VU Magazine 1984 - pagina 277

Devertekendewerkelijkheidvandekaartenmaker

^Kaarten moeten kritisch worden belcelcen' „Kijk maar: er staat niet wat er staat"; een geparafraseerde dichtregel van één onzer vaderlandse poëten. Maar wat geldt voor het geschreven woord, geldt evenzeer voor anderszins „verbeelde" werkelijkheid. Neem als voorbeeld cartografen die sinds eeuwen worstelen met het probleem om de wereldbol enigszins werkelijkheidsgetrouw te projecteren op een vlakke kaart. Een karwei waarbij onvermijdelijk vertekeningen optreden, soms onbedoeld, maarvaak ook bewust gebruikt om het eigen wereldbeeld over te dragen op de nietsvermoedende gebruiker. Drs. Joop van der Schee, onderwijsgeograaf aan de VU, probeert in dit artikel de zinsbegoocheling van kaartenmakers en -lezers in kaart te brengen.

door drs. Joop van der Schee Veel Nederlanders gaan de komende maanden weer op vakantie. Bij het zoeken naar een vakantiebestemming zijn kaarten onmisbaar, omdat ze informatie geven over wat waar te vinden is. Zowel een vakantiegebied kiezen als op weg gaan zonder kaart kan totflinkefrustraties leiden. Het is echter niet altijd even eenvoudig om aan de juiste kaarten te komen, zeker niet als het ver weg gelegen oorden betreft. Bij het doorkijken van gidsen van reisbureaus, die zich richten op vliegtuigvakanties naar het Middellandse Zeegebied, valt op dat uitvoerig aandacht wordt besteed aan wat de hotels en appartementen ter plekke te bieden hebben, maar dat de informatie over de omgeving veelal beperkt is tot een klein overzichtskaartje van het vakantiegebied met daarop slechts enkele belangrijke plaatsen. De reisafstanden tussen die plaatsen kunnen veel groter zijn dan gedacht of het vakantiegebied kan veel meer reliëf of neerslag hebben dan tevoren werd verondersteld. Mensen die dit soort risico's niet willen lopen, stappen alvorens af te reizen, naar een boekhandel of de ANWB om een kaart van het vakantiegebied aan te schaffen. Hoe vaker het vakantiegebied bezocht wordt en hoe dichter bij huis het ligt, des te groter is de kans dat er een wegenkaart van dat gebied in Nederland te koop is. Bosatlas Een andere mogelijkheid om iets aan de weet te komen over het gebied van uw keuze is een atlas raadplegen.

VU-Magazine13(1984)6juni1984

lijk sprake van een ,,afgenomen belang" van deze landen voor Nederland. Op zich is dit natuurlijk nietzo heel erg verwonderlijk. De meeste Nederlanders zijn niet gediend met detaillistische informatie over landen of plaatsen waar ze nooit komen of mee te maken hebben. Reist u toch af naar dergelijke streken zonder kaart, dan kunt u nog altijd proberen onderweg of ter plekke informatie te bemachtigen.

Drs. Joop van der Schee

in veel Nedertandse gezinnen is de Bosatlas aanwezig. Daarin staan weliswaar geen gedetailleerde wegenkaarten, maar wel allerhande wetenswaardigheden over hoogteligging, regenval, bevolking, bestaansmiddelen, etc. van diverse gebieden op aarde. In Nederlandse atlassen is echter meestal slechts een klein aantal kaarten aanwezig van gebieden die voor Nederland van weinig belang zijn. Illustratief hiervoor is dat het aantal kaarten dat in de opeenvolgende drukken van de Bosatlas aan Indonesië en Suriname is gewijd na 1949 respectievelijk 1975 sterk terugloopt: hier is duide-

Maar ais je een kaart hebt, dan ben je er nog niet. Kaarten geven immers nooit meer dan een beeld van de werkelijkheid. Wegenkaarten bestaan voor een groot deel uit autosnelwegen. Als we de wegenkaart van Nederland van het Rode Kruis mogen geloven, zijn die autosnelwegen 600 meter breed. Iedereen weet dat die snelwegen in werkelijkheid heel wat minder breed zijn. Het is echter de vraag of de kaartlezer zich altijd bewust is van de onvolledigheid en vertekening van kaarten. Wij zijn gewend aan een wereldkaart volgens een projectie die Mercator in 1567 bedacht (zie kaart 1). Deze kaart is ,,hoekgetrouw" en wordt in de scheepvaart veel gebruikt. Een schip dat een constante koers vaart — dat wil zeggen steeds met dezelfde hoek ten opzichte van de noordrichting — vaart op een Mercatorkaart volgens een rechte lijn. Handig voor een zeevarend volk als het Nederlandse, al denkt de bemanning van het schip in Lewis Carroll's

231

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen