VU Magazine 1984 - pagina 295

mensen, ongeacht ras of huidskleur. De legitimiteit van gezag en van gezagsdragers hangt af van de mate waarop gezagsdragers trouw zijn aan hun roeping en beantwoorden aan het vertrouwen dat in hen mag worden gesteld. Wanneer regeringen een fundamenteel recht van volkeren, zoals het recht op zelfbeschikking, alsmede fundamentele rechten van de mens, in het bijzonder het recht op fysieke en geestelijke integriteit van de menselijke persoon, met voeten treden of een beleid voeren dat gebaseerd is op stelselmatige raciale of etnische discriminatie, dan is de legitimiteit van die regeringen ernstig in het geding, in één gevai, namelijk met betrekking tot het apartheidsregime van Zuid-Afrika, heeft de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties bij herhaling met zoveel woorden uitgesproken dat dit regime illegitiem is en niet het recht heeft het volk van Zuid-Afrika te vertegenwoordigen. Daaraan heeft zij, overigens met verzet van de Westelijke landen, de consequenties verbonden van uitsluiting van dit regime van deelname aan de werkzaamheden van de Algemene Vergadering, in alle andere gevallen blijft de veronderstelling bestaan dat zittende regeringen de rechtmatige vertegenwoordigers zijn van de volkeren, daarmee sanctionerend dat regeringen en niet de volkeren de uiteindelijke en permanente iastgevers van de Verenigde Naties zijn. Deze veronderstelling leidt niet alleen tot de morele anomalie dat in een aantal gevallen zeer euvele, zo niet misdadige, regimes en hun vrienden zich in de volke-

renorganisatie uitspreken over recht en onrecht maar ook dat leiders van dergelijke regimes met alle egards die staatshoofden ten deel vallen, worden ontvangen en tegemoet getreden, waarmee de Verenigde Naties ondanks de door haar geproklameerde beginselen van rechtvaardigheid, menselijkheid en vrede, zodanige regimes legitimeert en haar eigen morele gezag geweld aandoet. „Het derde systeem" Betekent dit dat wij een instituut ais de Verenigde Naties maar moeten afschrijven als forum en instrument ter bevordering van internationaal recht en van de rechten van de mens, in navolging van hen die de organisatie op soms aanmatigende wijze verwijten, dat zij beheerst wordt door een anti-democratische gezindheid, door toepassing van een dubbele moraal en door cynische retoriek? iVIijn antwoord is een duidelijk neen, ondanks het feit dat deze verwijten wel enige grond hebben en ondanks de legitimerende rol die de Organisatie vervult ten aanzien van allerlei machten die een belemmering vormen voor de verwezenlijking van gerechtigheid en vrede. Mijn antwoord is daarom neen, omdat binnen de Organisatie wel degelijk mogelijkheden aanwezig zijn om openingen te maken naar mensen en volkeren toe door middel van het scheppen van fora waartoe mensen zich kunnen richten, door het stellen van normen waarop mensen zich tegenover hun regeringen kunnen beroepen en door het verschaffen van humanitairebijstand. Mijn antwoord is ook daarom neen.

,,De Algemene Vergadering van de VN heeft bij herhaling met zoveel woorden uitgesproken dat het apartheidsregiem van Zuid-Afrika illegitiem is en niet het recht heeft het volk van Zuid-Afrika te veftegenwooTdigen".Opttefoto: apartheid in depraktijk<ABC)

vu-Magazine 13(1984) 7 juli/augustus 1984

omdat een abandon van de Verenigde Naties in feite meer een blijk zou zijn van morele en politieke arrogantie, dan dat daarmee steun zou worden gegeven aan hen wier rechten systematisch worden geschonken. Dit neemt niet weg dat bestaande organen van officiële internationale samenwerking die, ik zei het al eerder, meer door machtsfactoren, door het recht van de sterkste en de wet van de jungle worden beheerst dan door gerechtigheidsprincipes, in ernstige mate tekort schieten waar het gaat om mensen en volkeren tot hun recht te laten komen. Ik zou daarom, zoals ik ook al eens eerder heb gedaan, het belang willen onderstrepen van wat ik heb genoemd ,,het derde systeem". Dit derde systeem moet worden onderscheiden van het eerste systeem dat het politieke stelsel is van regeringen. Het derde systeem kan ook worden onderscheiden van het tweede systeem waarmee een internationaal economisch netwerk van trans-nationale ondernemingen wordt aangeduid. Het is duidelijk dat het eerste en het tweede systeem in hoofdzaak politieke, economische en militaire krachten vertegenwoordigen en dat deze systemen in eikaars verlengde liggen. Het is ook duidelijk dat het eerste en het tweede systeem veelal andere belangen dienen dan de rechten van de mensen en de rechten van volkeren. Onder het derde systeem versta ik die organisaties en bewegingen, die zich voor gerechtigheid en bevrijding inzetten en die, zoals Dom Heider Camara in zijn toespraak van 21 oktober 1980 aanduidde, niet alleen voor mensen maar ook temidden van mensen werken. Het gaat hier om organisaties, bewegingen en groepen die zich laten inspireren door idealen van vrede, gerechtigheid en bevrijding en die daarbij ook gebruik maken van beginselen en normen die nationaal en internationaal zijn geformuleerd, zoals in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, in internationale verdragen ter bevordering en bescherming van de rechten van de mensen en ter bestrijding van rassendiscriminatie en in óe Akkoorden van Helsinki. De mensenrechtenbeweging van het derde systeem kan niet de pretentie hebben dat zij in de plaats treedt van het eerste én het tweede systeem. Wel zal zij een voortdurende uitdaging zijn voor de machthebbers en moeten trachten, waar nodig, deze ter verantwoording te roepen. Zij zal zich niet op politieke en ideologische abstracties moeten concentreren, zoals zo vaak geschiedt wanneer de rechten van de mens uitsluitend als politiek wapen worden gehanteerd, maar op mensen

245

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen