VU Magazine 1984 - pagina 355

Grote struikelblok voor de Unesco is de persvrijheid. Die is in de derde wereld soms nog geringer dan toen westerse koloniale mogendheden er de dienst uitmaakten

in geen geval mogen leiden tot een feitelijke inperking van die vrijtieid door een verschraling en politisering van de internationale nieuwsvoorziening". Macht tegenover recht Uit het voorgaande mag niet de conclusie worden getrokken, dat binnen Unesco het beginsel van de „free flow" heeft afgedaan. Wél dat pogingen worden ondernomen de vrije nieuwsstroom evenwichtiger (,,more balanced") te maken. Die pogingen doen zich voor in de vorm van zgn. „normatieve acties" zowel als in de vorm van „praktische maatregelen". In een aantal gevallen, met name op het gebied van normatieve actie, gaat het om wijzigingen in de ,,free flow". De vraag kan worden gesteld vanuit welke motieven die wijzigingen worden bepleit. Elders (in ,,Massacommunicatie", april 1982) heb ik twee centrale motieven gesignaleerd, namelijk die van macht en van gerechtigheid. Macht vat ik daarbij op als ,,het vermogen invloed uit te oefenen"^). Zo kan het element van macht, als basis van vrijheid, worden waargenomen in de volgende passage over de organisatiestructuur van de internationale communicatie- en informatie-industrie die duidelijk aantoont dat,,... deze tak van industrie een fundamenteel

vu-Magazine 13 (1984) 8 september 1984

onderdeel vormt van de economische machtsverhoudingen in de wereld. Niet alleen is deze industrie, qua omvang, uitgegroeid tot de grootste industrie van de wereld, maar ze vervult tevens een onmisbare, ondersteunende functie voor de verspreiding en het in stand houden van een wereldwijd kapitalistisch stelsel""'. Een stelsel waarin volgens Hamelink, ,,de verstrengeling van belangen tussen informatie-industrie en het bankwezen leidt tot een sterk oligopolistisch beheerde toegang tot een zo centrale grondstaf als financiële informatie. Dit maakt dat de ontwikkelingslanden in internationale onderhandelingen sterkin het nadeel zijn"^'. Recht Bij pleidooien waarin het motief van de gerechtigheid centraal staat, gaat het om (vergroting) van de vrijheid en verkleining (van de ongelijkheid) op basis van recht. Om ,,rechtens" geldende bevoegdheid macht uit te oefenen. In deze benadering wordt de idee van mensenrechten sterk benadrukt, terwijl voorts de gedachte van een internationale, verdelende gerechtigheid de aandacht krijgt. Het Internationaal Programma voorde Ontwikkeling van Communicatie is een voorbeeld van een poging om daaraan te werken, Nederland neemt

daaraan voor 1,2 miljoen deel. Of dit programma het gewenste effect zal hebben is echter onzeker. In de eerste plaats is de fondswerving niet zonder zorg. Een aantal geïndustrialiseerde landen, waaronder de VS, Duitsland en Japan, geven de voorkeur aan bilaterale projecten boven multilaterale in het kader van het IPDC. Bilaterale projecten bieden meer mogelijkheden oog te houden op doelstelling en uitvoering van programma's en verschaffen bovendien betere mogelijkheden voor de eigen industrie. Weliswaar is geen enkele vorm van bijdragen aan het Programma uitgesloten, maar daarmee wordt een bi- nog geen multilateraal project. In de tweede plaats wordt in de preambule van de aanbevelingen van de eerdergenoemde Intergouvernementele Conferentie opgemerkt, dat de bestaande ongelijkheid op communicatiegebied niet zal worden opgeheven door uitsluitend materiële en praktische hulp. Tevens zal het nodig zijn alle politieke, ideologische, psychologische, economische en technische obstakels uit de weg te ruimen! Oproep van Jakarta Intussen gaat de strijd om de macht door. Wanneer men let op het verloop en resultaat van de in januari 1984 gehouden internationale mediaconfe-

289

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen