VU Magazine 1984 - pagina 374

vang van het eiland zijn dan ook factoren van betekenis voor de verklaring van de vele invasies en immigratiegolvan die het eiland in de loop der tijden hebben overspoeld. Eerst door onbekende prehistorische volken, toen door Sicaniërs, Elymièrs, Siculiërs, Grieken, Carthagers, Romeinen, Joden, Vandalen, Saracenen, Noormannen, Duitsers, Spanjaarden, Fransen en tenslotte, zoals vele Sicilianen dat ervaren, door de Noord-Italianen. Al deze volken droegen bij aan een continu proces van biologische en culturele vermenging dat zich tot op de dag van vandaag weerspiegelt in de aard en kenmerken van de bevolking, de architectuur, de muziek, de religie, de ambachten en de taal. Vanaf het einde der derde eeuw voor Christus is de geschiedenis van Sicilië er een geweest van vrijwel aaneengesloten, vreemde overheersingen. Veel van deze overheersers hebben land en volk door hoge belastingen en plundering uitgebuit. Onvermijdelijk leidde dit tot onherstelbare schade voor in het bijzonder de in het binnenland wonende agrarische bevolking. Over de vruchtbaarheid van het eiland in het verleden schreef de in het jaar 20 na Chr. gestorven Griekse geograaf Sfraöo ,.Waarom zou ikdaarover spreken als iedereen daarover al roemt". Waar Strabo en zijn tijdgenoten op doelden waren de tarwe, de wijn, de olijven en het fruit. In de oudheid was Sicilië ook een bosrijk eiland waar eiken, kastanjes, pijn- en dennebomen werden gevonden, vooral op de hellingen van de Etna en rond de plaats/Agr/genfo. Bekend is dat de Romeinen voor de bouw van hun schepen gebruik maakten van Siciliaans hout. Het veelvuldig kappen van bossen heeft in de loop der tijd geleid tot een vergaande ontbossing van het eiland waardoor allerlei natuurlijke evenwichten blijvend werden verstoord. Zo heeft men geconstateerd dat sinds 1800 in de vlakte van Catania, de rijkste en vruchtbaarste van Sicilië, de gemiddelde jaarlijkse regenval met vijftig procent is verminderd. Veel bronnen op het eiland zijn verdwenen en geen enkele rivier is meer bevaarbaar. Dit beknopte overzicht van de Siciliaanse geschiedenis maakt duidelijk dat het huidige Sicilië in een aantal opzichten, zowel in uiterlijke verschijningsvorm als in het maatschappelijk leven, sterk verschilt van wat het in klassiek-historische tijden moet zijn geweest. Tevens verklaart het hoe een gebied dat bij velen een beeld oproept van grote aantallen emigranten, gedurende vele eeuwen, als een magneet, juist immigranten tot zich trok. 308

C Us" SICILIË

Kaart van Sicilië

Periferie Het historische en geografisch beeld wordt genuanceerder wanneer we kort analyseren wat in de jongste geschiedenis de rol van Sicilië in Europa was. Binnen de gemeenschap der Europese volken behoort Sicilië nu tot wat we noemen de periferie. Dat zijn gebieden, waar de groei van de welvaart in vergelijking tot de Westeuropese kerngebieden is achtergebleven. De basis voor die moderne welvaart werd in West-Europa gelegd door de industriële revolutie. Terwijl in West-Europa met de voortgaande industrialisatie een moderne economie ontstond veranderde er in Sicilië vrijwel niets. Integendeel, de agrarische economie, gebaseerd op het grootgrondbezit (latifondo), versterkte zich. De produkten daarvan, voornamelijk harde tarwe (grano duro), werden op de markten in WestEuropa afgezet. Deze latifondo-economie heeft van oudsher een stempel gedrukt op het patroon van nederzettingen in het binnenland. Omdat de bezitters van de uitgestrekte landerijen wilden beschikken over een aanzienlijke arbeidsreserve stichtten ze in die eeuwen op hoog gelegen, onvruchtbare plaatsen sterk geconcentreerde nederzettingen waarin de op hun bezittingen werkzame dagloners moesten wonen. Tot op de dag van vandaag zijn deze moeilijk toegankelijke, zogenaamde agrosteden kenmerkend voor het Siciliaanse landschap. Schilderachtig maar zeer inefficiënt in een modernen economie. Graanschuur De kuststeden, in het bijzonder de drie grote steden Palermo, Catania en

Messina functioneerden en functioneren niet alleen als centra voor de overheid en kerk, maar zijn ook de culturele en handelscentra ten dienste van het gehele eiland. Nog steeds vormen deze steden de schakels van Sicilië met het buitenland. Tot het einde van de 19e eeuw was Sicilië, door haar éénzijdige, feodaalagrarische structuur afhankelijk van de Westeuropese markten. Sicilië, eens de ,,graanschuur voor de Romeinse legioenen" is door de eeuwen heen de exporteur van ,,Grano Duro" naar vele landen van Europa geweest. Een drietal oorzaken verstoorden op het eind van de 19e eeuw het evenwicht in de economie van het eiland. In de eerste plaats was dat de Industriële Revolutie als gevolg waarvan in Europa en de Verenigde Staten de landbouw gemechaniseerd werd en de transportmogelijkheden verbeterden. In het bijzonder de Verenigde Staten konden daardoor goedkoop grote hoeveelheden graan op de markten in West-Europa dumpen. Sicilië, in die jaren feitelijk politiek verscheurd door de Italiaanse eenwording, bleef in deze economische en technologische ontwikkeling achter, waardoor de afzet van de graanproduktie op de Europese Markten ineenstortte. In de tweede plaats zocht de steeds efficiënter en goedkoper producerende industrie van de Westeuropese landen expansie van haar marktgebieden. Onder andere ook Sicilië ging tot die nieuwe afzetgebieden behoren, hetgeen practisch het einde betekende van de lokale ambachten en nijverheid. Tenslotte ging de ingetreden crisis gepaard met een bevolkingsexplosie VU-Magazine 13(1984) 8 september 1984

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen