VU Magazine 1987 - pagina 211

straffe verboden op voorechtelijke intimiteiten wil hij niets weten. "Geslachtsgemeenschap is de taal van de huwelijkse liefde", schrijft hij, "en die taal moetje in de verlovingstijd leren spreken". Voor de radio houdt Trimbos causerieën die goed worden beluisterd. Veranderingen zijn er eveneens bij de katholieke huwelijksbureaus. De invloed van professioneel geschoolde psychologen neemt toe, die van de priesters neemt navenant af. Steeds vaker worden adviezen gegeven die tegen de officiële kerkelijke leer indruisen. Rond 1960 gist het in de katholieke gemeenschap; priesters constateren dat de kerksheid afneemt en het misverzuim toeneemt. De Katholieke Actie van het bisdom Roermond stelt een onderzoek in naar de oorzaken van deze feiten. De uitkomst laat weinig aan duidelijkheid over; het gezag van de priesters takelt af; veel van de ondervraagde katholieken zijn het gemoraliseer over het seksuele leven beu. Het is uiteindelijk Monseigneur Bekkers die de beslissende woorden spreekt. In 1963 houdt hij een toespraak voor de televisie waarin hij zegt dat de verantwoordelijkheid voor de gezinsgrootte bij de ouders ligt. "Dit is hun gewetenstaak

'Geslachtsgemeenschap is de taal van de huwelijkse liefde, en die taal moetje in de verlovingstijd leren spreken.' waarin niemand mag treden". De normen van de ouders moeten zwaarder wegen dan strikte gehoorzaamheid aan de bestaande regels. Voor veel katholieken betekende de rede van de bisschop een ware bevrijding; de toespraak gaf ook het sein tot grote veranderingen. Bladen die voordien niet wisten hoe ze 'seks' en 'geboortenregeling' moesten spellen, gaan er in de loop van de jaren zestig over publiceren. Geboortenregeling wordt in vrij korte tijd een geaccepteerde zaak. En de traditionele opvoeders en moralisten? Hun positie is in de tweede helft van de jaren zestig te vergelijken met die van de vernieuwers in de eerste helft van de jaren vijftig: ze zijn er wel, maar nauwelijks hoorbaar. D Koos Schwartz studeerde geschiedenis en is freelance journalist

34

B

eter dan God'heet het VPRO-programma waar ik enkele zondagavonden ademloos naar heb zitten kijken. Het mysterie van de mens is op een paar moleculen na ontraadseld. De camera is de celkern binnengedrongen en toont live de splitsing van de chromosomen. Chromosomen bevatten het erfelijk materiaal. Onze erfelijke eigenschappen worden overgedragen door het daarin opgeslagen DNA. Wanneer je de structuur van iemands DNA kent, dan heb je zijn erfelijke aanleg ontrafeld. Zo is te zien of iemand aanleg heeft voor erfelijk bepaalde aandoeningen zoals suikerziekte of harten vaatziekten, maar ook of hij een verhoogde kans heeft om later een (erfelijk bepaalde) vorm van kanker te krijgen. Over vijf, hooguit tien jaar is het al zover dat de bepaling van iemands genetische kaart een routinehandeling wordt.

om zich niet voort te planten? Op die manier kunnen we toewerken naar een wat gezondere samenstelling van het Nederlandse volk. Ook vóór de geboorte kunnen erfelijke afwijkingen en de aanleg voor erfelijke ziekten worden aangetoond. Bij de vaststelling van een ernstige handicap kunnen de ouders besluiten de zwangerschap te laten afbreken. Maar wat is een 'ernstige handicap'? Wanneer ouders besluiten een kind met een hazelip geboren te laten worden, zal dan later

delijk te merken aan de schrijnende bezuinigingen van onze overheid op de zwakzinnigenzorg. Wie beschouwen we nog als normaal en wie als afwijkend? Voor sociaal afwijkend gedrag worden biologische verklaringen gezocht. Een opmerkelijke uitspraak deed in dit verband de internist-endocrinoloog Gooren verbonden aan het VU ziekenhuis. Volgens hem is het heel aannemelijk dat homosexualiteit een aangeboren oorzaak heeft. Hij kon het zich wel

co cc

'Misbaksels'

Q

Q

<

de ziektekostenverzekering niet weigeren de correctieoperatie te betalen omdat de ouders de geboorte hadden Wat doen we dan met die inkunnen voorkómen (eigen formatie? Daar ging het schuld, eigen risico)? VPRO-programma over en dat was eng. In de Verenigde Wat doe je wanneer je van de Staten zijn er al bedrijven die dokter hoort datje toekomeen genenpaspoort eisen van stige zoon grote kans heeft de sollicitant. In theorie is dit rond zijn vijftigste kanker te krijgen? Laatje het 'weghabedoeld om iemand met bijlen' en wacht je op een dochvoorbeeld een verhoogd genetisch risico op kanker te be- ter die pas na haar zeventigste een hartinfarct zal krijgen? schermen tegen schadelijk werk, maar in de praktijk be- Absurde keuzes in een wereld die griezelig snel dichtbij tekent het datje verder wel komt. kunt fluiten naar een baan. Ook verzekeringsmaatschap- De rolverdeling in het propijen hebben er belang bij gramma was opvallend: alle iemands genetische aanleg te Nederlandse wetenschappers kennen. Een ongunstig gewaren mannen, maar de genenpaspoort betekent straks: handicapten die ook aan het geen levensverzekering of al- woord mochten komen waren leen tegen een absurd hoge vrouwen. En zij waren premie. verontrust en boos. De tendens om te praten over het En zou het voor de overheid niet nuttig zijn om straks van voorkómen van gehandicapal haar burgers de genenkaart ten heeft directe gevolgen voor de acceptatie van lichate kennen, zodat zij de gemelijk of psychisch afwijkenzondheidsvoorzieningen kan afstemmen op de te verwach- den in de maatschappij van ten ziekten? Misschien kan zij nu. De gehandicapten van 1987 hadden er eigenlijk niet burgers met een ongunstige horen te zijn. Dat is ook duigenetische aanleg overreden

voorstellen wanneer ouders ' 'potentiële misbaksels'' zoals mongooltjes en homofielen niet geboren zouden willen laten worden, al vond hij dat zelf geen wenselijke ontwikkeling. Ik dacht even dat ik het niet goed gehoord had, maar mijn geachte collega zei het echt. Het wordt blijkbaar mode: eerst een priester en nu een dokter die begrip opbrengt voor de niet-acceptatie van homosexuelen. Voor het COC is er voorlopig nog volop werk aan de winkel. Maar niet alleen voor hen. Vakbondsleden, politici, ouders en toekomstige ouders, iedereen moet gaan nadenken over de consequenties van erfelijkheidsonderzoek. Want als er één ding na deze eerste twee uitzendingen als een paal boven water staat dan is het datje de discussie hierover niet aan wetenschappers kunt overlaten. Als het begrip inmiddels niet zo'n negatieve bijklank had gekregen zou ik willen pleiten voor een échte brede maatschappelijke discussie.

VU-MAGAZINE-ME11987

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen