VU Magazine 1984 - pagina 279

gelang hun doel. Kaarten kunnen zodoende ook heel gemakkelijk misbruiktworóen. Wanneer je de dreiging van het wereldcommunisme goed wil laten uitkomen, dan moetje de Mercatorprojectie gebruiken. Want als gevolg van de vervorming van het kaartbeeld wordt met name de USSR relatief groot afgebeeld (zie kaart 1). Een heel ander beeld geeft een ,,polairstereografischeprojectie", waarop militaire bases van de USA staan aangegeven (zie kaart 3). Duidelijk is hier hoe projectie, symbolen en arcering invloed hebben op de waarnemer: de kaart toont dat de USSR omsingeld is door het westers imperialisme. Ook door de nazi's werd op listige wijze gebruik gemaakt van kaarten. Het Duitse volk werd via massamedia, op scholen en in kazernes wijs gemaakt dat het dichtbevolkte Duitsland recht had op gebiedsuitbreiding in het veel minder dichtbevolkte Oost-Europa. Kaarten om dit ,,Lebensraum"verhaal kracht bij te zetten hadden soms een projectie die gebieden, die verder van Duitsland weg lagen, te groot weergaf. Door bepaalde informatie via projectie en invulling te veel nadruk te geven wordt de kaartlezer een bepaald beeld opgedrongen. Hetzelfde effect wordt bereikt door gewoon iets weg te laten. Op een kaart van Berlijn die in de DDR wordt verkocht, bestaat West-Berlijn niet, op wat bomen na. Hecateus leder mens, of groep van mensen, heeft een eigen wereldbeeld. Dat blijkt ai als je zeer oude kaarten bekijkt. De kaart van Hecateus van Milete geeft het Griekse wereldbeeld weer van omstreeks 500 voor Christus. Hecateus tekende Griekenland in het midden

Kong (zie kaart 7) is een geval apart. Oost-Azië en Groot-Brittannië zijn redeiijk weergegeven, de rest is sterk misvormd. Duidelijk is in elk geval dat dit meisje een Engelse school in Hong Kong heeft bezocht. De invloed van het eigen woongebied blijkt in ieder geval steeds erg groot in de beeldvorming.

kaart 5; Wereldkaart van Chileense jongen. (Uit Geogr. Tijdschrift 1980)

van zijn kaart (zie kaart 4). De kennis van gebieden die niet aan de Middellandse Zee grensden, was in die tijd beperkt. Op onze kaarten anno 1984 neemt meestal West-Europa een centrale positie in. Dat dit ons zo vertrouwde beeld niet voor iedereen normaal is, bleek uit een onderzoek onder buitenlandse kinderen die pas in Nederland waren aangekomen. Toen hen gevraagd werd een wereldkaart te tekenen op een leeg vel papier, bleken de geschetste kaarten sterk te verschillen al naar gelang het land waar deze kinderen vandaan waren gekomen.Fabian GollardoultChili (zie kaart 5) en Makoto Yamada uit Japan (zie kaart 6) zetten hun eigen land midden in hun wereldkaart net zo als wij dat geneigd zijn te doen. De kaart van Kwai Kwan Ng uit Hang

Mental maps Onderwijsgeografen zijn bijzonder geïnteresseerd in dit soort kaartjes. Zij doen onderzoek naar de voorstelling die mensen zich maken van gebieden, zogenaamde„/77entö/maps". Piet Grijs tekende een aantal jaren geleden zijn eigen mentale wereldkaart (zie kaart 8). Een bijzonder leuk, maar ook boeiend kaartje: wat staat er wel op en wat niet, hoe groot is een gebied weergegeven en hoe ver ligt het weg? Een kaart die veel zegt over dekaartmakerzelf. Veel Nederlanders denken dat Wenen (956 km) dichter bij Amsterdam ligt dan Praag (705 km). Niet zozeer absolute afstanden blijken doorslaggevend voor ons beeld van de ons omringende wereld als wel hoe vaak (reisfrequentie) en hoe gemakkelijk (relatieve afstand) kom je ergens, en hoe dikwijls (informatiefrequentie) en op welke manier (informatiekleuring) hoor je over bepaalde gebieden? Veel mensen blijken een vertekend beeld van de werkelijkheid te hebben. Het is de vraag of hier iets aan te doen is, en zo ja hoe dit dan zou moeten gebeuren. Is het beeld dat op de cartoon (zie kaart 9) staat afgebeeld mythe of werkelijkheid? En als het geen

/ f:

kaart4 Wereldkaart van Hecateus van Milete (Uit Wereld in Delen, deel 2)

vu-Magazine 13(1984) 6juni 1984

kaart 6: Wereldkaart van Japanse jongen (idem)

233

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen