VU Magazine 1984 - pagina 152

protestantse vrouwen lang werkzaam."

natuurlijk

al

Principieel interessant is ook de vraag waarom sommige partijen hun aanvankelijke weerzin tegen bij voorbeeld het vrouwenkiesrecht overwonnen. Stuurman: „Abraham Kuyper is eigenlijk vanwege opportunistische overwegingen op een gegeven moment voor het vrouwenkiesrecht. Toen bleek dat het mannenkiesrecht niet meer tegen te houden was, vond hij dat dit recht ook voor vrouwen moest gelden. Want Kuyper ging uit van de, overigens foutieve, vooronderstelling dat vrouwen meer geneigd zijn conservatief en confessioneel te stemmen. We weten echter nog weinig van wat anti-revolutionaire vrouwen daar zelf over dachten. Bekend is wel dat de ARP na 1919 bepaalde groepen ARvrouwen ertoe moest aanzetten om toch vooral te stemmen. Die vrouwen hielden nog vast aan het standpunt dat hun taak in het gezin lag en niet in de politiek. Zo'n principiële houding kwam de ARP na de invoering van het vrouwenkiesrecht natuurlijk niet goed van pas!" Kuiper: ,,Wat mij wel opvalt is dat de ARP de laatste is geweest die het passief vrouwenkiesrecht toegepast heeft. In 1963 kwam de eerste vrouw voorde ARP in de Tweede Kamer. (Dat was mevrouw mr. J. C. Rutgers, rv.) Daar moest wel nog een soort besluitvorming aan vooraf gaan. Binnen de katholieke zuil, maar ook binnen de CHU is er altijd een bredere vrouwenbeweging geweest dan binnen de ARP. Tot op de dag van vandaag merk je dat." Oecumenisch humanisme De proefschriften van Kuiper en Stuurman sluiten af rond het jaar 1920. Na de Tweede Wereldoorlog leek zich een proces van ontzuiling af te gaan spelen. Hoe verklaren Kuiper en Stuurman dit proces? Stuurman: ,,lk zou zeggen dat de ontzuiling mede veroorzaakt is door het optreden van ontzettend goed bedoelende katholieke en protestantse hervormers uit dé jaren vijftig, die dachten door vernieuwingen en moderniseringen het gebouw ,bij de tijd' te kunnen brengen. Maar ongewild legden zij de basis voor de latere desintegratie: Ze hadden de kern van de ideologie uitgehold. Een aanvankelijk duidelijke, leerstellige ideologie die de mensen vertelde hoe het in de wereld georganiseerd moest worden, werd vervangen door een vaag oecumenisch humanisme.

126

D« apTHkiteri Mïnc koerden «• heordcruun. Ik rindil •Kt ét weotdca v u prol. Bavinek i Jl«< (lat nicl meer • u , kct druitcht te»«n de werkeUikheid in, den wcrkkrln( dei vroaw te beperken tot de rijt K'« (Kuuer, Keuken, Kcidtr, Kinderen en KIccren).** Stormmchtlt applnus.

MieSJEi Nce,Mle>Jefairtnlet ilapca, MutK »>«t » • • « » om IMieije toe te dekken ea «en kiuje l< (eren. KlNDERJUFi Zoet na — Mleaje mtt» «reJ, d«t Mmmtit venarond niet komen kan. Maatje moet naaooad aprckcn. Montcnavond lal ie Mleaje aen kaaje hnmtf*. JANTJti Ja all Maagc dan (een vc>tadarla( »a« da» gemeenteraad beeft t

„De mannenbroeders hadden hun best gedaan, maar de opmars van de vrouw op politiek terrein was niet te stuiten. Deze prent in De Houten Pomp (a.r.) van 15 december 1922 getuigt van hun t>ezorgdheid." (uit: Ben van Kaam, Parade der mannenbroeders)

Een voorbeeld daarvan. Monseigneur Beckers houdt in 1963 op tv zijn beroemde toespraak over anti-conceptie. Wat zegt hij? Hij zegt niet dat de katholieke kerk tot dan toe vond dat anti-conceptie verkeerd was en nu vindt dat het juist goed is. Nee, hij zegt iets in de trant van: ,Het is een heel moeilijke materie, geboortenbeperking is onjuist, maar geboorteregeling kan onder bepaalde omstandigheden juist zijn. De gehuwden moeten dat in eigen geweten voor God uitmaken.' Beckers zette met dat beroep op het eigen geweten eigenlijk de kerk als gezagsapparataat overboord. Het hele geloof werd door die hervormers wat vervaagd en dat ondermijnde natuurlijk de kracht ervan als oriëntatiepuntvoormensen." Louw de Graaf Kuiper:,,Daar ben ik het wel mee eens. Innerlijke tegenstrijdigheden zijn er altijd natuurlijk, maar ik denk dat de ontzuiling is ontstaan doordat het evenwicht tussen diverse sociale bewegingen die tot zuil waren gestold, is verbroken. Niet in de eerste plaats door interne verschillen in de klassebasis, hoewel dat wel vaak een bron van conflicten is geweest. Lees bij voorbeeld het proefschrift van Bosscher over de ,De erfenis van Colijn' maar eens. Dan hebben de ARP en het CNV samen nogal wat problemen. Ook later was dat het geval. Bij voorbeeld Louw de Graaf, die er bezwaar tegen had dat Roolvink in 1959 tot het

confessioneel-liberale kabinet-De Quay toetrad, maar waarbij het ironisch is dat hij twintig jaar later zelf zitting nam in het kabinet-Van Agt. Naast de klassebasis heeft ook de verandering van de sexuele moraal en de reactie daarop van de kerken tot de ontzuiling geleid. Als je vraagt of er door de leiders van de zuilen misschien ,fouten' gemaakt zijn, dan denk ik bij voorbeeld aan het Mandement van 1954. Dat was een geweldige teleurstelling voor vooral jongere en meedenkende katholieken. En dat leidde tien jaar later weer tot de reacties van bisschoppen als Beckers en Bluyssen, die meer vrijheid wilden toestaan." ,Onchristeliji(e boeven' Stuurman: ,,lk zou het interessant vinden om jouw mening over het Mandement te horen. Het gaat natuurlijk in de eerste plaats om het conflict tussen katholieken en sociaal-democraten. Maar dan gebeurt er iets merkwaardigs. Dan gaat Ruppert van het CNV nog eens zout in de wonden strooien door te zeggen: ,ja, wij vinden eigenlijk ook dat sociaal-democraten onchristelijke boeven zijn'. Daar komt het zo ongeveer op neer. En dat leidt dan weer tot de breuk in de Raad- van Vakcentrales. Maar wat beweegt nou zo iemand als Ruppert om dat te doen?" Kuiper: ,,Het was natuurlijk de tijd van de doorbraakdiscussie. Ook tussen ARP en CHU aan de ene kant en de

VU-Magazine13(1984)4april1984

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen