VU Magazine 1984 - pagina 472

lossen, krijg je allerlei pseudo-heroïek in de behandeling."

Wandelen Dat de Valeriuskliniek de zorg om patiënten serieus neemt, is te merken aan het spreekuur dat het Informatie Klachtenbureau Psychiatrie daar wekelijks mag houden. "In het begin was de directie er wel wat huiverig voor, maar nu vinden ze het leuken zijn ze er zelfs trots op. Dat kan natuurlijk ook komen doordat we nauwelijks klachten krijgen", zegt Wilfred Reinheid van het IKP. De Valeriuskliniek is de enige Amsterdamse psychiatrische kliniek die een dergelijk klachtenspreekuur toestond. Het Academisch Medisch Centrum in de Bullewijk reageerde op hetzelfde verzoek afwijzend. Het spreekuur draait nu een half jaar: elke week is het 1KB een uur aanwezig in de huiskamer van één van de afdelingen. Op de vraag of mensen met klachten komen en om welke klachten het dan gaat, antwoordt Wilfred Reinheid; "Er komen niet zoveel klachten. We krijgen het idee dat de patiënten wel tevreden zijn, misschien omdat ze het gevoel hebben dat er toch niets aan te doen is. De klachten die ons wel bereiken hebben vaak te maken metde houding van het verplegend personeel. Bij voorbeeld; iemand mag de ene keer wel buiten wandelen en de andere keer niet." Echt ernstige klachten zijn dat wellicht niet, maar het IKP wil duidelijk krijgen of er inderdaad geen klachten zijn — wat natuurlijk prima zou zijn — of dat door de opzet van het spreekuur de patiënten moeilijk te bereiken zijn. Er wordt nu gedacht aan een spreekuur eens per week waarbij alle afdelingen bezocht worden, in plaats van eens per zoveel weken.

Gebrokenheid De nu honderd jaar bestaande Verenig ing voor christelijke verzorging van geestes- en zenuwzieken, die aan het begin al even ter sprake kwam, heeft onder andere als bindend element de notie van christelijke psychiatrie. De voor de hand liggende vraag wat dat dan wel niet is, is in de afgelopen honderd jaar steeds verschillend beantwoord, zoals ook blijkt uit het kader over de Vereniging elders op deze pagina's. De vraag naar christelijke psychiatrie is een vraag die prof. Van Tilburg — terecht —zeer terughoudend beantwoordt; "Bij de oprichting van de Vereniging had men een heel duidelijk streven; de ziel moest weer terug in de psychiatrie, als reactie op de materialistische gedachten die toen leefden. Het grappige is dat de eerste hoogleraar hier, Bouman, zelfs steun zocht bij Freud. Ik spreek overigens liever over een psychiatrie, geïnspireerd door een christelijke levensovertuiging. Dan kom je bij één van de functies die een christelijke psychiatrie zou kunnen hebben, namelijk de kritische functie. Zij zou kunnen attenderen op tekorten en eenzijdigheden in de moderne psychiatriebeoefening. Ik denk dan aan een opvallende verwaarlozing van de betekenis van de religieuze dimensie van het bestaan. Die 'zingevingsproblematiek' waar 'patiënten' mee zitten — de zin van het leven, de zin van het lijden — zijn schuldvragen die'echt' kunnen zijn. Je moet dat leren zien. De religieuze dimensie bepaalt de richting van het mens-zijn, en kan bij veel psychische problemen een rol spelen. Daarachter kunnen natuurlijk ook andere problemen schuilgaan, maar het hóeft niet. Als je een bepaalde psychiatrische school verabsoluteert, heb je soms de neiging alles wat iemand zegt te duiden in één kader, bij voorbeeld als neurotisch probleem. Alle schuldgevoelens zijn in dat geval 'neurotisch'. 'Christelijke' psychiatrie zou zo een kritische functie kunnen hebben ten opzichte van psychotherapeutische

386

Deze huiskamer o p d e gesloten vrouwenafdeling isdeoudekamet van de vroegere hoogleraar aanói Valeriuskliniek. prof. dr. F.C. Star (AVC/VU)

ideologieën en kunnen attenderen op de 'religieuze dimensie'. Dat moet overigens wel een bescheiden taak zijn; het signaleren van tekorten en eenzijdigheden zonder met missionaire drang de overtuiging op te leggen." Is deze taak alleen weggelegd voor de christelijke psychiatrie? "Nee, zeker niet, maar deze zou het kunnen oppakken, een voortrekkersrol vervullen, net zoals ze dat honderd jaar geleden met'de ziel' hebben gedaan. Kun je vanuit het humanistisch principe niet tot dezelfde conclusie komen? "Er is inderdaad op veel punten niet zo geweldig veel verschil. Ik voel me alleen niet zo thuis in het mij wat te optimistische mensbeeld van vele vormen van humanisme. Ik vind hetbijbelse mensbeeld —zoals ik het althans ervaar — realistischer in een zeker wantrouwen van een alles overstijgende menselijke mondigheid. Dat moet vooral niet als pessimisme worden begrepen, maar als' een poging je medemens zo reëel mogelijk te zien; met mogelijkheden én beperkingen." De kritische functie die een "christelijke" psychiatrie volgens prof. Van Tilburg moet hebben, richt zich ook op het niet-waardevrij zijn van wetenschap en psychiatrie. Net zoals honderd jaar geleden de oprichter van de Vereniging, Lucas Lindeboom, ageerde tegen het materialistische karakter van de psychiatrie, gaat Van Tilburg nu in tegen de dehumanisering van de psychiatrie. "Door de vorderingen die zijn gemaakt op wetenschappelijk gebied kan de patiënt heel makkelijk worden ingesponnen in een sociale, psychiologische en biologische behandeltechnologie. De technologie is veel verfijnder geworden. De bezwaren die je kunt hebben tegen het onmenselijke van een echte biologische psychiatrie, kunnen ook gelden voor een heleboel psychologische en sociale behandelmethoden. Behandelen kan óók verworden tot manipuleren in naam van een ideologie, een theorie; ik denk bij voorbeeld aan het geforceerd resocialiseren van mensen die hun levenlang in een inhchting hebben 'gewoond'. Het lijkt heel menselijk, maar het kan even dehumaniserend zijn als het alleen maar geven van medicijnen." ü Literatuur: Jetlsarin, £/genivaan, psycliiatriealsparadoks.SUA, 1983. P. C. Kuiper, Hoofdsom der psychiatrie, Bijleveld, Utrecht, 1973. Sipkevan der Land, 6//ons/n Def)nef7oorc/, Kok, Kampen, z.j. Slil<ken of gespoten worden, over medicijnen en zo in de psychiatrie, Cliëntenbond, Utrecht, 1983. stenen voor brood, de isoleercel in de psychiatrie, Cliëntenbond, 1983, R. J. Takens, De kliniscfi psyctioloog. In: Prof. dr. R. A, Roe e,a,. Wat doet de psycholoog? Van Gorcum, Assen, 1984, VU-Magazine 13 d 984) 10 november 19^

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen