VU Magazine 1984 - pagina 205

Mini-onderzoek: wiens woord sprak de synode?

Splijt de kruisraket de kerken? Toen de gereformeerde synode rond het middernachtelijk uur van de zevende maart zich met ruime meerderheid uitsprak tegen de plaatsing van kruisraketten in ons land, hebben weinigen de werkelijke omvang voorzien van de opschudding die deze uitspraak uiteindelijk teweegbracht. Alleen al aan het aantal ingezonden brieven in het dagblad Trouw valt af te lezen hoezeer in gereformeerde kring de meningen verdeeld waren en hoe hoog de emoties er opliepen. Meer dan honderd „brieven van lezers" inzake deze kwestie haalden de Trouwkolommen; een aantal dat sinds ,,de zaak-Aantjes" niet meer werd bereikt. Vooral tegenstanders van de synode-uitspraak uitten in kloeke taal hun ongenoegen op een wijze die soms nog maar weinig broederlijke en zusterlijke liefde jegens medegelovigen van de „tegenpartij" deed vermoeden. Het draaide uit op een verkettering die de vraag doet rijzen hoe de meningen onder de gereformeerden verdeeld zijn. Namens wie sprak de synode nu eigenlijk? VU-magazine deed een godsdienstsociologisch mini-onderzoek naar de gereformeerden en de raket. door Gert J . Peelen

Op die bewuste zevende maart besloot de synode om regering en parlement te manen ,,af te zien van elke nieuwe stap op de weg van de nucleaire bewapeningswedloop (waaronder tiet plaatsen van kruisraketten)." Een uitspraak die overigens logisch voortvloeit, aldus de synode, uit een in '78 genomen besluit aangaande ,,massavernietigingswapens", waartegen tóen binnen de kerk nimmer bezwaar is gemaakt. Dat de discussie over kernwapens nu, ook onder gereformeerden, in een impasse verkeert is de synode bekend. Reden waarom men tevens besloot om het gesprek te bevorderen tussen kerkleden met botsende visies, ,,over wat tietten diepste beweegt". Of dat laatste zal slagen mag worden betwijfeld gezien de inhoud van veel ingezonden brieven. Naast de eveneens talrijke adhesie- en dankbetuigingen blijkt bij tal van briefschrijvers een baaierd van bitterheid los gebroken. „De uitsprak van de synode is verbijsterend; een politieke uitspraak vanuit een eenzijdige visie", meldt een lezer. ,,Een pastorale opdoffer", vindt een ander. ,,lk voel mij als militair en als lid van de gereformeerde kerken verraden en geterroriseerd", meent zelfs eenderde. Knoop In vermetele uitspraken en steeds driester bewoordingen vallen vooral

VU-Maqazine 13(1984) 5 mei 198^

drie soorten verwijten. Dat is in de eerste plaats het verwijt dat de synode met haar uitspraak de polarisatie bevordert. Triest is, aldus een Amsterdamse gelovige, ,,dat de generale synode door dit besluit onzalige polarisatie binnen onze gemeenten heeft gebracht." Het is overigens zeer de vraag of deze klacht gerechtvaardigd is, omdat polarisatie — zeker na de oprichting van het ICTO als tegenhanger van het IKV — allang een feit was en'men daarom de synode dan toch eerder dankbaar zou moeten zijn voor de duidelijke uitspraak en voor 't doorhakken van een schier onontwarbare knoop. Een tweede verwijt, dat met dat van de polarisatie samenhangt, is dat de synode geen rekening zou hebben gehouden met een eventuele meerderheid die niet achter de uitspraak staat maar juist van plaatsing alle heil verwacht. ,, Het zou interessant zijn te onderzoeken hoeveel van de honderdduizenden gereformeerden in ons land vrede hebben met dit synodebesluit. Vast niet de verhouding 50-18" (de stemverhouding ter synode — gjp), oppert een broeder uit Lewedorp. Het derde, steeds terugkerende verwijt betreft de wijze waarop de synode met dit besluit zich op het terrein der politiek heeft gewaagd. „De synode is in het vaarwater van een — meest linkse — politieke actiegroep terechtgekomen en doet op grond

daarvan politieke uitspraken en wijst de regering een politieke weg", schrijft een Trouwlezer uit 't Harde. En hij weet zich in die mening geruggesteund door CDA-voorzitter Bukman die zich als gereformeerd kerklid ook al verontrust voelt over de synode-uitspraak. Accent De kerk heeft de politiek in huis gehaald en dreigt daarmee haar gezag te verspelen, zo zou men Bukmans verontrusting kunnen samenvatten. En dat is een nogal opmerkelijke uitspraak voor een gereformeerde christen-politicus, omdat juist in die godsdienstige groepering de directe relatie tussen geloof en politiek van oudsher een zwaar accent heeft gekregen. Dit verwijt maakt dus de vraag interessant hoe de ongemene felheid in de reacties te verklaren is, hoe gereformeerden nu eigenlijk denken over het politieke spreken van de kerk, vergeleken met anders-gelovigen, en hoe nu feitelijk de getalsverhoudingen liggen tussen gereformeerde voor- en tegenstanders van kernwapens? Namens wie sprak de synode? In computerbestanden ging VU-magazine op zoek naar een antwoord op die vragen en vond het in 't Nationale Kiezersonderzoek, dat tijdens de parlementsverkiezingen van 1982 werd verricht; weliswaar twee jaar oud, maar qua vraagstelling nog alleszins actueel en bovendien 't meest recen-

163

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen