VU Magazine 1987 - pagina 125

gebleven zeearmen langzamerhand allemaal ingepolderd. Ook daardoor werd land gewonnen.

D

Strand van Gris Nez ten zuiden van Calais. Hier begint deNoordzeeboogdie doorloopt tot Helgoland.

re boer, want als iemand zijn plicht ver- graaf toezicht moest houden op het dijkzaakte dan kon de hele polder daar de du- beheer. , _ . . ... Geheel belangeloos was de aandacht van Pe van worden. De ontgmningsgebieden werden ingedeeld in ambachten, voorlo- de Graaf van Holland voor de dijkzorg pgj-^ y^j, ojjjre huidige gemeenten. Aan natuurlijk niet. Hij hoopte op die manier zijn invloed uit te breiden. Toch is het het hoofd stond een ambachtsheer, die er samen met de ambachtsraden op toezag dijkbeheer tot aan de vijftiende eeuw/air dat iedere boer zijn plicht deed en die bij piay geweest en werd er gewerkt vanuit een gemeenschappelijk belang. Zelfs ten een onverhoopte doorbraak voldoende mannen bijeenbracht om het lek zo snel tijde van oorlogen tussen de kleine territoriale heren kwamen de hoogheemraden mogelijk te dichten. zelden in gevaar. Er was altijd de mogeWerd eerst alleen het land aan de rivier lijkheid een vrijgeleide te krijgen voor in cultuur gebracht, na verloop van tijd keuring van de dijken en bij doorbraken begon men ook het achterliggende land werd zo goed en zo kwaad als het kon sadroog te maken. Daarvoor waren langemengewerkt om de schade te beperken. re, ingewikkelder afwateringskanalen In de vijftiende eeuw was de bereidheid nodig. De boeren die verderop gingen om in het water een grotere vijand te zien wonen, wilden een vinger in de pap hebdan in de menselijke tegenstanders minben als het ging om dijkbeheer. Tenslotte der aanwezig. Verslapte aandacht voor liep ook hun land onder als dat slecht gehet dijkonderhoud was er mede oorzaak beurde. Aan de andere kant hadden de van dat tijdens de Elisabeths vloed van boeren aan de rivier er behoefte aan dat 1421 de Grote Waard verdronk en de zij gesteund werden in het zware en dure Biesbosch ontstond. werk aan de dijk dat ook tot voordeel van de boeren in het achterland was. • In de zeventiende eeuw werden de hoogvenen afgegraven. In diezelfde periode werd begonnen met de ontginning van Samenwerking kwam tot stand onder de het laaggelegen veen in de kuststrook. leiding van de Graaf van Holland voor de Doordat de bodem was ingeklonken lag Alblasserwaard. In 1277 sloot hij een veel veen onder het zeeniveau. Om het overeenkomst met de ambachtsheren van veen te winnen werd vaak gebaggerd. de Alblasserwaard en met de heren van Hierdoor ontstonden plassen. Samen met vier omliggende (hoog)heerlijkheden. de wateren die ontstonden door stormMen stelde een college van dertien hoogvloeden werden deze plassen vervolgens heemraden in die, onder leiding van de vaak drooggemalen en ontstonden polders. De duinen veranderden ook door menselijk ingrijpen. Zo werden de duinen aan landzijde afgegraven, waarna geestgronden overbleven die uiterst geschikt bleken voor tuinbouw en later voor de bollenteelt. In het kustgebied werden over-

De laatste duizend jaar hebben we ons land kwetsbaarder gemaakt voor invloeden van de zee. 36

e aandacht voor dit stukje vaderlandse geschiedenis is de laatste jaren gelukkig iets groter. Door ruilverkaveling verdwijnen momenteel landindelingen in de polders die het vele honderden jaren hebben volgehouden. Er worden op dit moment stukken land in oude vorm bewaard. Ze kunnen aangeduid worden als geologische natuurmonumenten. Naast een zeer karakteristieke Hollandse schoonheid zijn ze ook getuigen van de oudste geschiedenis van onze waterwerken. De geschiedenis van mensen gaat niet alleen over koningen en veldslagen. Terugkerend naar de zee zien we dat de twee openingen die in de Romeinse Tijd in de Hollandse kust aanwezig waren, bij Egmond en bij Katwijk geleidelijk overdekt werden door jonge duinen. Het zeegat bij Egmond had al voor de Romeinse bezetting veel aan belang ingeboet, de opening bij Katwijk raakte pas rond de twaalfde eeuw verstopt. Hoezeer de kust ook nog in beweging was, blijkt niet alleen uit het landverlies door overstromingen, maar ook aan veranderingen onder Walcheren. Daar lagen enkele grote eilanden die voorkwamen dat de zee daar het land vrij binnen kon stromen. Toen deze eilanden weren opgeruimd kon de Oude Honte worden veranderd in de Westerschelde. De invloed van de zee werd toen in Antwerpen goed merkbaar. In korte tijd rond 1400 nam het getijdeverschil met ongeveer één meter toe. In de zestiende eeuw ging de afkalving van de kust verder en nam de hoeveelheid water achter de strandwallen nog dramatisch toe. Het Land van Reimerswaal, van Saaftinghe en de Antwerpse polders gingen verloren.

S

inds 1843 worden in ons land zogenaamde strandboeken bijgehouden waarin exact de ligging van hoog- en laagwaterlijnen wordt bijgehouden en waarin de duinvoet wordt opgetekend. De laatste vijfentwintig jaar zijn daar dieptemetingen tot 800 meter uit de kust aan toegevoegd. Op die manier kan men veranderingen in de glooiingen voor de kust meten. Van de bodem voor de kust en de zandtransporten weten we eigenlijk niet zo vreselijk veel, terwijl het heel belangrijk is te weten of een kust steiler wordt of anderszins verandert. De eerste verandering die door de strand-

VU-MAGAZINE ^ MAART 1987

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen