VU Magazine 1984 - pagina 231

Hersenafwijkingen De medische gerontologie daarentegen onderzoekt het hoe en waarom van, en de remedies tegen ziekten van bejaarden. Er zijn natuurlijk geen ziekten die uitsluitend bij ouderen voorkomen, maar wel zijn er gebreken waaronder ouderen vaker gebukt gaan, zoals suikerziekte, rheuma, dementie en botbreuken als gevolg van het brozer worden van de botten. Ook is er sprake van een afname van het natuurlijk afweersysteem tegen vreemde stoffen bij ouderen. Dat de ouderdom komt met gebreken, is maar al te waar. Zo bezetten bejaarden veertig procent van de totale Nederlandse ziekenhuiscapaciteit en spendeert de gezondheidszorg eenderde van de totale kosten (10 miljard) aan bejaarden. De medische gerontologie bestudeert onder meer ook de vraag waarom bejaarden zoveel last hebben van bijverschijnselen bij medicijngebruik. Ais oorzaak werd een complex van factoren gevonden: vermindering van de zuurgraad van de maag, vermindering van de nierfunctie (die afbraak en uitscheiding van de medicijnen regelt) en verandering in de verhouding vetspierweefsel, waardoor medicijnen zich niet voldoende door het lichaam verspreidt. De geriatrie is de tak van de geneeskunde die de kennis van de medische gerontologie toepast bij het verzorgen en genezen van de zieke oude mens. De VU bezit een vooraanstaand deskundige op dit gebied: de neuroloog prof. F. C. Stam. Al in de jaren zestig begon Stam met psychogeriatrisch onderzoek, met als topic de seniele dementie. De VU verricht als enige universiteit in Nederland onderzoek op dit terrein, zowel naar het ,,klinische beeld", als naar hersenafwijkingen bij dementiepatiënten. Tot 1982 was Stam voorzitter van de Vereniging voor Gerontologie. Een van zijn onderzoeken werd gepubliceerd als deel van de internationale reeks ,Aging', (ouder worden), en enige jaren geleden sprak prof. Stam op uitnodiging van het .National Institute of Health' in Washington de congresgangers toe. Momenteel is hij bezig met immunopathologisch onderzoek dat zich richt op de oorzaken van weerstandsvermindering tegen ziekten bij ouderen, ten behoeve van seniele dementiepatiënten. Niet alleen voor individuele ouderen is het geriatrisch onderzoek van belang. Omdat het aantal bejaarden in de komende jaren sterk zal toenemen zal dit de gezondheidszorg immers, ook financieel, enorm gaan belasten. Vanuit

vu-Magazine 13 (1984) 5 mei 1984

die redenering is het van groot belang voor ouderen èn voor de samenleving als geheel, wanneer oudere mensen tot op hoge leeftijd gezonder blijven. Menopauze Het studieobject van de sociale wetenschappen is van wezenlijk andere aard. De sociale gerontologie probeert oorzaken voor menselijk gedrag en maatschappelijke verschijnselen te vinden, die ouderen betreffen. Men probeert het ouder worden te begrijpen vanuit de gehele levensloop. Daarbij worden de leefomgeving en relaties van de oudere met anderen betrokken; zijn of haar kinderen, woonomstandigheden en dergelijke. Zo bleek uit socio-gerontologisch onderzoek dat een grotere verscheidenheid aan sociale contacten een gunstige invloed heeft op het welbevinden en de levensinstelling van oudere mensen. De psychogerontologie richt zich op de psychologie van de oudere mens als individu. Onder meer de psychische effecten van pensionering of menopauze, de ontwikkeling van het geheugen en de intelligentie en de persoonlijkheid. Deze tak van wetenschap ontmaskerde ook het hardnekkige vooroordeel dat oude mensen dommer worden: intelligentietests gedaan door ouderen en jongeren leverden nauwelijks verschillen op. Bovendien bleek dat intellectuele prestaties bij voldoende training, dat wil zeggen: bezig blijven op intellectueel gebied, toenemen tot het zestigste jaar en pas daarna zeer langzaam afnemen. Zo

Prof. F. O. Stam: „Toenemende belasting van de gezondheidszorg" (AVC/VU)

kan iemand op 70-jarige leeftijd nog op een hoger niveau terecht komen dan toen hij of zij dertig was. Ter vergelijking: het hoogtepunt van de lichamelijke functies ligt bij de mens rond het dertigste jaar en neemt daarna af. Gat Naast de geriatrie steeft men ernaar in de nabije toekomst aan de VU een ,vrije studierichting' sociale gerontologie in te stellen. Prof. Van den Berg heeft daartoe een voorstel ingediend. Hij acht de kans groot dat het wordt ingewilligd. ,,Het is hier binnen de subfaculteit nauwelijks nodig om mensen te overtuigen van de actualiteit van gerontologie. Men weet hoe groot het gat is dat opvulling behoeft.'' Voor Van den Berg is de sociogerontoiogie geen onbekend terrein. Al in de jaren '50 en dat was vóór het vak bestond deed hij onderzoek naar de behoefte aan aanvullende huisvesting (b.v. dienstencentra) bij bejaarden in de Watergraafsmeer; een van de eerste onderzoeken op dit terrein, dat ondermeer leidde tot de oprichting van het Zilveren Kruis in Amsterdam en het blad, Leeftijd'van de NFB. Toen in 1982, NIG en NFB het congres, Oud worden in Nederland' organiseerden, vroeg men ook Van den Berg daar een lezing over voorzieningen voor bejaarden te houden. Pip Nu de Vakgroep waartoe Van den Berg behoort wordt opgeheven en er een multidisciplinaire studierichting voor in de plaats moet komen, blijkt de keus snel gemaakt. Want gerontologie is multidisciplinair: biologie, psychologie, sociaal culturele en medische wetenschappen zijn actief op dit terrein. ,,Door de vooruitgang in de geneeskunde zijn steeds meer jaren aan het leven toegevoegd", aldus prof. Van den Berg in zijn voorstel betreffende de nieuwe studierichting. ,,Opzienbarend is de onmacht meer leven aan de jaren, en dan met name de onmacht meer samen leven aan de jaren toe te voegen. Daar dreigt onze cultuur aan kapot te gaan. Men realiseert zich niet dat in het jaar 2000 ongeveer vijfentwintig procent van de bevolking ouder dan 55 zal zijn. Het gaat om zulke aantallen mensen dat we ons niet meer kunnen permitteren hen op een zijspoor te zetten: dat is niet meer op te brengen." Het onderzoek zal er op gericht moeten zijn ouderen weer onderdeel van de maatschappij te maken. Van den Berg: ,,Ten slotte zijn er mensen van 30, 40 die afgetakeld en uitgeblust zijn en mensen van zeventig die zo fit zijn als de pip." Met de

189

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen