VU Magazine 1984 - pagina 464

'Het opnemen van mensen is een noodzakelijk icwaadi' ^ > ^ <

der krankzinnigheid draait'; aldus scinrijft Tellegen, en Donkersloot: 'krankzinnigheid breekt eerst dan uit, wanneer de hersenen en hare verrichtingen worden gestoord.' Dat de hersenaandoening bij lijkopening van krankzinnigen niet altijd ontdekt wordt, schrijft men eensdeel daaraan toe, dat de sporen na den dood soms spoedig verdwijnen, anderdeels daaraan datde aandoening vaak aan de scherpste waarneming kan ontsnappen." Dit schreef het bestuurslid van de 'Vereeniging voor christelijke verzorging van krankzinnigen en zenuwlijders', dr. mr. W. van den Bergh, in 1885 bij het éénjarig bestaan van de Vereeniging. In 'De oorzaken der krankzinnigheid' gaat hij na hoe binnen de christelijke kring van psychiaters gedacht wordt over het ontstaan van deze'ziekte'. In een betoog, gelardeerd met bijbelteksten komt hij tot oorzaken die ons nu soms uiterst vreemd voorkomen: de macht des Satans, erfelijke factoren, slechte opvoeding, veronachtzaming des lichaams, geslachtelijke uitspattingen en misbruik van sterke drank, en godsdienstige dweperij indezin van afgoderij. Toch is dit standpunt al heel wat menselijker dan de ideeën die enkele eeuwen eerder leefden. Geesteszieken werden zonder pardon opgesloten, als straf, omdat men hun gedrag onaanvaardbaar vond, en ze bovendien te 'gevaarlijk' waren. Die situatie ging soms zo ver dat ze aan kettingen werden gelegd, of met behulp van dwangbuizen en andere vergelijkbare dwangmiddelen getemd werden.

ingewikkeld De Vereeniging waar Van den Bergh deel van uitmaakte, probeerde tegenover de kwalijke, materialistische prakHet vangnet in de hal van de Valeriuskliniek tijken en gedachten van de psychiatrie aan het eind van de vorige eeuw, een menselijker benadering te ontwikOnderaan de prachtige hoge trap, van de buitenwereld kelen. Dat lukte ook vrij aardig, onder andere via de afgescheiden door een tot de bovenkant reikend glas-instichting van aparte, christelijke psychiatrische inrichlood-raam, bevindtzich een vangnet. "Niet alleen omdat tingen als Veldwijk, Bloemendaal, Dennenoord, Wolfhewe willen voorkomen dat mensen suïcide plegen door ze, Vogelenzang en de Valeriuskliniek. van drie hoog naar beneden te springen", zegt prof. dr. Ook zij konden zich echter niet geheel losmaken van de W. van Tilburg, "maar om ook te voorkomen dat mensen gedachte dat geestesziekten voornamelijk biologische dietoevallig beneden zijn, gevaar lopen". oorzaken zouden hebben. Een geestesziekte zou een We zijn in de Valeriuskliniek, 'psychiatrisch-neurologisch ziekenhuis' in Amsterdam. Prof. dr. W. van Tilburg hersenziektezijn. is als hoogleraar klinische psychiatrie verbonden aan In die tijd wel een begrijpelijke gedachte, vindt prof. dr. zowel de medische faculteit van de VU als aan de ValeW. van Tilburg: "Men kon niet veel anders, want daarriuskliniek. Het interview dat VU-IVlagazine met hem had voor ontbraken de goede onderzoeksinstrumenten. Dus voor dit omslagverhaal, wordt onderbroken door de men kon niet veel meer doen dan — iets wat nu heel fotograaf. Die wil nog even rondkijken om wat andere schandelijk lijkt — mensen in gestichten verzorgen, dan foto's te maken. Gangen, slaapzalen, een isoleercel. Het wachtte men tot ze overleden waren en onderzocht de is bezoekuur, dus we sluipen door de gangen om de hersenen. Ik verdedig deze fase in de psychiatrie wel patiënten en hun gasten niet te storen. eens, want er zijn ook goede dingen gebeurd: de neuroHet is moeilijk om je een voorstelling te maken van een logische ziekten werden gescheiden van de psychiatrie, psychiatrisch ziekenhuis als je er zelf nooit bent geen men heeft bij voorbeeld de syf ilus als oorzaak van een weest. Zijn er lange, witte gangen met deuren die allehersenziekte ontdekt. Een gezonde hersenfunctie is ten maal op slot gaan? Verplegend personeel in witte jassen, slotte onontbeerlijk voor het psychisch functioneren. rammelend met sleutelbossen en wezenloos voor zich Dat het model ontoereikend was, werd toen al vrij snel uitstarende patiënten? duidelijk. Maar zelfs iemand als Freud heeft nooit helemaal afstand gedaan van het idee dat de hersenen een Prof. Van Tilburg moet lachen om onze vooroordelen, en belangrijke rol spelen. Hij ontwikkelde weliswaar een dat is ook geen wonder, want het gaat er in de Valeriuspsychologisch model, maar in de hoop daar een biolokliniek gelukkig wel wat anders toe. Hóe anders zal in de gisch model van te maken. Daar kwam het echter niet loopvanditverhaal duidelijk worden. van." "Vrijalgemeen wordttegenwoordigbeweerd: 'Krankzinnigheid is eene ziekte en wel eene hersenaandoening: Veranderingen in ideeën werden ook gekenmerkt door deze stelling is de spil, waarop onze tegenwoordige leer veranderingen in behandelmethoden. Dwangbuizen zijn

378

vu-Magazine 13 (1984) 10 november 1984

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen