VU Magazine 1987 - pagina 253

fceSiüÉaSjasS De curve van Kelly (uit de collectie van het Stedelijk Museum) en de letter 'Flora' van de ontwerper Unger.

oibcdefghijkimnopqrstuvwxyz ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ /ECE0aeoe0&§£$t*.,:;?!/([»— 1234567890l234567890

dbcdefghijklmiiopqrstuvwxyz ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ /E(E0aeoe0&§£$t*.,:;?!/([»— 1234567890l234567890

schrijver Wright Morris. Naast iedere pagina tekst staat in de roman een paginagrote foto, vaak van een deel van een keurig geordend interieur, maar er valt zelden een duidelijke relatie tussen de foto en de tekst aan de wijzen. De foto's functioneren kennelijk niet als illustratie en zijn niet ondergeschikt aan de tekst. Op één van de weinige foto's die wel een duidelijke betekenis hebben zien we een opengetrokken besteklade, die bekleed is met een krant. Het gaat echter niet om de berichten in die krant, die onleesbaar zijn door het bestek dat er keurig gesorteerd bovenop ligt. Het gaat om het beeld, niet om de woorden.

'Groot kwadratenreliëP van Jan Schoonhoven.

Een van de organisatoren van het congres stelde tijdens de opening dat er al sprake is van relaties tussen woord en beeld vanaf het moment dat het eerste alfabet werd gemaakt. En inderdaad stond er een grafisch ontwerper op het programma, Gerard Unger. De totstandkoming van een alfabet wordt, betoogde hij, bepaald door de technische mogelijkheden, conventies en door persoonlijke culturele invloeden. De verhouding tussen die drie factoren verschilt per ontwerp. Ter illustratie behandelde Unger drie door hemzelf ontworpen alfabetten. Bij de totstandkoming van het fraaiste, maar tevens minst praktische, van de drie hebben volgens Unger zelf vooral de culturele invloeden een rol gespeeld. De sierlijke curve van de letter vertoont overeenkomst met een bekend schilderij van Ellsworth Kelly, Blue curve, Ungers lievelingsschilderij. Welbeschouwd passeren onze ogen tijdens het lezen dus iedere minuut honderden kunstwerkjes, maar daar kun je maar beter niet te lang over nadenken. Wel is

het aardig om er nog even bij stil te staan dat aan een lettertype een woord, een naam, wordt gehecht. Toen Unger zijn ontwerp nog aan het perfectioneren was, werd zijn dochter Flora geboren. Het geboortekaartje liet hij drukken in een voorlopige versie van de nog naamloze letter en zonder bijbedoelingen stuurde hij er een naar het bedrijf waarvoor hij de letter ontwierp. Twee weken lang hoorde hij niets. Toen kreeg hij een telegram: "Gefeliciteerd. Naam geaccepteerd."

negentiende eeuw waren kunsthistorici nog voornamelijk gericht op stijlkenmerken, aan de hand waarvan ze de verschillende kunstenaars van elkaar konden onderscheiden. In deze eeuw is de belangstelling meer uitgegaan naar de betekenis. Op schilderijen worden symbolen onderscheiden, waarvan de betekenis moet worden vastgesteld. De kapotgedrukte bloemen uit het begin van dit verhaal zijn nog maar een eenvoudig voorbeeld. Om ingewikkelder schilderijen te duiden grijpen de hedendaagse loinsthistorici naar schriftelijke bronnen, waarin innen de vele onderwerpen die op dezelfde symbolen voorkomen en waarin het congres aan de orde kwamen, ze vaak expliciet worden verklaard. vallen ondanks de diversiteit toch De bestudering van relaties tussen woord twee belangrijke groepen aan te wijzen. en beeld is voor kunsthistorici als gevolg De kunsthistorici sneden vaak iconologi- van de populariteit van deze benadering sche onderwerpen aan en verschillende inmiddels eigelijk al de gewoonste zaak letterkundigen spraken over gedichten van de wereld. Hun enthousiasme werd ook op dit congres gewekt door details die schilderijen tot onderwerp hebben. De iconologie is een benadering die de als een historische voorstelling op een twintigste-eeuwse beoefening van de vaas die een bescheiden plaats inneemt kunstgeschiedenis heeft bepaald. In de op de achtergrond van een schilderij.

B

J. J. Schoonhoven topografisch bepaald Om en nabij Leiden, niet ver van Haarlem, achter Naarden, ongeveer bij Hoorn, vlak bij Dordrecht, langs Wijk bij Duurstede, onder Alkmaar, nabij Utrecht, op de grens van Delft, bijna in Vianen, dichtbij Enkhuizen, tegen Hoek van Holland, even voor Gouda (K. Schippers)

nww « * tm •-,

mt m m m r

nmmmm » «(«„„,,,, . '0t "'js ^.(N .-.g .,(.

K W ^^

SUB «S ^ ^ «sg gs ^-^ '

•

«

•

•

«

,

»

»

•

«

»

imm-mmm-mm^.

«•'»•» =

^:

H » w^ ' ^ ^ » r ^ SMS ^ a ë ^ ^ • r ^ ' IB» W. «» f ; •mm

ü i («( « . s» (WW».-

•^--n -SSst

rnm*^

mmt mS: -'tmmmmmm •K--

'M

^^ -^^

wm-vm

i ^ ^

32

MS

-* mm'^^ -»«»^ww*" mmm^oi' 'mmmm*' » ^ « n w«ii»' : tmmm^mji' ^ mmmmm' mmmm'*' ^ • « • » • • » • • • » «f *^ m-tm-tm mm

• 9 ^ ' «8 ^

^

I^S ^ ^

^ * S aste - ^ ^

SM ^

tut MI»!''

^»M«HWW«»«I*I' mfKimm-m •••>»'•'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen