VU Magazine 1984 - pagina 452

kelingslanden in het bijzonder?" vraagt Goudzwaard zich af. "Wanneer in een tijd van depressie zo'n beleidsvoornemen wordt doorgezet, ontregelt het uiteraard de overheidsfinanciën. Het grootste financieringstekort in de geschiedenis van de Verenigde Staten komt in 1983 dan ook uitgerekend op naam van president Reagan te staan — de grote voorvechter in de strijd tegen de inflatie. Maar zo'n tekort moet wel worden gefinancierd; en wanneer dat — vanwege de anti-inflatiepolitiek — niet langs inflatoire weg kan, moet er voor worden geleend. Als de binnenlandse kapitaalmarkt daarvoor onvoldoende ruimte biedt, moet in omvangrijke mate in het buitenland geleend worden. Zo schiet in korte tijd de rente in Amerika ver boven de tien procent uit, wat nodig is om voldoende buitenlands kapitaal te kunnen aantrekken. Tegelijkertijd leidt die toegenomen vraag naar Amerikaanse dollars voor belegging in de Verenigde Staten tot een fabelachtige waardestijging van de dollar zelf. Eind 1983 is in drie jaar tijds de dollar vijftig procent in waarde gestegen ten opzichte van het Engelse pond, en meer dan honderd procent ten opzichte van de Franse franc, bij een deficit van 200 miljard dollar en een totaal aan bewapeningsuitgaven van 250 miljard dollar." Funest "De combinatie van een aldus geforceerde interest- en dollarstijging, is", zo betoogt Goudzwaard, "reeds nu in de wereld funest gebleken." "Voor de Westerse landen impliceert die dat een economisch herstel uiterst moeilijk van de grond komt en dat de werkloosheid blijft stijgen. Het kapitaal dat voor dat herstel nodig is, vloeit immers gedeeltelijk weg om de Amerikaanse economie en het Amerikaanse bewapeningsprogramma te dienen, terwijl de hoge rente de investeringen hierontmoedigt." En welke zijn de gevolgen voor de Derdewereld? Goudzwaard: "Juist dat deel van de Derde Wereld dat in de jaren zeventig profiteerde van de expansie van de wereldeconomie en van het ruime aanbod van leen-geld, is nu tussen de schaar gekomen, waarvan het ene blad wordt gevormd door de sterk gedaalde exportopbrengsten, en het andere blad door de scherp gestegen rente- en aflossingsverplichtingen. Hun schulden zijn immers vooral gesteld in (dure) dollars, en elke vernieuwing van leningen gaat tegen de hoge marktrente van nu. Verschillende van deze landen moeten nu jaarlijks meer

366

wapeningsscenario. "Zowel naar de maatstaf van het inkomen per hoofd, als naar de maatstaf van de industriële werkgelegenheid, ontstaan voor de diverse delen van de wereld verrassende verschillen." "Voor wat het inkomen per hoofd betreft, komt dit in het ontwapeningsscenario voor tropisch Afrika in het jaar 2000 bij voorbeeld 55,8 procent hoger uit dan in scenario A (voortgezette -g- bewapeningswedloop); voor het arme 2 deel van Azië is het overeenkomstige ^ percentage 39,8, en voor Noordelijk ui Afrika zelfs 146,2. De voorspellingen voor de industriële werkgelegenheid Prof. dr. B. Goudzwaard: ,,Wapenwedloop treft zijn navenant: voor tropisch Afrika vooral de armen en de zwakken in de wereld" 63,2 procent hoger, voorarm Azië32,4 aan rente en aflossing aan de Wester- procent en voor Noordelijk Afrika 135 se banken en staten betalen dan hun procent hoger. In beide scenario's is totale exportopbrengst." er een aanzienlijke stijging van het inkomen en industriële werkgelegenMoraal heid in de rijkere delen van Azië, het Is de moraal van deze actuele geschie- grondstoffenrijke deel van Latijnsdenis dat de toeneming van de bewa- Amerika en voor de olie-producerenpening in de wereld de oorsprong de ontwikkelingslanden; maar ook zij vormt van alle kwalen? Dat wil Goud- worden per saldo van het ontwapezwaard in zijn artikel niet beweren. ningsscenario zeker niet slechter." "Maar ze houdt wel in, dat de toene- "Terecht", zo schrijft Goudzwaard, mende bewapening van de wereld, en "wordt in de VN-studie uit deze beremet name die van de Verenigde Sta- keningen de conclusie getrokken dat ten, lastenverschuivingen in de wereld een vermindering van de bewapedoet ontstaan die vooral de armen en ningsinspanning, die gepaard gaat de zwakken treft, en de oplossing van met een daaruit gefinancierde middede grote problemen in de wereld van lenoverdracht aan de armste landen, nu ernstig bemoeilijkt." de wereld als geheel, maar vooral de armste landen, significanttotvoordeel Onderzoek strekt." Tot slot verstrekt Goudzwaard in zijn Menige eenvoudige spandoekdrager artikel enkele interessante gegevens had dit reeds vermoed. uit een belangwekkend onderzoek van Wassily Leontief naar de gevolgen Vierjaar van een voortgezette bewapenings- Goudzwaards artikel is één van de wedloop, een versnelde bewape- vele belangwekkende bijdragen in het ningswedloop en een gedeeltelijke VU-jaarboek "Vrede en Veiligheid", ontwapening. De uitkomsten van dit dat dit jaar voor het eerst verscheen. onderzoek zijn opgenomen in de stu- De VU besloot om — bij wijze van proef die van VN-experts over de relatie tus- — de komende vier jaar telkens zo'n sen ontwapening en ontwikkeling van boek uit te geven, waarin de ontwikkeseptember 1981. lingen worden geschetst die in de verWat Leontief onder "ontwapening" slagperiode hebben plaatsgevonden. verstaat is overigens bescheiden. In Polemologen en ambtenaren van buizijn ontwapeningsscenario vindt tus- tenlandse zaken analyseren deze gesen 1970 en het jaar 2000 toch nog beurtenissen. een verdubbeling van de totale bewa- De uitgave van het VU-jaarboek Vrede peningsuitgaven in de wereld plaats. en Veiligheid is een uitvloeisel van een (Bij voortgezette bewapening, een uitspraak van de Universiteitsraad dat verdrievoudiging en bij een versnelde — hiij tiet streven naar de afschiaffing bewapeningswedloop een verzesvou- van kernbewapening onderscfirijft; diging.) Wel hanteert Leontief in zijn — Universiteiten en IHogesctioien (...) zgn. "ontwapeningsscenario" de be- moeten zoeken naar mogelijktieden langrijkste vooronderstelling dat een om kernbewapening terug te dringen significant deel van de bestaande mid- en kernontwapening te bevorderen; delen wordt overgedragen aan de re- — tiet wetenschappelijk onderwijs dilatief armste landen van de wereld. rect noch indirect medewerking dient Het meest interessant vindt Goud- te verlenen aan het produceren of zwaard de vergelijking tussen voort- installeren van kernwapens. gezette bewapening en het zgn. ont- Prof. dr. B. Röling voorzag de eerste

vu-Magazine 13 (1984) 10 november 1984

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen