VU Magazine 1984 - pagina 90

1ÜM Christelijke politiële 1^^^é en een bijbeltekst ^5l Roeit Haan:

De verwijdering van de leden Scholten en Dijkman uit de Tweede-Kamerfractie van het CDA die op 8 december jl. haar beslag kreeg heeft de vraag Wat is ctiristelijke politiek? opnieuw, zowel binnen als buiten het CDA, aan de orde gesteld. Wat opvalt is dat zoveel christenen die reeds buiten het CDA staan zich voor deze interne CDAkwestie hebben geïnteresseerd, zoals zij zich ook verder interesseren voor het optreden van beide politici. Professor Goudzwaard wees in Hervormd Nederlandvan 17 december op de ernst van het conflict; immers het betreft niet zomaar enkele dwarsliggers die in de politiek kennelijk onvoldoende thuiszouden zijn: beide politici zijn uitstekende vakmensen, die reeds meerdere malen als volksvertegenwoordigerzijn gekozen en herkozen. Er heerst in christelijk Nederland op veel plaatsen een klimaat waarin het niet meer mogelijk is een politiek standpunt op gezaghebbende wijze in verband te brengen met het bijbelse getuigenis. Toch bestaat daarin het wezen van bewust christelijk-politieke actie, hoe ook georganiseerd, binnen of buiten hetCDA. Tegenwoordig heerst echter het,,p/ura//s/De". Bijbelstudie, aldus mevrouw Van Rooy van het Nederlands Christelijk Werkgeversverbond in Christen-democratische Verkenningen van december 1983, is voor christenen geen onderdeel van de politieke actie. ,,Het zijn ", schrijft zij in een artikel getiteld ,,Hetgezicht van het CDA", „pr/ma/r de

72

christen-democratische beginselen die richtinggevend zijn. Het Is onjuist om over deze grondslagen heen naar de Bijbel te reiken als ondersteuning en bron voor politieke discussies". Immers: ,, uit een en dezelfde Bergrede worden door vóór-én tegenstanders van het bezit van kernwapens argumenten ontleend ter ondersteuning van hun standpunt." Het wordt dus een ordinaire nietes-welleskwestie, een zoeken van het eigen persoonlijk gelijk. Dit is dan ook het voorspelbare verwijt dat de heren Dijkman en Scholten van hun CDA-collega 's te horen kregen. Het is een klimaat waarin geen enkele bewuste vormgeving aan politieke keuzes vanuit christelijke beginselen kan gedijen. Ik denk dat dit klimaat niet op toevalligheid berust, maar met de formule en de (politieke) wordingsgeschiedenis van het CDA onvermijdelijk is gegeven, ,,Rond 1960 was de christendemocratie voor een aantal christenen een progressief ideaal, met machtspolitieke voordelen. In 1975 was het tot een machtspolitieke noodzaak geworden, met ideële nadelen" (Martijn de Rijk in het kerstnummervan HP). Een publiek beroep op de christelijke uitgangspunten schaadt inderdaad het,,gezicht". ,,Gezaghebbend" kan niet meer worden gesproken. Ik bedoel dat in de zin waarin in hetzelfde nummervan CD-verkenningen de oudvoorzittervandeCHU, Baron van Verschuer, daarover spreekt. De politieke overtuiging van het CDA, zegt hij, behoort het ant-

woord te zijn op het appèl dat Gods Woord ook in politieke zin op ons doet. „Hef gaat mij niet om de majoriteit, maar om de autoriteit." Het interessante van dit ogenblikis.dathetgebeuren rondom Scholten en Dijkman de aandacht heeft getrokken niet alleen van ,,oecumenische" christenen, maar ook van ,,evangelicalen". Dat die elkaar rondom concrete politieke problemen steeds meer gaan begrijpen is een internationale tendens die in het decembernummervan een andertijdschriftwordt belicht. In l/Venc//ng(nr. 10, 1983) wordt over de sociale implicaties van het evangelische christendom geschreven door Van Barneveld, Goudzwaard, De Kuiper en Stoffels. Bij het lezen van deze artikelen valt op hoe geconstrueerd de theologische tegenstelling tussen beide,,stromingen" is, Aan beide kanten bestaan karikaturen (de hoogleraren Berkhof en Verkuyl hebben hierop reeds vaak gewezen), die m.i. vooral door een bepaald faa/gebruik in stand worden gehouden. In de eerste plaats is de tegenstelling horizontaal/ verticaal (die respectievelijk betrekking heeft op de verhouding tussen mensen en die tussen mens en God) volstrekt onbijbels (dat die ook zeer on-calvinistisch is doet hier niet terzake). Toch wordt het verwijt van ,,horizontalisme" vaakgehoord uit de mond van hen die zich ,,bijbelse christenen" noemen. Hetzelfde kan gezegd worden van de tegenstelling tussen een ,,persoonlijk" geloof en een ge-

loof dat zich wil vertalen in ,,sociale actie". Wie enigszinsthuisis in de,,kerken van de Wereldraad" weet dat het publieke getuigenis juistin onmiddellijkverband gebracht wordt met het per-' soonlijk geloof. Karl Barth zegt in zijn commentaar op het Credo: een belijden dat geen publieke vertaling krijgt is geen belijden, geen con-fessie. De Latijns-Amerikaanse bevrijdingstheoloog Segundozegt het nog sterker: de moderne maatschappelijke ontwikkeling noopt als nooit tevoren tot een persoon///7f geloof. De ,,oecumenische" theologie is niettegen een persoonlijk maar tegen een privé-geloof. Het spreken over horizontaal en verticaal doet mij te veel aan meetkunde denken. Ook het begrip ,.evenwicht" tussen ,.sociale actie" en,,evangelisatie", dat Van Barneveld hanteert, komt mij te kwantitatief en mechanisch over. Beide moeten kennelijk in een bepaalde verhouding worden ,.gedoseerd", wilereen ,.bijbels evenwicht" ontstaan, alsof het een niet in het ander is geïmpliceerd. Zo kom ik op mijn bijbeltekst. De kerk van Sardes, zegt Van Barneveld. ,,/7acy wel werken, maar was c/ooc/"(Openbaring 3 :1); er wasdusteweinig aan ,,verticalisme". Alonso Schökel van het Pauselijk Bijbelinstituut vertaalt: ,,lkken uw werken; nominaal leeft gij, maar ge zijt dood". Er is geen teveel aan werken, het zijn dode werken. Deze gemeenschap staat bekend om haar christelijke ..gezicht". Maar er is iets aan de hand met haar werken —en dus met haar geloof.

vu-Magazine 13 (1984) 2 februari 1984

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen