en de parlementaire democratie'. Kortom: er is iets aan de hand. Om te beginnen is er iets aan de hand met de links-rechtstegenstelling. Tot nu toe heb ik het gehad over de manvrouwverhouding, het denken over arbeid, en over de tegenstelling mensnatuur. De inhoud van deze tegenstellingen zijn niet te vatten in een simpel links-rechtsschema. Deze tegenstellingen lopen dwars door de partijpolitieke scheidslijnen heen zoals wij die nu kennen. De links-rechtstegenstelling heeft te maken met de mate waarin men vindt dat de staat zich met het maatschappelijk leven als geheel moet bemoeien. En dat spitst zich op het moment toe op de handhaving dan wel afbraak van de verzorgingsstaat. Hoe het ook zij: de strijd tussen de politieke partijen draait om het runnen van 's lands economie, in het bijzonder om de herverdeling van de opbrengsten. Nu is het zo dat het bij de man-vrouwverhouding niet gaat om het verdelen van het geld tussen mannen en vrouwen alleen, het gaat ook om het gebruik dat mannen als groep van vrouwen als groep maken. Vrouwen eisen daarom bij voorbeeld zelfbeschikking over hun eigen lichaam. Het is een politieke eis, die niet in geld valt uit te drukken. Dweilen Eveneens is de schade die er aan het milieu toegebracht wordt door de industrie niet in geld uit te drukken, en heeft overleven niets met herverdelen te maken. Werkgelegenheid blijven opvatten als een kwestie van het verdelen van betaald werk wanneer het gebrek aan banen structureel is, is niet eens dweilen met de kraan open maar is zelfs dweilen met de kraan dicht. Zowel 'links' als 'rechts' houden vast

Vrouwen voor Vrede voerden in 1983 elke eerste maandag van de maand aktie op de Dam

vu-M agazine 13 (1984) 9 oktober 1984

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen