VU Magazine 1984 - pagina 74

,,Gedenken en verwachten" van dr. J. Verkuyl

De memoires van een nooit rustende zendeling Oktober 1978 nam prof. dr. J. Verkuyl afscheid van de Vrije Universiteit als zendingshoogleraar, aanleiding voor VU-Magazine om in het novembernummer van dat jaar een uitvoerig artikel over zijn leven te publiceren onder de titel ,,Moedig door de muren". Het werd — onvermijdelijk — tegelijk een schets van de verbreking van de isolementspositie van de gereformeerden. De zendeling ging uit maar hij kwam — niet zelden tot ergernis en schrik van leidende beheerders van het gereformeerde bolwerk — ook regelmatig terug omdat hij een boodschap had aan het volk dat hem had uitgestuurd om het evangelie te verkondigen. Menig a.r.-politicus reageerde verstoord wanneer hij als object van zending werd behandeld, maar Verkuyl maakte geen verschil: alle volken zijn alle volken en alle creaturen zijn alle creaturen. En zendeling bleef hij, ook na zijn pensioen, altijd en overal, zelfs tot in zijn memoires, die onder de titel ,,Gedenken en verwachten" yerschenen zijn bij Kok-Kampen. Wie van Verkuyl iets anders verwacht had, kent hem niet. Wie iets anders van hem had gewild, zou het onmogelijke hebben gevraagd. Dat wisten de velen, die er bij hem op hebben aangedrongen na zijn afscheid van de VU memoires te gaan schrijven ook. Nogal wat journalisten bevonden zich daaronder. Ze hadden allen dezelfde ervaring met Verkuyl. Terloops — altijd terloops want de boodschap van het Evangelie was belangrijker — liet hij zich wel eens wat ontvallen over wat gebeurd was en dat kwam hen in hoge mate belangwekkend voor. Steeds vaker werd Verkuyl ook bezocht door historici, die het een en ander wilden weten over de toedracht van een of ander gebeuren. En dat hielp hem — zendeling in hart en nieren — over de schroom heen om ook eens wat verhalen op papier te zetten. De verwachtingen van degenen, die hem daartoe aanmoedigden, zijn niet beschaamd. Ongetwijfeld zullen kerk- en andere historici nog vele malen putten uit ,,Gedenken en verwachten" bij hun geschiedschrijving. Onvoorstelbaar veel komt aan de orde in de terugblik op zijn leven van de thans 76-jarige

56

emeritus-hoogleraar. Wie,,Gedenken en verwachten" uit heeft, verwondert zich er over hoeveel zich binnen één mensenleven kan afspelen... als men ertenminsteop uitgaat. Dat laatste deed Verkuyl. De daad werd altijd bij de gedachte gevoegd. En dat is nog steeds zo. Passiviteit is hem volstrekt vreemd. Bejaarde politici kan men soms onschadelijk maken als Minister van Staat of in de Raad van State; een dergelijk instituut bestaat niet voor bejaarde zendelingen en dat zal het CDA stellig ondervinden wan-

neer het in het parlement door de knieëen zou gaan in het vraagstuk van de kernbewapening. In een vraaggesprek voor IKON-radio naar aanleiding van de verschijning van zijn memoires zei Verkuyl: ,, Als men overgaat tot de plaatsing van deze wapens in Nederland, dan is de tijd naar mijn overtuiging gekomen voor burgerlijke ongehoorzaamheid." En zoals hem zo vaak is overkomen in zijn leven, deden velen in eerste instantie alsof ze niets hadden gehoord. In tweede instantie zal men er zich ook niet meer van kunnen afmaken door Verkuyl ervan te verdenken een politieke loopbaan na te streven. ,,Het is mij altijd een raadsel waarom bepaalde figuren je verdenken van het streven naar een politieke carrière als je als theoloog je geroepen voelt politieke uitspraken te doen die niet populair zijn", merkt hij ergens in zijn boek op. Deze vluchtweg staat echter niet meer open: men zal de boodschap wel serieus móéten nemen. En het is geen morele boodschap van een studeerkamertheoloog. Ondanks zijn hoge leeftijd reisde Verkuyl eind vorig jaar naar de Verenigde Staten om zelf indrukken op te doen. Bij terugkeer meldde hij dat daar zelfs in oerconservatieve kringen opgeroepen wordt om Reagan te weerstaan op het punt van de massa-vernietigingswapens. Het zou niet de eerste keer zijn dat hij feitelijk beter geïnformeerd bleek dan de politieke leiders van zijn partij. Verkuyl had het achteraf zo vaak bij het rechte eind, dat het risico van een gelijkhebberig boek er dik inzat, toen hij zich aan het schrijven van zijn memoires zette. Een dergelijke (overigens onterechte) ergernis bekruipt de lezer evenwel niet, zelfs al komt hij er opvattingen in tegen, die hij niet deelt, ,,'t Iseen boek, datje wat doet", zei iemand. Misschien had een bundel interviews met Verkuyl, geschreven door historici en/of journalisten nog meer feitenmateriaal van historische aard opgeleverd dan ,,Gedenken en verwachten" bevat. Maar het is de vraag of een dergelijk werk de lezer ook iets ,,gedaan" zou hebben. (BvK)

vu-Magazine 13(1984) 2 februari 1984

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen