VU Magazine 1984 - pagina 323

« • ^ » - >

In- en uitvoer uit balans

Dat het ernst is illustreert de volgende greep uit de voorbeelden. Wanneer de ontwikkelingen in het huidige tempo doorzetten zal de wereld kort na het jaar 2000 een derde van het landbouwareaal als verloren moeten beschouwen, als gevolg van erosie, uitputting en droogte en van de toenemende stede- en wegenbouw. Wat dat laatste betreft: jaarlijks verdwijnen in de westerse landen circa drieduizend vierkante kilometers landbouwgrond onder asfalt en beton. Momenteel worden ongeveer vijfentwintig duizend planten en ruim duizend gewervelde diersoorten met uitroeiing bedreigd. Vóór het eind van deze eeuw zal de helft van de oorspronkelijke tropische wouden gekapt zijn. En de kustwateren zullen dan dermate vervuild zijn dat de mens verschillende vissoorten, wellicht voorgoed, van het menu kan schrappen.

De verdwenen landbouwgrond De relatie tussen milieubehoud en sociaal-economische ontwikkeling wordt her en der als een problematische beschouwd. Dat werd nog eens onder de aandacht gebracht van de bij de Verenigde Naties aangesloten landen, toen zij in maart 1980 een rapport kregen aangeboden inzake het behoud van het milieu op wereldschaal, getiteld „ World Conservation Strategy" (WCS). ,,Elke ontwikkeling in de wereld zal falen, wanneer onvoldoende rekening wordt gehouden met ecologische factoren, ofwel met de relaties tussen levende systemen en hun omgeving en met de eigenschappen van beide", zo luidde een van de conclusies uit het rapport dat was samengesteld door de /C/CA/ (een internationale unie tot behoud van de natuur en de natuurlijke hulpbronnen), de UNEP (De ,,milieu-afdeling"vandeVN)enhetl/?^iyF(het,,World Wildlife Fund"), en met steun van de wereldvoedselorganisatie, FAO, en de UNESCO. Het rapport behelst nochtans geen uitgewerkt actieprogramma, maar wijstop de milieuproblemen die nu en in de toekomst op wereldschaal opdoemen en biedt suggesties om deze in nationaal en internationaal verband op te lossen. Men dringt erop aan dat de afzonderlijke landen nationale strategieën gaan ontwikkelen voorde langere termijn. Voor een Nederlandse uitwerking van zo'n strategie heeft een samenwerkingsverband van VU en UvA die taak blijmoedig op zich genomen: in augustus van het vorige jaar publiceerden het Instituut voor Milieuvraagstukken van de VU en de Interfacultaire Vakgroep Milieukunde van de UvA, daarin financieel gesteund door het Wereld Natuur Fonds Nederland, een voorstudie. Aan de hand van een beperkt aantal milieuvraagstukken heeft men de mogelijkheden onderzocht om tot zo'n nationale strategie te geraken. En dat heeft alles met het wereld-voedselprobleem te maken, zoals blijkt bij 't eerste, vluchtige doorbladeren van het honderd pagina's tellende, vanzelfsprekend op kringlooppapier gedrukte, rapport. Uitgangspunt is namelijk de toenemende, wereldwijde afhankelijkheid van landen ten opzichte van elkaar voor wat betreft de voedselvoorziening en een gelijktijdige afname van beschikbare landbouwgronden en van plante-en diersoorten. VU-Magazine't3(1984)riuli/augustus1984

Ontwikkeling en milieubeheer, zo stelt de ,, World Conservation Strategy", zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden zolang ontwikkelingslanden, door armoede gedwongen, bezig zijn hun natuurlijke hulpbronnen uitte putten. En dat is voor de Amsterdamse onderzoekers dan ook de voornaamste reden waarom zij in hun voorstudie zich niet hebben beperkt tot een strategie voor milieubehoud in eigen land. Immers, Nederland draagt, hoe klein 't ook is, direct en indirect bij aan milieuproblemen elders in de wereld en heeft ook anderszins invloed op en belang bfj de ecologische situatie buiten de eigen landsgrenzen. Op de wereldranglijst van voedselexporterende landen is ons land een goede tweede, na de Verenigde Staten. Veehouderij (met vee, vlees en zuivelprodukten) en tuinbouw (met groenten en fruit) hebben veruit het grootste aandeel in de export die zich voornamelijk op de EG-landen om ons heen richt. Daartegenover staat dat de Nederlandse import in hoofdzaak uit grondstoffen voor de veehouderij en de voedingsmiddelenindustrie bestaat en dat het grootste deel van deze invoer afkomstig is uit derde wereldlanden.

eigenbelang Voorzichtig concluderen de rapporteurs, drs. A. R. van Amstel (fysisch geograaf) en drs. E. E. M. Baars (politicologe) hieruit dat de levensmiddeienconsumptie in de EG-landen dus aanzienlijk verrijkt wordt met voedingsstoffen uit de derde wereld. En bovendien dat het saldo van in- en uitvoer uitwijst dat Nederland als het ware beslag legt op aanzienlijke delen van de in ontwikkelingslanden beschikbare landbouwgronden. Rijk zullen die landen van hun export naar Nederland overigens niet worden. Ons land importeert hoofdzakelijk on- of nauwelijks bewerkte grondstoffen, exporteert de veredelde produkten en strijkt de toegevoegde waarde dus zelf op. Ook al wordt een deel van het hier geproduceerde voedsel — het overschot dat men in de EG écht niet meer door de keel kan krijgen — gesubsidieerd en in de vorm van voedselhulp overgeheveld naar de derde wereld, de onderlinge ongelijkheid, de macht over en de afhankelijkheid van deze landen wordt keer op keer erdoor bevestigd en versterkt.'En er zou pas werkelijk iets veranderen wanneer men de eindpro261

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen