VU Magazine 1984 - pagina 270

van de nog „gezonde" landen niet te doden voor wat men denktte ondernemen om de problematiek onder de knie te krijgen in de besmettingshaarden zelf. Zonder de koppeling aan enige vorm van nucleaire ontwapening door Amerika en Rusland zelf, lijkt het non-proliferatie verdrag slechts kansen te maken in door fervente ban-de-bommers bevolkte en bestuurde landen. Endiezijnerniet.

India India iaat duidelijk weten geen non-proliferatieverdrag te zullen ondertekenen. „Het voornaamste bezwaar van India (...) was dat het ontwerpverdrag niets definitiefs behelst omtrent inperking, laat staan vernietiging van de militaire atoomarsenalen. Amerika en de Sowjet Unie antwoordden dat nonproliferatie en nucleaire ontwapening twee afzonderlijke onderwerpen zijn en dat een eerste stap tot ontwapening pas mogelijk wordt als eerst de garantie is verkregen dat de „atoomclub" zich niet kan uitbreiden." (NRC, 1 juni'68). Driftig is er zomer '67 nog gesleuteld aan de ontwerpen om de kans te vergroten dat een flink aantal landen een dergelijk verdrag zal tekenen. Ais tegemoetkoming aan de bezwaren werd een paragraaf opgenomen waarin bepaald wordt dat de partijen doelmatige maatregelen in de richting van atoomontwapening zullen nemen, berichtten de kranten. President Johnson gooit al zijn oratorische vermogen ertegenaan om het verdrag aan te prijzen. Hij begeeft zich daartoe op 4 juni opnieuw naar Glassboro, waar hij een jaar eerder Kosygin ontmoette om de ,,geest van Holly Bush" levend te houden. Enkele weken later verklaart Gromyko in een rede voor de Opperste Sovjet dat de Sowjet Unie bereid is om met de Verenigde Staten van gedachten te wisselen over de manier waarop men de verdere ontwikkelingen van offensieve en defensieve raketsystemen kan beperken. Hij stelt een internationaal verdrag voor dat het gebruikvan kernwapensverbiedt. In zijn verslag over de buitenlandse politiek zei Gromyko voorts dat er geen reden bestaat waarom de betrekkingen tussen de Sowjet Unie en de VS zich niet op een bevredigende wijze zouden kunnen ontwikkelen. Maar dan moest Washington wel afzien van zijn politiek van geweld ter regeling van internationale kwesties. President Johnson had in zijn rede te Glassboro de VS en de Sowjet Unie opgeroepen ,,steen voor steen" aan de vrede te bouwen. „Maar waarom doen de VS niet wat zij zeggen", zei Gromyko, doelend op Vietnam.

VN-akkoord Na zes jaar praten over non-proliferatie breekt op 12 juni 1968 een voor dit streven belangrijke dag aan. De algemene vergadering van de Verenigde Naties keurt het ontwerpverdrag goed. President Johnson brengt een ,.verrassend bezoek" aan de VN. In een toespraak tot de vergadering noemde hij de aanvaarding ,,een gewichtige gebeurtenis in de geschiedenis van de volken", zelfs ,,de belangrijkste internationale overeenkomst op het gebied van de ontwapening sinds het atomaire tijdperk is begonnen." President Johnson beloofde dat de Verenigde Staten vastbesloten zullen blijven om meerte doen ter beëindiging van het oorlogsgevaar. Het non-proliferatieverdrag is slechts een eerste stap. „Als belangrijke kernmogendheid zullen de VS onmiddellijk de onderhandelingen voortzetten over efficiënte maatregelen om de kernwapenrace tot staan te brengen en 224

de bestaande kernwapenarsenalen te vermmderen." Meende Johnson wat hij zei? Daaraan behoeft geen twijfel te bestaan. Wel kan betwijfeld worden of hij wist wat op dat moment Amerikaanse technici al bezig waren uit te dokteren, gewoon omdat dat hun werk was en tot hun persoonlijke verantwoordelijkheid rekenden ze niet de stopzetting van de wapenwedloop. Dat was de verantwoordelijkheid van politici. Ze bedachten ten behoeve van de oorlogvoering in Vietnam een klein onbemand vliegtuigje dat een explosieve lading kon vervoeren. Het was het begin van wat later de ,,kruisraket" zou heten, waarvan de proliferatie in Europathans in volle gang is. De tekst van het ontwerpverdrag dat door de VN wordt goedgekeurd wekt hoge verwachtingen dat de grote mogendheden nu eindelijk eens ernst gaan maken met nucleaire ontwapening, vooral in de preambule. Ook is er een afzonderlijk artikel aan gewijd. Art. 6 luidt: „ledere partij bij dit verdrag verplicht zich te goeder trouw onderhandelingen te voeren over doeltreffende maatregeien betreffende de beëindiging van de kernwapenwedloop op een spoedig tijdstip en betreffende nucleaire ontwapening, zomede over een verdrag inzake algemene en volledige ontwapening onder streng en doeltreffend internationaal toezicht." Met95stemmen voor, vier tegen en 21 onthoudingen wordt een resolutie aangenomen waarin de staten wordt aanbevolen het verdrag nu maar te tekenen. Albanië, Cuba, Tanzania en Zambia hebben echter onvoldoende vertrouwen noch in de Sowjet-Unie, noch in de Verenigde Staten, daarmee een zekere mate van ongebondenheid onderstrepend. Ze stemmen tegen. En weinig goeds voorspelt ook het grote aantal onthoudingen. De handen vrij houden willen de volgende landen: Algerije, Argentinië, Brazilië, Birma, Boeroendi, Gentr. Afr. Republiek, Kongo-Brazaville, Frankrijk, Gabon, Guinee, India, Malawi, Mali, Mauretanië, Nigeria, Portugal, Rwanda, Saoedi-Arabië, Sierra-Leone, Spanje en Oeganda. Frankrijk verklaart het verdrag niette zuilen tekenen, maar zich wel aan de bepalingen ervan te zullen houden. Herhaald wordt het Franse standpunt dat alleen de vernietiging van kernwapens beslissend is. President Johnson is niettemin opgetogen. Hij bezweert nog eens dat het Amerika ernst is. De VS zullen onmiddelijk onderhandelingen voortzetten over effectieve maatregelen om de kernwapenwedloop tot staan te brengen. Een paar dagen later, dinsdag 18 juni 1968, begint op een receptie in Peking ter gelegenheid van een bezoek van Nyerere (Tanzania) de Chinese premier Tsjoe En-Lai tegen het Non-Proliferatieverdrag uit te pakken. Hij houdt een toespraakje waarin hij meent dat dit verdrag de stoot heeft gegeven tot wat hij noemt ,,kern-kolonialisme" op basis van een ,,heimelijke verstandhouding tussen de VS en de •Sowjet Unie." „Het zogenaamde verdrag was volgens Tsjoe een samenzwering gericht

De Chinese premier Tsjoe EnLai zegt op een receptie juni 1968: „Amerika en Ruslandgebruiken het verdrag als een truc om hun monopolie te handhaven." Boos lopen vele vertegenwoordigers van Oostbloklanden en Derde Wereld weg bij de Chinese aanval op het nonproliferatieverdrag. (ANP)

VU-Magazine13(1984)6iuni1984

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen