VU Magazine 1984 - pagina 258

en de groeten van Sandino...

Taal Laatst had ik een interessant gesprek met een bezoeker uit Nederland. Deze man kon de pogingen van de sandinisten om een nieuwe samenleving op te bouwen wel waarderen, maar had grote moeite met hun presentatie. „Waarom al die militaire uniformen en al die radicale taal, als de heren op bezoek gaan in het buitenland? Dat is alleen maar slecht voor het image van Nicaragua. Waarom moet heterallemaal zo duimdik bovenop liggen? Al datgepraatoverhet,,Noordamerikaanse imperialisme" schriktgoedwillende buitenstaanders maar af." Nu valt er op de presentatie van een aantal sandinistische voormannen zeker wat aan te merken. In legergroen een in meerderheid links publiek in Nederland toespreken Is nietsllm. Maar velen van de Nicaraguaanse politici hebben hun opleiding in de diplomatie nu eenmaal nietviadegebruikelijkekanalen, maarin deguerrillastrijd in de bergen ontvangen en dat laat zijn sporen na. Anderzijds kent Nicaragua ook beslist een aantal zeer bekwame politici, die de zaak van hun land op internationale fora als die van de Verenigde Naties uitstekend weten te verdedigen, terwijl het feit dat Nicaragua mede dankzij zijn behendig politiek manoeuvreren tot op heden een openlijke Noordamerikaanse interventie heeft weten te voorkomen ook getuigenis aflegt van de kwaliteit van de Nicaraguaanse presentatie van de eigen realiteit tegenover het buitenland.

212

Achter de kritiek op de sandinistische presentatie gaat, vermoed ik, een fundamenteler probleem schuil: het probleem van de faa/. Taal is een systeem waardoor mensen van een zelfde samenleving metelkaar kunnen communiceren. Elke taal weerspiegelt onvermijdelijk de cultuur waarin zij vigeert; begrippen krijgen hun concrete invulling slechts in de kontekst van de betreffende cultuur of subcultuur. In één van mijn voorgaande columns heb ik er al eens op gewezen, dat het begrip,,revolutie", dat in Nederland vrijwel alleen een pejoratieve betekenis heeft en associaties oproept van redeloze, bloeddorstige massa's, in Nicaragua een positieve klank heeft en mensen doet denken aan vreedzame aktiviteiten alswachtlopen, koffie plukken, de straat vegen en huisvuil verbranden, je extra inzeten voorstudie of werk. Hetzelfde woord kan in de ene samenleving heel andere noties oproepen dan in de andere. Dat heeft ongetwijfeld te maken met de ervaringen van een volk, of minstens van de spraakmakers uit het volk. Een voorbeeld ter illustratie: toen ik enige tijd geleden in de Nederlandse NRC-weekeditie een interview las met Daniel Ortega vond ik bij eerste lezing zijn antwoorden slecht, ontwijkend en bombastisch; toen ik mij echter afvroeg hoe zijn antwoorden in hetSpaans geklonken zouden hebben, was het ineenseen heel anderverhaal,

zakelijk en helder. Dat komt ongetwijfeld omdat woorden als ,,revolutionair proces" en ,,Noordamerikaans imperialisme" in Nederlandse oren overdreven of zelfs irritant klinken. Ze hebben geen concrete inhoud die correspondeert met ervaringen van lezers/ lezeressen, terwijl dat voor Nicaraguanen bepaald anders is. Omgekeerd denk ik, dat begrippen als,,fascisme" en ,,nationaal-socialisme", die voor vele Nederlanders heel concreet zijn en zeer bepaalde associaties oproepen, voorde meeste Nicaraguanen vrijwel leeg zijn. Ditsoortverschllien wordtnog versterkt door het gegeven dat de ene taal de andere niet is. Terwijl het Nederlands een vrij sobere en zakelijke taal is — perfekte weerspiegeling van de mentaliteit van ,,als je gewoon doet, doe je al gekgenoeg" —, is het Nicaraguaanse Spaans een zwierige, vloeiende taal, waarin de grote sier van de Spaanse conquistadores doorklinkt naastdeweidsheid en onomatopeeische rijkdom van de oorspronkelijke Indianentalen. Bij dit alles moet bedacht worden dat de dominante taal in een samenleving steeds de taal van de dominante klasse en sekse is. Jaren geleden wezen onderzoekingen naar het achterblijven van arbeiderskinderen op de lagere school al uit, dat één van de oorzaken ervan ligt in het feit dat de middenklassetaal, die op school gebezigd wordt, een andere is dan die welke de kinderen van huis uit meekrijgen. Latertoondehetfeminismeaan dat het,,vergeten" van vrouwen in de samenleving zich ook in de taal weerspiegelt. Vrouwen worden niet genoemd en spelen zelfgeen rol in het benoemen, ze komen niet aan het woord. Als vrouwen zich dan eindelijk het rechttoeëigenen wel te spreken, krijgen oude woorden nieuwe betekenissen en ontstaan nieuwe woorden.

de Invloed van mensen op het bestuur op alle niveaus. Dit alles moet wel tot uiting komen in de taal. Dedominante taal wordt steeds meer die van het volk, van de grote massa's. Begrippen worden hoe langer hoe meer ingevuld vanuit de ervaringen van de armen, Hoe zijn de ervaringen van de armen met de politiek van de VerenigdeStaten?Zij leden ondereen Noordamerlkaanse interventie in 1856, in 1912, in 1934 en leven nu al weer een paar jaar onder de constante dreiging van een nieuwe inval. Dan zwijgen we nog maar over dehandelsboycotten.hetzenden van zendelingen van een twijfelachtig allooi, het stopzetten van leningen, hetfinancieren en bewapenen van de contrarevolutionaire bendes, het bombarderen van olietanksen nu als laatste (?) klap op de vuurpijl het leggen van mijnen In de Nicaraguaanse havens. Kun je deze politiek anders aanduiden dan als,,imperialistisch"? Ik geef toe, twee jaar geleden zouikzo'n bijvoeglijk naamwoord nietsnel gebruiken, maarnu delend in deervaringen van het Nicaraguaanse volk vraag ik mij oprecht af: Is er eenanderwoord? Dit doet dan wel het probleem rijzen of het buitenland in staat is de taai van de armen te verstaan. Zijn de mensen buiten Nicaragua werkelijk bereid de armen aan het woord te laten, niet alleen om hun zegje te doen, maar om het in hun eigen woordkeus te doen? Zelfs als er zulke harde woorden als,,imperialisme" vallen? De toekomst zal leren wat de mooie woorden oversolidariteit werkelijk waard zijn. Begin maar met een mijnenvegerte sturen, als Nicaragua erom vraagt! Ineke Bakker

In Nicaragua wordtsindsjuli 1979 ernst gemaakt met ,,de machtaanhetvolk". Weliswaar maak ik mij nog geen illusies datalle huidige regeringsleiders van lage boeren- of arbeiderafkomstzijn, maar het valt niette ontkennen dat de officiële politiek er direkt op uit is de leefsituatie van de armen te verbeteren: gratis onderwijs en gezondheidszorg, subsidiesop basis-voedselprodukten en openbaar vervoer, toenemen-

vu-Magazine 13 (1984) Sjuni 1984

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen