VU Magazine 1984 - pagina 332

Roelf Haan

„We moeten wel" is mannentaal Tijdens de actieweek tegen de kruisraketten konden we (het was op 10 mei) in een televisie-uitzending de heren Neuman en ex-premier De Jong als voorstanders van de plaatsing van kruisraketten in Nederland in debat zien met Herman Bode van het FN V en mevrouw Strikwerda, voorzitster van het Komité Kruisraketten Nee. Eigenlijk zaten zij er niet om met elkaar in debat te gaan, maar om telefonische vragen van kijkers te beantwoorden, een wat hachelijke opzet, die niettemin door Jaap van Meekeren op de best mogelijke wijze werd geleid. Eenmaal liep het uit de hand, en dat was het interessantste deel van de uitzending: toen Herman Bode de heren De Jong en Neuman scherp te recht zette vanwege hun beschuldiging dat hun tegenpartij slechts op .emotionele' wijze redeneerde, en objectief gezien het Russische communistische gevaar bevorderde. Hoe denkt u met het niet-plaatsen de terugdringing van de SS-20 raketten te bewerkstelligen, vroeg Neuman verder, alsof de plaatsing van raketten aan beide zijden van het ijzeren gordijn nietdeel uit maakt van eenzelfde proces, en alsof meerdere bewapening aan één zijde ooit wél vermindering aan de andere zijde zou hebben bewerkstelligd. De vraag voorde kijker was, met anderewoorden, wie redeneert nu eigenlijk,emotioneel', en wie gebruikt wezenlijke argumenten? Dat verwijt van,emotionaliteit' pleegt vooral te worden gericht aan de vrouwenvredesbeweging. Kennelijk is de gangbare, rationeel geachte denkwijze een mannelijke. Mevrouw Strikwerda verwees naar uitspraak van Reagan dat Amerika ..weereen man moet worden".

270

Dat onder deugd mannelijke deugd moet worden verstaan, en onderdeugdelijke argumenten mannelijke argumenten, isietsdatdiepgeworteld is in de westerse beschaving. Het latijnse woord voor deugd .virtus' is afgeleid van ,vir'. dat ,man' betekent. Virtus betekende oorspronkelijk mannenmoed, dapperheid, vastberadenheid, en werd zo tot ,deugd'. Vastberaden handelen leidt al spoedig tot: ,het doel heiligt de middelen'; weekhartigheid of allerlei ander .christelijk gedoe' kunnen we niet gebruiken. Waar hebben we dat eerder gehoord? Bij de grote humanistische theoreticus van de dictatuur(ook van de moderne militaire dictatuur!), MacchiavelliO 469-1527). Voor hem was de christelijke devotie een teken van zwakheid, en oorzaak van deca-' dentie en corruptie van het staatsgezag. Als men de religie serieus neemt, kan men niet efficiënt regeren. ,Het doel heiligt de middelen' was ook hetexcuus voordat andere mannelijke machtsinstituut: de rooms-katholieke kerk, vooral toen het zich in de aanval had begeven van de contra-reformatie. De plaatsing van de kruisraketten is nodig omdat de Russen met hun SS-20 begonnen zijn, zo zeiden De Jong en Neuman. Alsof de geschiedenis begint met de Russen! Deze redenering wordt ook—en juist — gevolgd door de moderne dictaturen: het doel heiligt de middelen, want de vijand is begonnen; hij heeft de schuld. Het is het argument van de waard die is zoals hij zijn gasten vertrouwt. DathetSovjet-communisme zijn machtindewereld wil vergroten mag maar al te waar zijn, de vraag is of ons antwoord moet liggen in het grijpen naarjuistdie middelen die ons van binnen uit hoe

langer hoe meer gelijk maken aan wat wij verafschuwen in hetSovjet-systeem. Want militarizering (nota bene via een automatische stijging van de militaire uitgaven volgens de bekende NATO-norm) is slecht en uiteindelijk noodlottig voor de democratie. De gevolgde redenering doet een wezenlijke factor uit het oog verliezen: dat hetjuist het ,kapitalisme' is dat n/ef anders kan dan de wereld veroveren! Voor wie deze term te .ideologisch' in de oren klinkt, moge de volgende terugblik in de historie verhelderend zijn. De Verenigde Staten zijn de beslissende kracht achter tientallen openlijke of verborgen dictaturen in de Derde Wereld, die tot het .democratische westen' worden gerekend. Die dictaturen worden niet slechts geduld, maar op massieve wijze ondersteund en in stand gehouden. Een van de meest tragische mijlpalen op de Noordamerikaanseweg naar de wereldheerschappij is de verovering geweest (rondom een koopcontract metSpanje) van de Filippijnen, een land dat tot op vandaag een neo-kolonie vormt van de VS. Van 1898 tot 1900 had in de VS een intern publiek debat plaats tussen de voorstanders van deze verovering en de tegenstanders, de ,expansionisten' en de,anti-imperialisten'. Theodore Roosevelt, een van de helden die ,Cuba had mores geleerd', riep uit: ,,De twintigste eeuw doemt voor ons op, zwanger van het lot van vele naties. Als we geen vingerzullen uitsteken, als we niet anders willen dan zwelgen in gemakzuchten laffe vrede, als we terugdeinzen voor de strijd waarin mannen hun leven op het spel zetten, als dat gebeurt dan zullen dapperderen meer viriele naties ons voorbij stre-

ven en daarmee de wereldheerschappij verdienen". Er was nog geen SS-20, maar wel pure machtswellust, en tot beginsel verheven ,viriliteit'. De bewapenings-en expansiepolitiek werd gesteld tegenover een ,platvloers materialisme'(!). Lafheid, die nogal eens de naam draag van ,humanitarisme' of .pacifisme', zei Roosevelt, was een constante verleiding. De slotvraag is natuurlijk deze: wat werd er uiteindelijk van deze viriele mannenmoed? De Amerikaanse regering zag zich in de situatie hoe langer hoe meer verwikkeld worden. In 1899 doet zij een oproep aan het Amerikaanse volk om de oorlog te steunen ,,simply because we are in it". Gezien de omstandigheden kunnen we niet anders... Voortdurend worden nieuwe redeneringen bedacht. De mannenmoed liep uit op een slaafs buigen voor de gang van de binnenlands-politieke mannelijke emoties. Dit gebrek aan staatsmanschap (d.w.z. aan werkelijke moed, om weerstand te bieden aan het expansionisme) zou, zoals Abraham Kuyperschreef toen hij terugkwam van de Stone-lezingen die hij in 1898 aan de Princeton-universiteit had gehouden, in de VS onvermijdelijk,,het bederf brengen in de nationale politiek".

vu-Magazine 13 (1984)7]uii/augustus 1984

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen