VU Magazine 1984 - pagina 137

niet op, maar hij begon aan te vallen. Hij zei b.v. dit: de Veiligheidsraad heeft uitgesproken dat alle Indonesische leiders zich vrij mogen bewegen en in vrijheid zullen worden gesteld en dat ze kunnen komen en gaan waar ze willen. Waarom heb ik tot nu toe nog geen bericht van kolonel Van Langen ontvangen dat ik vrij ben in m'n bewegingen? Kapitein De Jonge probeerde zijn chef te beschermen door te zeggen: misschien is die brief nog op uw bureau. Waarop de Sultan aan mij vroeg: heb jij die brief ontvangen? Ik zei nee, ik heb geen enkele brief ontvangen. De Sultan zei ook: ik heb gehoord dat het Nederlandse leger een overval heeft gedaan op de Kepatian, het kantoorvan de Sultan buiten dekraten. En daar hebben ze al mijn bezittingen, die ik van de Japanners heb gekregen, in beslag genomen. Als u dit ook de kraton zou willen laten ondergaan, op dezelfde manier, dan is het beter dat u mij eerst doodt. Dat zei-die. Letterlijk. En dat had generaal Meyer natuurlijk helemaal niet verwacht. Maar hij kon natuurlijk onmiddellijk aanvoelen dat de Sultan helemaal niet bereid is samen te werken. Dat is toch duidelijk. Jammer genoeg was ik de enige getuige. Er waren geen verdere familieleden. Zij waren meteen man of vijftien, zestien."

zuiver provocatief optreden. Dat laat ik niet zomaar over mijn hoofd gaan. Ik heb dit nogmaals herhaald en heb gewezen op de uitlatingen van Van Langen en Stok. Daarom: IK BEN VAN PLAN OM VOORBEREIDINGEN TE TREFFEN OM AF TE TREDEN (in z'n eigenhandig getypte brief, gebruikte de Sultan hier hoofdletters) en indien het zover komt dan is het uw schuld en uw verantwoording. Laten we het onderhoud kort maken, anders wordt het onnodig verscherpt. Maar ik verzoek u mij met rust te laten en mocht u plannen koesteren om met de kraton hetzelfde te doen als wat u met de kepatian gedaan hebt, die volkomen leeggeroofd is, schiet mij dan eerst neer." Het moet de Nederlandse deputatie in de kraton die dag duidelijk geworden zijn, dat met deze Sultan geen land te bezeilen viel. Na enig geharrewar of de sultan nu wel of geen bewegingsvrijheid had (,,wat moet de wacht voor mijn deur?") vertrok het gezelschap. Resident Stok waagde 's middags nog een poging voor een vertrouwelijk onderonsje:

deel te nemen als de Republikeinse leiders naar Yogja zijn teruggekeerd; de RTC wordt 9 maart tot nader order uitgesteld. De druk van de Veiligheidsraad (en de VS) neemt toe om de Republiek in Yogja te herstellen. Nog enkele maanden spartelt Nederland (Beel) tegen. De guerillastrijd duurt voort en de Nederlandse verliezen nemen toe. De diplomaat Van Royen wordt aangewezen om een uitweg uit de impasse te zoeken. Op 27 april ontmoet hij o.a. de Sultan van Yogja in Jakarta en op 7 mei komt tenslotte het befaamde Van RoyenRoem-akkoord tot stand, dat voorziet in een herstel van de Republiek in Yogja. Beel treedt af. Zijn politiek is mislukt. Op 9 juni beveelt de Sultan van Yogja de guerilla's contact met Nederlandse troepen te mijden, op 24 juni beginnen Nederlandse troepen de hoofdstad van de Republiek te ontruimen en op 6 juli 1949 rijdt de Sultan naar het vliegveld van Yogja om op glorieuze wijze Sukarno af te halen. In een radiorede op diezelfde dag zegt de Sultan: ,,De terugkeer van Yogja in onze handen

Bordjes met „Route gerilya" herinneren in Yogja

wat gebeurde op 1 maart 1949

„Hij zei: we hebben de indruk dat de Sultan niet alles heeft gezegd. Misschien wil hij vanavond Angenent ontvangen en onder vier ogen met hem spreken. Ik antwoordde dat ik alles heb gezegd wat ik op mijn hart had, ik heb er niets aan toe te voegen of af te doen. Bovendien ben ik niet gewend om onder vier ogen te praten met mensen die ik niet ken (ik heb erbij willen voegen: ik mag niet van mijn moeder, maar ik heb het maar ingeslikt)." Tot zover de gebeurtenissen van 1 maart.

betekent de voortzetting van onze nationale strijd." Aan het eind van het jaar, op 27 december, vindt in het paleis op de Dam de souvereiniteitsoverdracht plaats. Diezelfde dag wordt in Jakarta het bestuur van het land overgedragen aan de Republiek Indonesia Serikat. Vertegenwoordiger van de nieuwe staat is bij deze plechtigheid de Sultan van Yogja.

De brief Wat Prins Prabuningrat me vertelde klopt globaal met de inhoud van de brief, die de Sultan enkele weken na het gebeurde, naar Jakarta stuurde. Hij beschrijft, dat nadat iedereen was gaan zitten, generaal Meyer het woord nam. „De kern ervan was als volgt. Vanaf 19 december tot nu toe zijn er veel slachtoffers gevallen. Zowel van het volk als van het Nederlandse leger. Dat is uw verantwoordelijkheid, Uwe Hoogheid. Zij bezaten bewijzen die duidelijk maakten dat ik niet een passieve, maar een actieve en zelfs een zeer actieve non-coöperatie voerde. Hun vraag: antwoord slechts met ja of neen. Bent u bereid deze actieve noncoöperatieve houding in den vervolge te laten varen, ja of neen. Dit werd twee keer herhaald. Mijn antwoord. Over de verantwoordelijkheid, dat wijs ik pertinent van de hand. Ik heb u niet gevraagd om in Yogja te komen. Wat het tweede betreft: had u soms een andere houding van mij verwacht? Maar hoe het ook zij, hetgeen gisteren gebeurd is, is voor mij een belediging, die ik zomaar niet zal slikken. Het was

vu-Magazine 13(1984) 3 maart 1984

Souvereiniteitsoverdracht De restvan het verhaal is kort verteld. De dag na het bezoek op 3 maart '49 besluiten de deelstaten (BFO) om alleen aan een Ronde Tafel Conferentie

In Yogja herinnert weinig meer aan de gebeurtenissen van 1 maart 1949. De speelfilm over deze aanval, die enkele jaren geleden in de Indonesische bioscopen draaide, zal door niet veel toeristen zijn gezien. Het enige wat zij in Yogja tegenkomen zijn bordjes bij sommige straatnamen:,,Route guerilla". D

115

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen