VU Magazine 1987 - pagina 316

Jaap Willems Ginks): 'Statusbedreigend.'

Umberto Eco: 'Vertellen waarover niet tetheoritiserenvalt.' Foto ANP

de balans tussen exactheid en leesbaarheid. Daarbij zitje al snel fout." De wetenschapsjournalist heeft een smalle marge, meent Willems. En dan nog moet hij op zijn tellen letten; wetenschappers hebben lange tenen als het om hun eigen geesteskinderen gaat. Als feiten en argumenten niet zuiver en volledig op papier komen, voelt de onderzoeker zich al gauw geschaad. Willems: "Het probleem is meestal niet zozeer dat het publiek het verkeerd begrijpt maar dat collega's de onderzoeker over zo'n artikel aanspreken. Als het er niet precies staat, vreten je collega's je op. Men noemt dat wel het Defares-syndroom, naar een Leidse hoogleraar die dingen schreef die voortdurend op het randje waren.''

V

orig jaar schreef Willems een persbericht over twee Nijmeegse biologen. Zij waren in Nieuw-Guinea geweest om zeegras te onderzoeken. "Ze kwamen met een enthousiast verhaal terug. Het was een leuk onderzoek geweest. Natuurlijk ook wel wetenschappelijk relevant, maar vooral leuk. Ik heb dat opgeschreven, maar de onderzoekers schrokken ervan toen ze het lazen. Ik mocht het bericht niet naar de pers sturen. Ik heb het toen zó omgebouwd, dat het wat minder 'leuk' was. Het is een saai verhaal geworden." Wetenschappers zijn bang voor hun status, gelooft Willems. Wetenschap is ernstig. Je mag er geen plezier aan beleven. "Wetenschap moet moeilijk zijn en er gedegen uitzien. Als het vooral leuk is, is het niet wetenschappelijk.'' VU-MAGAZINE - SEPTEMBER 1987

In wetenschappelijke kring heeft men in het algemeen een grote reserve tegenover de populaire pers. Dat wetenschappers zelf in hun vrije weekend de wetenschapsnibrieken spellen is in dat licht een opmerkelijk gegeven. Het bleek uit een onderzoek dat Willems dit jaar hield. Een opmerkelijk onderzoek vindt hij zelf ook: "Veel Nederlandse chemici en biologen blijken informatie over hun eigen vak vaak uit de populaire pers te halen. Mijn onderzoek viel heel slecht. Ik ben er ontzettend op aangevallen: 'We hadden het nooit mogen doen', zei men. 'Het is statusbedreigend.' En dat vind ik heel onthutsend." Onder het publiek groeit de belangstelling voor wetenschap intussen gestaag. De wetenschapspagina's van de kranten worden verslonden. Televisieprogramma's over wetenschap trekken veel kijkers. Boeken over wetenschappelijk onderwerpen worden goed verkocht. Volgens Willems een logische ontwikkeling. ' 'Wetenschap is bedreigend als je het niet snapt. Men verwacht ook veel van de wetenschap. Zowel die hoge verwachting als de angst maakt de mensen nieuwsgierig. Men wil het begrijpen, gewoon omdat het om hun eigen gezondheid, hun eigen lijf en kinderen gaat. In Nederland hebben echter alleen Trouw, de Volkskrant en NRC/Handelsblad vaste wetenschapspagina's, en dan nog van wisselende kwaliteit. Voor het overige is het hapsnap, af en toe wat, en vaak alleen nog maar als het heel bijzondere dingen zijn. Wat er in de krant staat beantwoordt ook niet altijd aan de behoefte. Bij bepaalde

artikelen vraag ik me af: wie leest dit in 's hemelsnaam. Bij voorbeeld over hogeenergiefysica. Boeiende verhalen, maar voor een heel klein publiek. Onderwerpen als ecologie en toxicologie krijgen minder aandacht terwijl mensen waarschijnlijk daarover graag willen lezen, want dat heeft met hun eigen leven te maken." De berichtgeving beperkt zich volgens Willems ook te veel tot de resultaten van het onderzoek. Er wordt te veel over de knikkers geschreven en te weinig over het spel. ''De tradionele journalistiek wil nieuws, en geen achtergronden. Bovendien zijn onderzoekers vaak huiverig informatie te geven over onderzoek dat nog niet af is. Men is bang voor kritiek en

Chriet Titulaer:'Het enige dat het miljoenenpubliek écht interesseert van Mars is of er groene mannetjes rondlopen.' Foto ANP

'Je moet wel kritisch zijn maar niet manipuleren; geen gevoel van angst achterlaten.' wetenschappelijke diefstal." Jammer, vindt Willems, want het onderzoeksproces zélf is óók interessant. "Mensen mogen best weten dat dingen niet altijd lukken. Het gaat ook om de visie van onderzoekers, waarom ze iets wel of niet doen. Dat wordt in Nederland sterk onderbelicht."

M

et wetenschap op televisie is het droevig gesteld benadrukt Willems: "En dat is de laatste jaren alleen maar erger geworden. Neem nu het programma van astronaut Wubbo 7

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen