VU Magazine 1984 - pagina 230

tijd zijn doctoraal filosofie deed, na een leven als MBO-docent wiskunde dat abrupt eindigde toen hij, onder protest, met pensioen werd gestuurd. Het ligt in de bedoeling om in de toekomst meer deeltjes te publiceren. Weggeborgen Een van de sprekers in Utrecht constateerde verheugd dat het publiek voor meer dan de helft uit ouderen bestond. En dat is een uitzondering. Niet alleen bij wetenschappelijke presentaties zijn ouderen meestal ondervertegenwoordigd, soms ontbreken zij totaal, hetgeen in vrijwel het gehele openbare leven het geval is. Ouderen zijn ,,bejaard", en dienen zodoende in aparte voorzieningen te worden ondergebracht. In bejaardenwoningen en tehuizen, kunnen zij ongehinderd van een welverdiende oude dag genieten, keurig weggeborgen achter vensterglas. Hun leven is een zijspoor van het échte leven waarin gewerkt wordt en geld verdiend. De maatschappij draait op de werkers, de jongeren dus. Degenen die niet werken, kosten geld. Om dat bijeen te brengen hebben bejaarden echter meestal hun hele leven hard gewerkt. Vergrijzing In toenemende mate beginnen die kosten momenteel zorg te baren. Een nieuw probleem dient zich aan in onze, in zoveel opzichten al geplaagde maatschappij: de vergrijzing, nu al door enkele deskundigen het grootste probleem van de toekomst genoemd. De feiten liegen er inderdaad niet om. Volgens verwachtingen van het Sociaal en Cultureel Planbureau zal Nederland in het jaar 2030 evenveel inwoners tellen als nu, maar de samenstelling zal totaal anders zijn. Van de circa 14,4 miljoen Nederlanders behoort 1 op de 9 tot de bejaarden. In 2030 zal dat 1 op de 5 zijn. Dat gaat samen met een .ontgroening'. Er zullen dan ongeveer 1,5 miljoen minder jongeren zijn dan nu. De gemiddelde levensduur van de mens is in de loop der eeuwen enorm gestegen: van 22 jaar aan het begin van de jaartelling, naar 49 aan het begin van deze eeuw. De gemiddelde leeftijd nu is ongeveer 75 jaar en Nederlands oudste inwoners zijn de honderd ruimschoots gepasseerd. Deze verlenging van de gemiddelde levensduur is voor een belangrijk deel aan de medische wetenschap te danken. Samen met het dalend geboortecijfer, dat sinds de geboortegolf van na de oorlog in neerwaartse richting doorzet, is de gestegen gemiddelde

188

Prof. H. van den Berg: „Wetenschappelijke verwaarlozing van de oudere mens" (AVC/VU)

leeftijd oorzaak van de vergrijzing. Deze toekomstige en zich ook nu al aftekenende veranderingen zullen enorme gevolgen hebben. De financiële kant springt daarbij het meest in het oog. Lasten Het Sociaal Planbureau deed onderzoek naar de verwachte verhouding tussen collectieve uitgaven en demografische ontwikkeling tussen 1970 en 2030. In 2030 zullen de sociale lasten veertig procent hoger zijn dan in 1981, de kosten van de gezondheidszorg zijn dan vierendertig procent gestegen en de uitgaven voor dienstverlening eveneens met veertig procent. Daarentegen zullen de kosten voor onderwijs met zevenendertig procent dalen. Het grootste deel van die kosten zal worden besteed aan bejaarden, en dan met name aan de groep 80-plussers, de hoogbejaarden. In totaal kost een 80-jarige drieëneenhalf maal zoveel als een 16-jarige. Voor wat betreft ziektekosten zijn deze verschillen nog veel groter (1:8). Ook de immateriële kant van het vergrijzingsvraagstuk verdient echter enige aandacht. Een andere bevolkingsopbouw zal de maatschappij een ander aanzien geven. Het zich blindstaren op de jeugd kan wel eens veel minder toekomst hebben dan verwacht. De groep ouderen zal steeds meer een factor van betekenis worden waarop de maatschappij momenteel niet is ingesteld.

Gerontologie Ook in de wetenschap is de oudere mens verwaarloosd terrein. Prof. H. van den Berg, als hoogleraar verbonden aan de met opheffing bedreigde vakgroep .sociologie van de hulpverlening' van de VU, verklaart deze verwaarlozing uit het ontbreken van ouderen aan de universiteiten: ,,Vóór er aandacht voor vrouwenvraagstukken kon komen op de universiteit moesten er ook eerst genoeg vrouwen studeren die dat aanzwengelden. Datzelfde geldt wellicht voor ouderen." De wetenschap die het verouderingsproces bestudeert heet gerontologie, en werkt vanuit verschillende invalshoeken, zoals de natuurwetenschappelijke (biologische en medische gerontologie) en de menswetenschappelijke benadering (socio- en psychogerontologie). De biologische gerontologie bestudeert het normale verouderingsproces, met als doel de kwaliteit van het leven van ouderen te verbeteren. Want als men erachter kan komen wat er precies verandert in een verouderend lichaam, is men wellicht ook in staat methoden te vinden om ouderdomsverschijnselen uit te stellen of te voorkomen. Met als gevolg een gezondere, meer onafhankelijke oude dag. Uit bio-gerontologisch onderzoek is bij voorbeeld gebleken dat (heel) oud worden samenhangt met verschillende factoren: zoals de levensduur van de ouders, de gezondheidstoestand, economische en psychische faktoren.

VU-Magazine13(1984)5niei1984

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen