VU Magazine 1987 - pagina 59

zichzelf te ontspannen. In gespreksgroepen delen zij h m ervaringen. Ook pijngedrag wordt tegenwoordig behandeld. Men laat de patiënt weer een normaal leven Jeiden. Hij gaat weer aan het werk, gaat weer met mensen om. 'Ik voel nog wel pijn, maar ik heb er niet meer zo 'n last van'. Pijn is niet een zaak van artsen alleen. Het vraagt de patiënt zelf iets te ondernemen want hij kan zich teweer stellen tegen zijn ellende omdat hij een belangrijke partij is bij de behandeling.

I

Voor Nederland is deze visie nieuw. In China kijkt men er niet van op. Daar gebruikt men bij operaties acupunctuur in plaats van narcose. De patiënten krijgen voor de ingreep een zorgvuldige trai-

De pijn doet minder zeer als de omgeving zich het lot van de patiënt aantrekt ning. De patiënt wordt met de op handen zijnde operatie vertrouwd gemaakt. Door gesprekken met mensen die een succesvolle operatie achter de rug hebben, wordt zelfvertrouwen en motivatie vergroot. De patiënt is nauw betrokken bij het doorstaan van zijn eigen pijn. In Nederland neemt de Chinese techniek tegenwoordig een bescheiden plaats in bij de bestrijding van pijn. Ook hypnose, psychotherapie en gedragstherapie worden aangewend. Voor de behandeling van ernstige pijn werken in Nederland op sommige plaatsen artsen, anesthesisten en maatschappelijk werkers met paramedici samen. In Amerika bestaan meer dan duizend van deze pijnteams. Ook in Engeland, Duitsland, Zweden, Italië en Frankrijk wordt op deze manier gewerkt. De Gezondheidsraad (een adviesorgaan van de regering) pleit in een rapport aan de minister voor deze aanpak. Men wil in Nederland twee of drie speciale pijncentra opzetten. Ook zegt de raad dat het onderwijs aan artsen en verpleegkundigen op dit punt moet verbeteren. Ook in Nederland dringt het besef door dat pijn een zaak is van arts en patiënt samen. Naast de aspirine en morfine komen andere behandelingen in de belangstelling. Dat zal voor sommigen een teleurstelling zijn, want dan moet de patiënt immers voor een deel zichzelf genezen. D

14

Z

hem de pest op het lijf zal jagen als het zich niet zou houden aan Zijn geboden (Num.28). En niet alleen de pest! 'De peste, fame et bello, libera nos, Domine', zingt de litanie: van pest, hongersnood en oorlog, bevrijd ons, Heer. Nu epidemieën dank zij de wetenschap tot menselijke proporties zijn teruggebracht aarzelen we vervolgens niet om zelf voor god te gaan spelen, door dodelijke ziektekiemen te bereiden voor onze vijanden. Biologische oorlogvoering is wel verboden door Geneefse conventies, maar oost èn west houden voorraden in gereedheid, voor als de tegenstander... Rond het Britse laboratorium van Portal Down ontstaan zo nu en dan schrikwekkende verhalen over op hol geslagen ziektekiemen. En een klein eilandje voor de kust van Schotland zou nog steeds ontoegankelijk zijn, omdat daar tijdens de Tweede Wereldoorlog proeven zijn gedaan met miltvuur. We zijn zo gefixeerd geraakt

onder de ontdekking, in 1894, van de bacil die de pest veroorzaakt en zonder de komst van de anti-biotica in de jaren veertig, zou de omvang van de wereldbevolking er nu heel wat anders uitzien, schrijft de Amerikaanse historicus William MacNeill in zijn opmerkelijke boek Plagues and Peoples (1976). In de zevende en in de veertiende eeuw veroorzaakte de pest massale sterfte in Europa. De gang van de grote epidemische ziekte heeft een grote, doch onmeetbare invloed gehad op het verloop van de menselijke geschiedenis. De verovering van Mexico en Peru door kleine groepjes Spaanse avonturiers was bij voorbeeld mede daarom mogelijk omdat de bevolking van die landen werd teruggebracht tot één tiende, door toedoen van pokken, mazelen, griep en andere ziekten waarvoor de Europeanen immuun waren geworden. Dit terwijl de nieuwe wereld geen dodelijke ziektekiemen kende die eenzelfde uitwerking hadco den op Europa, misschien met uitzondering van syfilis, CD waarvan onzeker is waar het cc vandaan kwam toen het rond 1500 opdook. cc Beschavingen hebben leren leven met de ziektebrengers die op de mens parasiteren. Na zo'n honderd jaar blijkt een zekere stabilisatie op te treden. Totdat weer een nieuwe infectiebron toegang krijgt. Vanzelfsprekend heeft de enorme toename van de wereldhandel en de migratie vanaf de 15e eeuw veroorzaakt dat telkens nieuwe groepen in aanraking kwamen met infecties, waartegen elders de overlevenden immuniteit hadden opgebouwd. Door onbekendheid met de oorzaak van de massale sterften bij epidemieën werd deze veelal gezocht in de straffende hand van God. Met zoveel woorden wordt het verbondsvolk gedreigd dat de Eeuwige

lentie de samenleving zoals wij die kennen behoorlijk zal kunnen ontwrichten, als we niet in staat zullen blijken de verspreiding in toom te houden. Voor de zedenmeesters gefundenes Pressen, nu het virus het hebben moet van pro.miscu sexueel gedrag. In de Verenigde Staten klinken al de verhalen over een straf Gods. Godgeklaagd om mensen die zoiets oplopen ook nog hun verdoemenis voor te houden. Hoe we het echter ook willen zien, de komst van Aids zal een moreel appèl doen aan de samenleving. Vooreerst om verantwoordelijk te handelen bij het bestrijden en voorkomen van de ziekte. Er is een geval bekend in de V.S. van iemand die wist dat hij besmet was, en toch niet kon nalaten met tientallen anderen sexueel contact te hebben... Maar ook op de barmhartigheid zal een stevig beroep worden gedaan: verzorgingsfuncties van allerlei aard moeten kunnen doorgaan.

Pestilentie

LU

op de mogelijkheid van kernvernietiging, dat deze zaken weinig aandacht krijgen. Maar ze zijn wellicht nog werkelijker dan de atoombedreiging. De wilde konijnen hebben we bij voorbeeld al bijna uitgemoord door met opzet myxomatose op ze los te laten, een variant van onze menselijke pokken. Waarom dan niet de volgende stap? De angst daarvoor zit diep. Dat blijkt wel nu we, uit Afrikaanse bron, met een nieuwe, dodelijke infectie worden bedreigd, waar de wetenschap (nog?) geen antwoord op weet. De berichtgeving over Aids is gelukkig sober, niet paniekerig. Maar feit is dat de angst voor deze nieuwe pesti-

ook bij vermoeden van besmetting. Er moet ook veel extra geld voor die zorg beschikbaar zijn. Openbare diensten moeten kunnen functioneren, de handel en produktie van goederen moeten voortgang vinden. Als angst gaat overheersen, als het virus zich ook langs andere weg gaat verspreiden - zodat zelfs de 'rechtvaardigen' niet meer zeker van hun zaak zijn -dan moet een samenleving moreel stevig op zijn benen staan, dan moeten onderling vertrouwen en zorg voor de ander vanzelfsprekend zijn. Staan wij moreel zo stevig? Of rekenen we erop dat het wel niet zover zal komen? Ik vermoed het laatste.

VU-MAGAZINE -

FEBRUAR11987

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen