VU Magazine 1987 - pagina 208

opvoeders en moralisten. Ook zij waren uiterst bezorgd.

lichting was in katholieke kring (maar ook daarbuiten) altijd een probleem geweest. Enerzijds was er de noodzaak om gelovigen in te lichten over de bedoeling oor de meeste katholieken lag de van het seksuele; anderzijds bestond het oplossing voor alle problemen gevaar dat voorlichting mensen op onzein de terugkeer naar de oude delijke ideeën zou brengen. Voor de oortijd. De oorlog moest zo snel mogelijk log woog het laatste het zwaarst; kathoworden vergeten. De regering, de bis- lieke voorlichtingsboekjes waren er nauschop en de pastoor moesten weer ge- welijks. hoorzaamd worden. De vrouw diende De naoorlogse nood brak de ongeschrehaar vertrouwde plaats in het gezin weer ven wet; tussen 1945 en 1960 verschenen in te nemen. En de jeugd moest net als tientallen voorlichtingsboekjes: voor voor de oorlog kuis en zedig leven en de ouders, jonggehuwden, verloofde paren tijd niet verdoen met straatslijpen, lanter- en jongeren. Titels als 'Twee-eenheid in fanten en andere nutteloze dingen. Al- geslacht en liefde', 'Voltooiing van de leen dan konden nieuwe excessen wor- liefde', ' Onbevangen voorlichting', 'Rondom het jawoord' en 'De pelgrimsden voorkomen. tocht naar het huwelijksgeluk' sierden De katholieke bestrijders van de zedemenige boekenkast. Invloedrijk was loosheid togen aan het werk. Zij richtten 'Gaaf geslachtsleven' van F.X. von hun pijlen eerst op de kleding van de Homstein en A. Faller. 'Samen door het jeugd. De naoorlogse mode was hen een leven, practische schetsen voor onze jondoorn in het oog. De bekende moraalgens in dienst' van de geestelijke G.F.H. theoloog A. van Kol noemde de mode een Veldhuis werd zelfs een absolute bestsel"vrijdenkerscomplot''. Modemagazijler; in vijf jaar tijd werden 100.000 nen typeerde hij als "centrales vanwaaruit de duivel grijnzend zijn draden exemplaren van dit werkje gedrukt. spint". Hij pleitte voor politieverordeningen tegen onzedelijke kleding zoals shorts. In sommige plaatsen kwamen die oorlichtingsboekjes mochten verordeningen er daadwerkelijk. Hoe dan een nieuw verschijnsel zijn, moest de jeugd dan gekleed gaan? Kuis de boodschap die zij bevatten en zedig! Kleding mocht vooral geen was allerminst nieuw. De nadruk lag op prikkelende werking hebben. Mej. de vele gevaren die jongens en meisjes Schouwenaars raadde meisjes aan hun bedreigden. 'Onanie' was zo'n gevaar, b.h.'s óver een hemd te dragen; uitda- longens werd aangeraden 'daar van af te gende silhouetten vormden volgens haar blijven omdat dat voor later was be-, een grote bedreiging voor de 'fijnvrou- doeld'. Meisjes die 'een gespannen gewelijkheid' van het meisje. voel kregen' moesten van A.M. Jansen, Etalageruiten waren een volgend doelwit directeur van de Katholieke Actie in van kritiek. Sommige pedagogen wilden Utrecht, "een liedje zingen, wat lopen of. het etaleren van corsetten verbieden om- een kruisteken maken". Masturbatie, dat dat jongelui onnodig aan het fantase- "het zoeken van de eigen lust", was volren zou brengen. De zomer was een pro- strekt verwerpelijk. Flirten werd ook niet bleem apart. In het zuiden werd in 1946 gewaardeerd; dat bracht de fijnvrouweeen actie 'Waardige zomerviering' op lijkheid van het meisje in gevaar. Voortouw gezet. Zonnebaden en gemengd echtelijke intimiteiten dienden tot een mizwemmen waren zeer verdacht. Dat gold nimum beperkt te blijven. Een kusje op ook voor dansen en bioscoopbezoek. de wang, dat was de grens van het toeBeiden werden beschouwd als 'naaste ge- laatbare, zelfs voor verloofde paren. legenheid tot zonde'. Naast een stortvloed van waarschuwinDe aandacht van de opvoeders beperkte gen stonden de boekjes vol met lofprijzich niet tot b.h. 's, badkleding en de bio- zingen over het huwelijk. De echt was scoop. De onzedelijke praktijken van na een niet aflatende bron van gelukzaligde oorlog leerden dat de jeugd seksuele heid, vooral als deze gezegend werd met voorlichting nodig had. Kwamen de ex- een rijke kinderschare. Periodieke ontcessen niet voort uit onkunde en onbe- houding, als voorbehoedmiddel goedgekendheid met de zedelijke regels? Zou de keurd door de paus, bleef daarentegen 'seksuele ontaarding' niet verdwijnen goeddeels onbesproken. Datzelfde gold wanneer eenieder wist wat goed was en voor vrijen. De voorlichters vonden een wat kwaad? beschrijving van 'den huwelijksdaad' voldoende. Mej. Schouwenaars deed dat Velen meenden van wel, al was die mein 'De kiesche waarheid' als volgt: "Dit ning niet onomstreden. Seksuele voor-

V

V

VU-MAGAZINE - MEM987

bijzonder mannelijk orgaan staat niet alleen in dienst van de waterlozing, maar ook van de voortplanting. Wanneer dit orgaan wordt gebracht in de lichaamsopening, langs welk de vrouw haar maandelijkse bloeding ervaart, bestaat de mogelijkheid, dat een kind verwekt wordt in haar schoot". Waarna de schrijfster vervolgde met: "Die huwelijksdaad is slechts toegelaten na het ontvangen van het huwelijkssacrament''. De honderden pagina's voorlichting kunnen in een paar regels samengevat: hoed je voor intieme liefkozingen voordat je getrouwd bent; denk nooit aan het seksuele zonder te denken aan het huwelijk en de kindertjes die daaruit kunnen voortkomen; en vooral: gehoorzaam aan de katholieke zeden! Precies hetzelfde schreven de bisschoppen in het beruchte Mandement van 1954. Wie seksuele problemen heeft moet zich wenden tot de kerk; wie gehoorzaamt aan de katholieke leer, die zal het altijd goed gaan.

H

et Bisschoppelijke Mandement wordt vaak als typerend beschouwd voor de jaren vijftig. Jaren waarin gezagsgetrouwheid regel was, het familieleven knus en bloeiend en de kinderen hun vertier zochten bij padvinderij en katholieke jeugdvereni-

'Meisjes die een gespannen gevoel krijgen moeten een liedje zingen, wat lopen of een kruisteken maken.' ging. Dat beeld is te eenzijdig. Want niet iedereen kon zich meer vinden in de strakke moraal van de katholieke kerk. In de eerste plaats begonnen enkele katholieke psychologen en psychiaters zich te roeren; mensen als prof. Buytendijk, Han Fortmann en C.J.B.J. (later werd dat 'Kees') Trimbos die kennis hadden genomen van het werk van Freud en andere psychologen en meenden dat daar meer waarheid in stak dan de moraaltheologen wilden toegeven. Masturbatie bij voorbeeld zagen zij niet als een doodzonde maar als een teken van puberale onvolwassenheid. Een kind zoekt in zijn puberteit naar contact maar kan dat vaak niet vinden. Vervolgens vlucht het in zelfbevrediging. Geen doodzonde, meenden de psychologen, maar een overgangsverschijnsel waar wat aan te doen was.

31

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen