VU Magazine 1984 - pagina 82

elementaire menselijke behoefte. (...) Vrouwen zijn inderdaad huiverig voor onafhankelijkheid en succes. Dit is echter niet het gevolg van een opvoeding die gericht is op afhankelijkheid van anderen, maar juist van het omgekeerde: vrouwen worden opgevoed om anderen van hen afhankelijk te laten zijn, om hun emotionele behoeften op het tweede plan te stellen. Hoewel vrouwen traditioneel economisch afhankelijk zijn, hebben ze wel altijd de emotionele behoeften van het gezin voor hun rekening genomen. Maar ai zijn anderen voor emotionele steun en koestering afhankelijk van vrouwen, toch wordt deze zelfde vrouwen geleerd zich afhankelijk te gedragen." Orbach en Eichenbaum concluderen dat in de afhankelijkheidsbehoeften van vrouwen nauwelijks is voorzien. Ze hebben altijd geleerd hun gevoelsleven zélf te verzorgen, en als hun man na een zware werkdag moe thuiskomt, zijn zij het die hem emotioneel weer oppeppen. Zoals al uit het boek van Nancy Chodorow duidelijk werd, wordt van jongetjes verwacht dat zij zich van hun moeder losmaken en de vrouwelijke eigenschap-

pen in zichzelf ontkennen. Daar staat tegenover dat hun moeder zich altijd om hun verzorging zal bekommeren, zowel als het gaat om het opruimen van hun kamer als om emotionele verzorging. Later zal hun echtgenote de plaats van hun moeder innemen. Het is vanuit dit gezichtspunt dan ook niet verwonderlijk dat een veel groter aantal van de gescheiden mannen en weduwnaars hertrouwt dan dat met de vrouwen uit dezelfde groepen het geval is. En zo worden psychiatrische inrichtingen het meest bevolkt door ongetrouwde mannen en getrouwde vrouwen. Door te duiden op de wijze waarop aan afhankelijkheidsbehoeftes wordt voldaan, laten Orbach en Eichenbaum zien hoe problemen in relaties blijven bestaan als er niet iets structureel in de opvoeding van kinderen verandert. Bovendien geven zij het begrip .afhankelijkheid' een positieve inhoud. En dat had het in de beginjaren van de vrouwenbeweging bepaald niet. ,,Pas sinds kort zijn we gaan begrijpen dat bevrijding niet inhoudt .onafhankelijkheid' in de zin van emotioneel isolement, het niet nodig hebben van anderen."

Mensen in ontwikkeling Hoe deze processen uitwerken in de praktijk kunnen we lezen in .Intieme vreemden'van de Amerikaanse sociologe en psychotherapeute Lillian Breslow Rubin. Zij werkt in haar boeken met de methode van het diepte-interview: urenlange gesprekken, soms over enkele dagen gespreid die haar de mogelijkheid geven zeer intensief op een bepaalde zaak in te gaan. Dat deed ze ook al in haar eerdere boeken, die gingen over het leven in de arbeidersklasse en over vrouwen van middelbare leeftijd die zich afvroegen wat ze met de rest van hun leven aan moesten nude kinderen het huis uit waren. In .Intieme vreemden' past ze de hiervoor beschreven theorie van Chodorow toe. Ze gaat na hoe het komt dat er ondanks zichtbare veranderingen in de samenleving, zo weinig is veranderd in relaties tussen mannen en vrouwen. Nu is de situatie in de Verenigde Staten wat dat betreft wel wat gunstiger dan bij ons — meer dan de helft van de vrouwen werkt buitenshuis, bij ons is dat net 30 procent — al is er onder aanvoering van .Nieuw Rechts' ook een tegenbeweging op gang gekomen. Toch, ondanks die vooruitgang, nog geen ideale man-vrouw verhouding. Vaak blijkt juist dat door die veranderingen de relatie nóg meer onder druk komt te staan. Zo vertelde een man tijdens het interview met Lillian Rubin: „Tja, soms wou ik wel dat het weer als vroeger was, toen een man een man was en een vrouw een vrouw, en daar verder geen misverstand over bestond. Toen wist iedereen wat zijn taak was en deed hij 't gewoon, precies zoals van hem verwacht werd." Veel mannen en vrouwen proberen werk en kinderopvang samen te delen, maar wat in theorie zo mooi leek, lukt in de praktijk vrijwel nooit. Een achtentwintigjarige vrouw die op een reclamebureau werkt vertélt: ,,Het is inderdaad geen punt, tot de kirmderen komen. Dan is het uitkijken geiilazen. Ons grootste probleem was detónderopvang. Met eentje was het al moeiJijk, maar met twee werd het zo'n voortdurende ellende en spanning dat ik uiteindelijk besloot dat ik geen andere keus had dan een paar jaar op te houden met werken. Ik dacht dat ik het wel voor elkaar zou kunnen boksen als ik de helft van de tijd werkte, maar dat kun je in de reclame wel vergeten. Nu rotzooi ik 64

maar wat aan met wat free-lance werk thuis — niet veel bijzonders." Kinderopvang, de onmogelijkheid om korter te gaan werken of om bij voorbeeld ouderschapsverlof op te nemen, lijken de huidige problemen te bepalen. ,,Maar", schrijft Lillian Rubin,,,de jaren van strijd en onenigheid over nieuwe rollen en nieuwe regels in het gezin hebben ons geleerd dat verandering in de taakverdeling — wie binnenshuis werkt, wie buitenshuis, en «en gelTjker verdeling van die verantwoordelijkheden — maar één kant van het probleem is — de kant die, hoe moeilijk misschien ook, het gemakkelijkst toegankelijk is voor ons direct ingrijpen. De dieperliggende kwesties schuilen in het gevecht om te veranderen wat zich in ons afspeelt.'' Daarmee bedoelt Rubin zaken die meer op het emotionele vlak liggen en wat ongrijpbaarder zijn dan bij voorbeeld samen de afwas doen. Mannen en vrouwen kunnen het elkaar vaak erg moeilijk maken vu-Magazine 13 (1984) 2 februari 1984

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen