VU Magazine 1984 - pagina 433

Ik denk dat de macht van de baan lozen niet zozeer ligt in het opzetten van een alternatief soort bedrijfsleven, een ,tegeneconomie', maar in het op zijn kop zetten van bestaande ideeën over werk. En dit, niet in de laatste plaats, door een bepaalde manier van leven, want het is natuurlijk nog altijd zo dat ideeën alléén de wereld niet veranderen. Remmende voorsprong Een belangrijk gevolg van dat op zijn kop zetten, van het loskoppelen van arbeid en inkomen, betreft de arbeidsdeling tussen man en vrouw. In het huidige model is de man kostwinner en de vrouw huisvrouw. Hi'j haalt z'n status en invloed uit z'n baan en thuis heeft hij nog een paar uurtjes privéleven. Haar leven en werk is het privébestaan zelf. Door deze manier van leven worden mensen tot halve persoonlijkheden gereduceerd. Een man is op de buitenwereld gericht, werkt eerder met zaken dan met mensen, denkt daardoor afstandelijker en mist zo het emotionele deel van zichzelf. Een vrouw heeft geen zelfstandige plaats in het maatschappelijk leven, geen status of geld, haar leven is afhankelijk van relaties met anderen, ze werkt met mensen en mist daardoor een zakelijk-maatschappelijke identiteit. Daardoor hebben mannen de macht in de wereld en vrouwen niet. Als nu het betaalde produktiewerk steeds meer door machines gedaan wordt dan door mannen, dan blijft — sterk gezegd — het huishoudelijke werk over. Hetzou voorde hand liggen dat .mannen dan ook meer met mensen gaan werken, het huishouden, de verzorging en de opvoeding van kinderen ter hand nemen. Dat kan betekenen dat het onbetaalde werk thuis steeds meer gewaardeerd gaat worden. Dan wordt duidelijk dat verzorging belangrijk werk is en dat vrouwen maatschappelijk belangrijke mensen zijn. Dani< zij de l<risis, waardoor mannen een deei van liun maclitspositie kv\/ijtral<en, ontdel<ken zij eindeiiji< wat het is om vrouw te zijn. Het is dan ook geen wonder dat mannen zich aan hun banen vastklampen. De baanloosheid komt bij hen immers veel harder aan. En — wie weet — kunnen vrouwen hier profiteren van hun remmende voorsprong: omdat zij psychologisch minder afhankelijk zijn van betaald werk, zouden zij in een tijd van krisis wel eens sterker kunnen blijken. Dat neemt overigens niet weg dat binnen de vrouwenbeweging de eis 'recht op betaald werk' nog steeds van kracht is. Dit zal niet anders dan via de

vu-Magazine 13(1984) 9 oktober 1984

weg van de arbeidstijdverkorting kunnen verlopen. Maar de kwestie van de arbeidsverdeling tussen mannen en vrouwen is daarmee nog niet opgelost. Stel dat het lukt, dat vrouwen gelijk worden aan mannen en ook betaald werk doen: wie doet dan het onbetaalde huishoudelijke werk? De kans is groot dat vrouwen, zoals over de hele wereld het geval is, met een dubbele taak komen te zitten, óf gedwongen worden een keuze te maken tussen kinderen en een carrière; een keus die mannen nooit hoeven te maken. Daarom moeten mannen ook gelijk worden aan vrouwen en moeten ook zij verzorgende taken op zich nemen. Door feminisme alleen maar in te vullen via de betaald-werkstrategie zal het onbetaalde werk een ondergeschoven kindje blijven. Iets dat vrouwen nog steeds voor hun rekening zullen moeten nemen. Emancipatie is dat vrouwen gelijk worden aan mannen, want mannen zijn de norm. Feminisme daarentegen is dat de beste elementen van beide worden gecombineerd en dat geen van beide de absolute norm is. Excuus Het is natuurlijk niet gemakkelijk om tegen iemand die veertig jaar betaald werk heeft verricht en dan ontslagen wordt, te zeggen: ,,1-lé joti, je moet dat ontsiag maar niet zo erg vinden, maar gewoon iets ieul<s gaan doen in liet leader van' tiet nieuwe arbeidsettios!" Zo werkt dat niet want zoiets is een hard gelag. Dat neemt echter niet weg dat in allerlei sociaal-wetenschappelijke beschouwingen de economische krisis en met name de werkloosheid té gemakkelijk als verklaring en soms zelfs

als excuus voor stemmen op de Centrumpartij wordt opgevoerd. Maar is het niet juist het denken over arbeid, en de overwaardering van betaalde arbeid die de houding ten aanzien van werkgelegenheid bepaalt, welke weer de houding ten aanzien van 'buitenlanders'bepaalt? Geitesokken Bij de i<risis van tiet milieu is het wellicht beter te spreken van een krisis in de verhouding tussen mensen natuur. We zijn met de economie en de techniek op een punt beland waarbij de mens de mogelijkheid bezit om zichzelf en de rest van alle leven op aarde te vernietigen. De dreiging van een atoomoorlog, zure regen, gif onder je huis, kerncentrales: het is om bang van te worden. Deze angst wordt produktief gemaakt in de zogenaamde 'overlevingsbewegingen', zoals de vredesbeweging en de milieubeweging. Deze bewegingen hebben een grote aantrekkingskracht. Er wordt, naast het voeren van akties, ook gewerkt aan het opbouwen van konkrete alternatieven: Memo-bedrijfjes, windmolens en alternatieve energie, alternatief voedsel etcetera. Omdat het bij deze krisis gaat om overleven, wordt soms de tegenstelling mens-natuur als dé enige tegenstelling naar voren gebracht, en de overlevingskrisis als enige krisis. Dat gaat mij soms te ver. Het is een feit dat de mens door een enorme produktie de natuur gebruikt, misbruikt en uitgebuit heeft. Maar dat de oplossing daarvoor bij voorbeeld zou zijn: 'terug naar de natuur', nee, dat geloof ik niet. Als er mensen zijn die op een boerderijtje op het platteland willen wonen, met geiten en geitesol<:ken, best. Maar als je vanuit de natuur een visie op de hele

Blokkade tegen de kruisraket op de vliegbasis Woensdrecht in juni van dit jaar

351

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen