VU Magazine 1987 - pagina 250

PHILOSOPHIiE N A T U R A L I S

P R I N C I PI A MATHEMATICA Autore JS. KElfTON, Tri». CO. Cjtiab. Stic. M»ihd«u Profcflbrc iMcafiano^ & Socieötis Rcgilis Sodali,

IMPRIMATUR S. P E P Y S, Rtg. SK. P R /E S E S. y.Li 5. t6S6.

L o N D I N I, JuiTu ScdtMii Rt^ij ac Typis Joftfibi Sirmlcr. Profijt apiid pliirci Bialiopolas. / t ™ MDCLXXXVII.

NEWTON KEPLERGAIJLEO maar eenmalig en uniek, valt zo buiten het kader van de wetenschap; het is niet de moeite waarde om daaraan aandacht te besteden.

O

ok in andere zin heeft de splitsing van het universum zijn beperkende kant; men gaat er namelijk vanuit dat 'ware' kennis over de natuur alleen kan ontstaan als de onderzoeker zich volledig afzijdig opstelt van zijn onderzoeksobject; de eigen subjectiviteit moet volledig uitgeschakeld worden om de waarneming van de natuur niet te troubleren. Wat de gevolgen daarvan zijn laat zich illustreren aan de hand van de persoon van Newton zelf. In biografieën wordt hij omschreven als iemand die een schild om zichzelf en zijn medemens bouwde; iemand die zich het liefste verre hield van het gewoel van alledag om zich zo gedistantieerd mogelijk bezig te houden met het eigen onderzoek. Maar wee je gebeente wanneer je met Newton van mening verschilde, dan stortte hij zijn mateloze gramschap over zijn opponent uit. De subjectieve kant van de onderzoeker liet zich kennelijk bij

VU-MAGAZINE —JUNI 1987

Newton toch niet zo gemakkelijk uitschakelen; in een hartstochtelijke wil om de objectieve werkelijkheid te leren kennen en het eigen gelijk kracht bij te zetten, kwam die kant weer aan de oppervlakte. De rede werd bij Newton tot een allesverterende passie. Paradoxaal genoeg stort dit streven naar absolute, objectieve kennis, de mens in een positie van algehele machteloosheid. Als de wereld immers inderdaad door natuurwetten geregeerd wordt, dan is niet alleen God werkloos geworden, maar is op de keper beschouwd de mens datzelfde lot beschoren. De mens heeft zichzelf buiten de natuur geplaatst, maar de ironische consequentie daarvan is, dat de natuur zich ook wel zonder de mens redt. Een volledig gedetermineerd universum laat geen ruimte voor spontaniteit, toeval en menselijk handelen; integendeel, de wereld zoals die nu is, werd in feite al vastgelegd op het moment dat de Grote Machine begon te draaien; en hoe de wereld zich in de toekomst zal ontwikkelen is eveneens volledig voorspelbaar geworden. De mens kan de natuurwetten wel opsporen en zich ervan bewust worden; veranderen kan hij ze niet.

D

e door Newton gefundeerde Newton, Kepler en Galilei broeklassieke fysica heeft eeu- Galileo derlijk te zamen als wenlang nagenoeg het alleen- grondleggers van de recht gehad. Dat werd anders met de op- klassieke fysica komst aan het begin van deze eeuw van Titelpagina van Newde quantummechanica, die zich bezig- tons Principia: omhoudt met de allerkleinste, 'subatomaire' wenteling in de wedeeltjes waaruit de natuur is opgebouwd. tenschapsbeoefening De onderzoekers stoitten destijds op het probleem dat ze in staat waren om de positie van een deeltje te onderzoeken, of dat ze de impuls, de richting en de snel-

De door Newton ontwikkelde telescoop die hij in 1671 aanbood aan de Royal Society: verdere ontluistering

Paradoxaal genoeg stort het streven naar absolute, objectieve kennis, de mens in een positie van algehele machteloosheid. 29

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen