VU Magazine 1987 - pagina 150

KUNST EN WETENSCHAP

D

e wetenschap splitst, scheidt, isoleert en ontrafelt en loopt aldus groot risico uiteindelijk in ontelbare specialismen te verzanden, leder specialisme gaat een eigen weg en onderlinge contacten, laat staan vruchtbare, lijken dan nauwelijks nog mogelijk. De kunst stelt daar de synthese tegenover, voegt samen wat uiteenloopt, overbrugt de kloof tussen schijnbaar ongerijmde elementen.

het onderzoek vroeg dat ik stukjes knipte uit leven dat ik kennen wilde maar alles wat geknipt werd was dood die ik al eerder kende (uit: Wat kunnen wij van rijke mensen leren?)

Veelbetekenend vindt Hillenius in dit verband het werkwoord 'dichten' ais aanduiding voor het schrijven van poëzie. Want wat doen dichters anders, aldus Hillenius, dan bij elkaar zetten wat gescheiden was. "Rijm, alliteratie en beeldspraak leggen verband tussen niet bij elkaar horende zaken", schrijft hij in De hersens een eierzeef. En: "Hoe groter de afstand in betekenis van de rijmwoorden, des te groter de bindende spanning in het gedicht, () vooral psychologisch, door het beroep dat er op de hersens wordt gedaan om disparate zaken toch in één verband te zien."

deze twee cultuuruitingen opleveren voor de beoefenaar en het voortbestaan van zijn soort! Ze bieden de mogelijkheid om de directe omgeving 'onder controle' te houden, ingrijpende veranderingen daarin te constateren en daarmee eventuele rampen te voorspellen."

wat gebeurt er als je kijkt als je kijkt om te onthouden en als je tast je hand legt op het andere wat sleep je mee naar die grot waar je meet, vergelijkt waar je leeft door de grenzen te bespelen van ervaringen, waar je namen geeft de wereld in zinnen vangt terugroepbaar bewaart in het terugroepen probeert verlies te ontkrachten? (uit: Wat kunnen wij van rijke mensen leren?)

H

illenius: "Er is overigens iets eigenaardigs aan de hand in de relatie tussen kunst en wetenschap. Kunst, en dan speciaal de literatuur, loopt soms vooruit op wat de wetenschap nog moet vinden. De wetenschap - trouwens ook wel de kunst op z'n tijd; alle menselijke activiteiten hebben die neiging - loopt soms gevaar te fossiliseren, te verstarren. Dat gebeurt in iedere wetenIs het onderscheid dat hij tussen kunst en wetenschap schap. Het is herhaaldelijk ook in de biologie gebeurd. maakt, op zichzelf al geen uiting van een door de weten- Dan gebeurt er helemaal niks, alleen maar een voortdurend herhalen van wat ze eeuwenlang al wisten. En dan schap ingegeven drang tot splitsen en polariseren? Hillenius: "Jawel, ik ben in de eerste plaats bioloog. Maar blijkt het de kunst te zijn - zoals de schilderkunst in de Reik zeg er direct bij dat kunst en wetenschap van dezelfde naissance - die opeens met hele andere ogen begint te stam komen. Je kunt dat zien bij primitieve volkjes - voor kijken; ogen die de biologen uit die tijd eigenlijk hadden zover ze nog niet uitgeroeid zijn. Daar vind je een heéi moeten hebben. Neem nou de Primavera van Botticelli, grote kennis van de omgeving; honderden plante- en die- neem Da Vinci die op een biologische, onbevooroordeelrenamen hebben ze paraat. Dat is het begin van de biolo- de manier de werkelijkheid bekeek. Die schilders gaven gie en überhauptvan wetenschap: inventariseren, een to- als hët ware les aan de biologen van die tijd! Er is dus tale verkenning maken van de naaste omgeving en de ver- wisselwerking. anderingen daarin signaleren. Die kennis heeft kennelijk Maar tot op de dag van heden, denk ik, dat de kunst vaak een functie. aan de wetenschap voorafgaat. Dat komt omdat de kunDat verhaal vertelde ik ook de Groningse studenten. Daar stenaar niet belemmerd wordt door de strakke regels die zaten ook literaire mensen onder. Er stond er één op, die riep: 'Dit was het begin van de literatuur!' Die man wist, net als ik trouwens, dat dergelijke, oorspronkelijke lijsten van planten en dieren vaak allerlei poëtische kenmerken vertonen: ze zijn ritmisch, rijmen of allitereren. De functie daarvan was weer, dat ze zo makkelijker te onthouden waren. Het begin van wetenschap èn van literatuur. Je ziet: ze komen uit dezelfde stam voort." De gemeenschappelijke oorsprong van wetenschap en kunst is de verbazing. "Ja, maar dan toch wel direct gekoppeld aan het nutóat VU-MAGAZINE - APRIL 1987

Foto Kees C. Keuch, AVC/VU

'Ik denk dat de kunst vaak aan de wetenschap voorafgaat. Dat konnt onndat de kunstenaar niet belemnnerd wordt door de strakke regels die in de wetenschap zijn voorgeschreven.' 17

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen