VU Magazine 1984 - pagina 180

held O niet in de eerste plaats gezocht mochten worden bij het gebruik van additieven en waarschijnlijk ook niet bij de van nature aanwezige toxische (= giftige) stoffen, maar veel meer bij de keuze die de consument maakt uit het beschikbare pakket" En deze kiest vaak verkeerd, zo begrepen wij stilletjes. De verantwoordelijkheid weer teruggelegd waar hij volgens voedselproducenten en chemici blijkbaar hoort: bij de consument... „Fabrikanten van voedsel zijn vrij om teondernemen. De consument is vrij om te kiezen uit het voedselaanbod. En Vadertje Staat zorgt ervoor dat er geen schadelijke stoffen tussen zitten... Was het maar zo simpel!", verzucht de Werkgroep Voeding in het boek „Voedsel". En zij laten zien dat juist de schrikbarende toename van het verbruik van suiker, zout en vet, waarnaar prof. hermus beschuldigend wees, óók grotendeels voor rekening komt van de voedselproducenten. Een situatie bovendien, waartegen de „vrij kiezende" consument zich nauwelijks kan verweren omdat deze op alle mogelijke manieren gemanipuleerd wordt. En zolang naast de verplichte informatie over de samenstellende ingrediënten van een produkt niet ook de exacte hoeveelheden en de precieze benaming van de,,additieven" op het etiket staat, is 't voor de consument welhaast ondoenlijk een verantwoorde keuze te doen. Modelmatig Niettemin waa ook de tweede spreker op de KNCVbijeenkomst, de Wageningse hoogleraar Koeman, van mening, dat de consument keuzemogelijkheden genoeg heeft om een gezond voedselpakket samen te stellen, zéker wanneer men deze afzet tegen de keuzevrijheid in Derde-Wereldlanden. Maar Koemans betoog, getiteld,,Chemicaliën a la carte", was

aanmerkelijk minder optimistisch getoonzet. Een duidelijk angst voor de -te verwachten toevloed van chemische middelen, vooral ook tegen de achtergrond van de „deregulering", klonk er duidelijk in door. Met die toevloed heeft risico-analyse van chemische toevoegingen wel iets weg van dweilen met de kraan open. „We zijn te roekeloos geweest", aldus Koeman, die een „modelmatige" aanpak bepleitte. Analyse van een enkele chemische toevoeging zegt weinig over de uiteindelijke effecten ervan, omdat het gaat om een complex van stoffen die op elkaar inwerken, elkaar versterken, en samen een bepaald gevolg voor die gezondheid kunnen sorteren. Prof. Koeman: ,,De mogelijke schadelijke invloed van chemicaliën op de mens kan niet worden onderzocht op de wijze waarop een monteur mankementen in een automotor opspoort. De monteur kent de motor tot in alle details. De blauwdruk van de levensprocessen, waarmee toxicologen en epidemologen opereren, vertoont echter tal van hiaten. Onze kennis van de fysiologie en biochemie is verre van compleet. Het bewijs van absolute onschadelijkheid van een stof kan voorlopig niet worden geleverd. De onzekerheid die hiermee samenhangt rechtvaardigt een uiterst kritische instelling tegenover iedere handeling die leidt tot een wijziging in de chemische samenstelling van het voedsel, ledere verdere toename in de belasting van de rriens met vreemde chemicaliën moet dan ook met terughoudendheid worden benaderd." Kwaliteitsverbetering van ons voedsel moet binnen bestaande margesgezocht worden, benadrukte Koeman. En dat vergt andere toxicologische onderzoeksmethoden dan thans gebruikelijk zijn.

Natuur en chemiei niet zwart/wit

Tegenstrijdige opvattingen dus en tal van onbeantwoorde vragen op een geruststellend bedoelde dag, waarbij overigens het spraakmakend betoog van prof. Hermus de volgende dag opvallend vaker de krant haalde dan dat van zijn collega Koeman. Met name Hermus' uiteenzetting over de „natuurlijke" bedreigingen bleek nieuws. En dat was op zichzelf ook wel terecht. Te vaak worden al te ongenuanceerd natuur en chemie als zwart/wit-tegenstellingen tegenover elkaar gezet, terwijl er riiet een echt principieel verschil is. De kreet „natuurlijk" heeft een bijna magische klank gekregen. Zelfs zo, dat de industriële voedselproducenten deze aanduiding inmiddels al te pas en te onpas op hun produkten plakken. Want,,natuurlijk" is een verkoopargument van de eerste orde. Vergeten wordt, dat moeder natuur zélf nog altijd onbetwistbaar de grootste onder de gifmengers is. Het is onjuist te denken dat alle chemische toevoegingen slecht zijn — een standpunt dat in alternatieve kringen nogal opgang doet. In voorkomende gevallen kunnen ze beslist ook niet gemist worden. Zoals de conserveermiddelen die in diverse produkten de kans op voedselvergiftiging door bacteriële besmetting voodtomen en zo de vorming van mycotoxinen, de zeer giftige afscheidingsstoffen van bacteriën, tegengaan. 142

—

1? M

Punt is alleen dat ongebreidelde chemische toevoegingen uit den boze zijn. In de eerste plaats omdat we de lange-termijneffecten onvoldoende kennen, en bovendien, omdat ze niet zelden overbodig zijn. de ware aard van een artikel verhullen en geen bijdrage leveren aan de voedingswaarde van hetprodukt. vu-Magazine 13(1984) 4 april 1984

^

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen