VU Magazine 1984 - pagina 451

Eerste VU-jaarboek Vrede en Veiligheid

Het nauwe verband tussen wapenwedloop en honger In de vredesdemonstratie in Den Haag op 29 oktober vorig jaar werd ook een spandoek meegedragen waarin verband werd gelegd tussen de wapenwedloop en de armoede in de wereld. Elke 2 seconden sterft 1 kinddoorhongeren wordter ƒ 70.000gulden uitgegeven voor wapens, was de boodschap. Schrijnend is inderdaad het contrast tussen de hoge uitgaven voor bewapening en de bedragen die worden uitgegeven ter bestrijding van de honger, de armoede en de onderontwikkeling. Hoe nauw het verband is tussen de bewapeningsuitgaven in de rijke landen en de toenemende economische problemen in de Derde Wereld, toont prof. dr. B. Goudzwaard aan in een artikel in het VU-jaarboek "Vrede en Veiligheid", dat kort geleden voor het eerst is verschenen. Er is meer relatie tussen beelden van een luchtvaartshow op Soesterberg en van hongerende kinderen dan goed is voor onze gemoedsrust. Prof. Goudzwaard ging na of in het wereidgeldverkeer dat verband aan te wijzen valt. Dat kan inderdaad. "In het geldverkeer melden zich alle grote mondiale problemen op directe of indirecte wijze, en via geld worden ze als het ware aan elkaar vastgekit." Zijn benaderingswijze was een wat andere dan de gebruikelijke, waarin gewoonlijk wordt uitgegaan van de financieringsbehoeften van de Derde Wereld. Natuurlijk is het waar dat de buitenlandse valuta, die in de Derde Wereld worden besteed aan de import van wapens beter besteed hadden kunnen worden aan investeringsgoederen, voedsel of kunstmest, maar er is meer, betoogt Goudzwaard. Let eens op het geldcircuit in de wereld. Hij neemt daarvoor de periode van 1970 tot 1979 en de periode van 1979 totnu onderde loep. Over de eerste reeks van jaren is hij kort. Die begint met de losmaking van dedollarvan hetgoud. "Voor landen met sleutelvaluta — met name de Verenigde Staten — hield dit in, dat een belangrijke restrictie wegviel voor het op grote schaal aanmaken van deze valuta, die immer over de gehele wereld als betaalmiddel werden aanvaard. Naar de berekeningen van Triffin in het RIO-rapport werden aldus in een periode van vijfjaar meer internationale geldmiddelen gecreëerd dan in de hele wereldgeschiedenis sinds Adam en Eva tot 1969. Deze enorme explosie van liquiditeiten begunstigde voor meer dan negentig procent de Westerse landen; de niet-energie-producerende ontwik-

vu-M agazine 13(1984) 10 november 1984

kelingslanden moesten met minder dan vijf procent genoegen nemen." De enorme geldtoevoer maakte dat de dollar in waarde ging verminderen. De energiecrisis vormde een bedreiging voor de betalingsbalansen van alle energie-importerende landen, maar de westerse konden die gemakkelijk pareren door (a) nieuwe geidschepping, (b) door de zgn. recycling van oliedollars en (c) door vergroting van hun export. Vooral de wapenexporten van de westerse wereld schoten omhoog, ondersteund door de nieuwe doctrine van Nixon "Arm our Allies". in een periode van acht jaar verdubbelden diezich. "Maar aldus door de gecombineerde werking van een voortgaande daling van de doilar.en de gestegen wapenbehoefte van de Arabische landen, werden", aldus Goudzwaard, "de grondslagen gelegd voor een hernieuwde prijsverhoging van olie: de tweede energiecrisis (1979) werd een feit. De gecombineerde spiraal van uitbundige geidcreatie, energieprijsstijging en bewapeningsgroei had als het ware één volle ronde doorgemaakt." Hij wijst er op dat we in deze ronde ook een duidelijke toeneming van de politieke en militaire drukvan met name de VS zien op de leveranciers van strategische grondstoffen: "Onverholen wordt het dreigement geuit, dat de regering van de Verenigde Staten er niet voor zal terugdeinzen zich zo nodig door militaire middelen te verzekeren van de benodigde grondstoffen, vooral olie uit het Midden-Oosten."

(Zie daarover b.v. VU-Magazine, maart '75: Het Laatste Vat).

1979 tot 1984 Markanter nog acht Goudzwaard de tweede periode van 1979 tot nu. Daarin worden de wereld de rekeningen gepresenteerd voor wat er in de periode daarvoor gebeurde en die poogt men dan nu af te schuiven. "De tweede energiecrisis komt hard aan. De grenzen van de internationale leencapaciteit zijn in zicht gekomen. De voortdurende prijsstijgingen doen, vooral in de Verenigde Staten, het verzet tegen de inflatie toenemen. De exporten vanuit de Derde Wereld dalen, en de sterk toegenomen schulden van met name de snelst groeiende ontwikkelingslanden, de NIC's ("new industrializing countries") beginnen druk op hun economieën uit te oefenen. Zo zet de werelddepressie in. De werkloosheid in de Westerse landen stijgt aanmerkelijk, en de anti-inflatiepolitiek van de Westerse landen maakt datde rente begintaan te trekken. Maar er is meer te noemen. Juist in deze periode treedt in Amerika president Reagan aan. Uitdrukkelijk stelt hij in zijn verkiezingscampagne het thema aan de orde van het terugwinnen van de Amerikaanse suprematie op bewapeningsgebied. In het budget voor 1982 stijgen de defensie-uitgaven van 26 procent tot 29 procent van de federale begroting." "Wat betekent zo'n bewapeningspush — een opstuwen van de bewapeningsinspanning nu voor de gehele wereldeconomie, en voor de ontwik-

365

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen