VU Magazine 1987 - pagina 283

zondagsschool te leiden bracht hem ook al in conflict met de schoolleiding. Nog geen jaar na zijn eerste aanstelling kreeg hij een benoeming aan de gereformeerde lagere school te Uithuizermeeden, een dorp op het Groninger 'Hogeland. Hij zou er zeventien jaar onderwijzer blijven, deze vroeg kalende, boers uitziende man met de pet, in z'n eeuwig donkerblauwe pak, die dag in de dag uit met kleine stijve pasjes de paar honderd meter van zijn huurkamer naar school en terug liep, onderwijl de spaarzame voorbijgangers groetend met zijn hoge, lijzige stem. In de avonduren schreef hij gedichten en las hij boeken, "want met die dorpskinkels is toch niets te beginnen", zo oen Keuning in 1911 met twee gedichten debuteerschreef hij vriend Reind. Alleen een ramp kon een einde de in het protestants-christelijke letterkundige periodiek met de wat kneuterige naam Ons Tijdschrift, maken aan dit dagelijkse, saaie ritueel. En dat was ook ontstond ook de behoefte aan een pseudoniem (speudo- precies wat gebeurde. niem bleef Willem in geschrifte zelf hardnekkig volhouden). Hij had geen enkele behoefte zijn ware identiteit aan jan en alleman te onthullen en kon met een schuilnaam eliefd was meester Keuning wel onder de Uithuieen extra scherm optrekken rond datgene waarvoor hij zermeeder schooljeugd, vooral vanwege zijn vervoor geen goud publiekelijk zou willen uitkomen. telkunst; daaraan besteedde hij meer tijd dan aan Die eerste twee gedichten ondertekende hij met de letter rekenen. Als in het belendende lokaal staartdelingen op 'K' alleen, maar dat stond toch wat kaal. Met vriend Reind het lesrooster stonden, liet Willem pesterig z'n eigen klas kwam hij, staande voor de étalage van een Groningse barzingen: "Die nare sommen, wat verdriet, ik kan ze niet, ik bier, op 'De Mérode'; daar hing, tussen de portretten van maak ze niet." andere sterren, de foto van de Franse balletdanseres Zoveel was duidelijk: jongens trok hij altijd en overal voor. Ciéo de Mérode. Na enige aarzeling of Guillaume de Mé- Maar niemand die er kwaad in zag, ook niet als hij ze eens rode niet nóg welluidender zou zijn werd het tenslotte Wil- op schoot nam. En hij kreeg zowaar wat vriendjes. "Toen lem de Mérode; gezien de herkomst (nota bene een kwamen er op de muloschool aardige grootere jongens", vrouw!) een naam die iets wufts en decadents mee- schreef hij daarover later aan een kennis. Twee van deze draagt. In die zin was dit pseudoniem een masker en een boerenjongens. Jaap en Okke (die eigenlijk EI<l<o heette), zekere ontmaskering tegelijk. En bovendien weerspie- mochten wekelijks, maar om beurten, bij meester op begelde het de wijze waarop Keuning over zichzelf dacht: de zoek voor een praatje. Keuning liet ze dan zijn boeken uit de mode geraakte zegswijze 'in de mérode zitten' bezien, nam ze soms half op z'n knie. Verder ging hij niet. tekende zoveel als 'aan lager wal geraakt zijn'. Een voorOok Jaap en Okke, die jarenlang bij Willem aan huis blebode van de catastrofe die zich zo'n tien jaar later aan De ven komen, wisten niets van meesters sexuele voorkeur. Mérode zou voltrekken? Het lijkt erop, getuige zijn ontboe- Evenmin waren zij zich ervan bewust dat ze hem tot mezeming achteraf aan een collega-letterkundige: "Ik ben nig jongensgedicht inspireerden. De Mérode kon dat laateen keuning die afstand deed en mérodebroeder werd"... ste ook makkelijk verborgen houden omdat, in gedichten Maar vooralsnog viel het met dat onthullende van die (en dat waren er vele) waarin ook maar enigszins sprake naam wel mee; De Mérode stond er namelijk op dat zijn was van erotische lustgevoelens, hij zich immer tot een pseudoniem strikt geheim zou blijven. 'u' richtte en het woordje 'hij' angstvallig vermeed. Weinigen is het gegeven zich met verzen schrijven in leVerlangen naar zo'n feest deed Willem Keuning ook. Maar voorlopig bood de poëzie hem een uitweg en de mogelijkheid het ongeblust verlangen te sublimeren. Jongensliefde was op dat moment het enige motief dat hem tot het schrijven van gedichten kon bewegen. Het geloof vermocht hem - hoewel dat toch gebruikelijk was voor, ja zelfs verlangd werd van dichters uit gereformeerde kringen -daartoe niet te inspireren. Keuning's sexuele voorkeur en het geloof botsten bovendien te zeer. En voorlopig was hij nog niet toe aan het ontwarren van die knoop.

T

G

In gedichten waarin ook nnaar enigszins spral<e was van erotisclie lustgevoelens vernneed hij het woordje 'hij' angstvallig. ven te houden. Er moest brood op de plank zijn. Het plan om letteren te gaan studeren ging, als gevolg van zijn langdurige ziekten en teer gestel, en vanwege geldgebrek in het gezin Keuning, niet door. Met de moed der wanhoop worstelde hij zich, aan de splinternieuwe Groningse Kweekschool met den Bijbel, daarom maar door een opleiding tot onderwijzer. In het voorjaar van 1906 had hij het diploma op zak. En hij kon meteen beginnen, in Oude Pekela. Maar dat beviel niet erg. De orde in zijn klas bleek voor verbetering vatbaar en zijn weigering om op de zondagen ook nog de

18

//f ieefniet meer als il< u niet aanscinouw. Mijn denl<en is in ieegte weggezonl<en. tZie 't licht niet meer, maar ballen vuur en vonken En dan duil<t alles in een nacht van rouw. Er is een luide suizing in mijn oor, waar alle stemmen effen in vervloeien, tot klanken, schoon als bloemen, open bloeien, en met een schok is 't dat 'k u noemen hoor. Dit is beminnens waanzin, zeer gevreesd, wijl niemand uit haar weerloosheid geneest, of van haar laten wil, dan om te sterven. Daar is geen leven buiten uw verband. Blindelings tast ik langs de wereldwand en stoot mijzelf gelijk een vaas aan scherven.

VU-MAGAZINE-JÜLI/AUGUSTUS 1987

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen