VU Magazine 1987 - pagina 160

fie gegeven. Daarnaast bestaan er enkele instituten met een vrije toegang, waar mensen naar behoefte onbeperkt college kunnen lopen en die niet met diploma of titel worden afgesloten. Het meest vermaarde instituut van dit type is het College de France waar talrijke internationaal vermaarde filosofen en wetenschappers n Parijs bestaat een vruchtbare voeéén keer in de week een college houden dingsbodem voor de verbreiding van en voor het overige de handen vrij hebeen intellectueel gedachtengoed. Het ben om mooie boeken te schrijven. Juist is iets dat behoort bij de cultuur: net zoals om veel werkende mensen de gelegenje naar de bioscoop gaat om de nieuwste heid te bieden de lezingen te volgen worfilms te zien, theatervoorstellingen beden ze vaak 's avonds en in de weekends zoekt, literatuur leest, evenzeer is daar gehouden. Maar het is niet alleen een een breed publiek geïnteresseerd in de lekkernij bestemd voor Fransen, een lenieuwste denkbeelden van de filosofen. zing van eenfilosoofwordt door menige De interesse daarvoor wordt bij kinderen intellectuele buitenlander genoemd als al op jonge leeftijd gestimuleerd. NRCkostelijke haute cuisine die men zich bij redacteur Rudy Kousbroek heeft herhaal- een bezoek aan Parijs beslist niet mag ladelijk zijn bewondering uitgesproken ten ontgaan. voor het niveau waarop jongeren een Wie dat allemaal net iets te hoog gegreconversatie kunnen voeren en de kennis pen is kan de discussies in enigszins verdie men heeft van 'de klassieken'. De eenvoudigde vorm altijd nog meebeleven taal, het taalgebruik, staat in Frankrijk in in tijdschriften en op de televisie. Maar hoog aanzien; men is zich zeer bewust met name die laatste manier heeft in van 'de vorm' waarin men zich uitdrukt. Frankrijk niet ieders instemming. De Niet alleen schriftelijk, maar ook mondefnuikende invloed van de televisie op die ling onderhoudt men zich in intellectuele intellectuele cultuur heeft Regis Debray kringen op een wijze die in Nederland beschreven in een boek uit 1979, getiteld door sommigen als 'gekunsteld' wordt Le pouvoir intellectuel en France. Zijn ervaren. toorn richtte zich met name tegen de zoNiemand die in Frankrijk ook vreemd genaamde 'nieuwefilosofen';mensen als opkeek toen voormalig president Giscard Bernard-Henry Levi en André Glucksd'Estaing, gevraagd naar zijn favoriete mann, jonge filosofen die vooral opviefilosofen, daar serieus op inging (zijn len door hun bekoorlijke, volgens somantwoord: Claude Lévi-Strauss en Ray- migen bijna engelachtige voorkomen en mond Aron); evenmin was iemand verhet superieure talent dat zij bezaten om wonderd toen de voormalige oppositiede media te bespelen ten einde hun niet leider Mitterand een 'in memoriam' bijster originele gedachten aan de man te schreef toen Roland Barthes overleed. brengen. Als voormalige aanhangers van Weliswaar werd in Nederland tijdens de Marx en Mao kwamen zij na lezing van laatste troonrede de naam van Erasmus de Goelag archipel ym Sokjenytzin tot genoemd, maar of premier Lubbers werde schokkende ontdekking dat het comkelijk een grondige kennis bezit van munisme toch echt wel fout zat. diens werk, mag ernstig betwijfeld worden; en het gemiddelde aantal boeken dat Debray meent dat de televisie een grotere cultuurminister Brinkman per jaar leest, oppervlakkigheid tot gevolg zal hebben: wordt door insiders geschat op om en na"Vandaag de dag komen de wapens op bij één. de eerste plaats, de heilsleer kan later uitgevonden worden, indien en wanneer dat noodzakelijk is. De man die in een hoeket Franse universitaire onder- je zijn intellectuele projectielen zit op te wijssysteem werkt die verbreipoetsen zonder eerst voor een wapen te ding van de intellectuele cultuur zorgen, is dood voordat hij ook maar gein de hand. Er bestaan de gewone opleivochten heeft. Hij is een gek of een dingsinstituten waarvoor toelatingseisen idioot. Een intellectueel zonder media is gelden, waar examens worden afgenoniet langer een generaal zonder troepen, men en waar studenten hun studie afronmaar een lachwekkend figuur." Elders den met een diploma. Daarmee kan men merkt Debray op dat, wanneer morgen bijvoorbeeld docent worden aan een midzou blijken dat de maan de beste plaats is delbare school; in Frankrijk wordt namewaar het grootste aantal Franse sprekers lijk in de hoogste klassen het vak filoso- gezien en beluisterd kan worden, vanMeester zegt? Het is allemaal waar en de Fransen hebben er een handje van. Ruth Weber ziet echter ook de keerzijde: "De bewondering functioneert als een positieve kracht die stimulerend werkt en veel in beweging zet, ideeën doet stromen die elders achterwege blijven.

I

H

VU-MAGAZINE — APRIL 1987

daag de interplanetaire raketten al volgeboekt zouden zijn.

V

ulgarisering, vervlakking en een trendy modebewustzijn; het zijn bedenkelijke ontwikkelingen. Maar ook die vormen slechts één kant van de medaille die toch ook een positieve keerzijde heeft: de uitdrukking namelijk van een levende cultuur. Daar waar één specialist, op voor buitenstaanders oncontroleerbare wijze, zich met een piepklein probleem bezig houdt, zal nooit het gevaar van vulgarisering dreigen. Op terreinen waar behalve de specialistische kennis van de filosoof zich ook een spontaan soort kennis van een pubhek ontwikkelt, kan een vruchtbare wisselwerking ontstaan. Er gapen echter ook afgronden. Umberto Eco, auteur van de bestseller De naam van de roos, schreef echter ooit dat zoiets geen reden kan zijn om een trend maar snel de kop in te drukken: "De culturele trend is het jeugdpuistje van het culturele proces. Wanneer die trend te snel wordt teruggedrongen versnelt zich gewoon de komst van een nieuwe trend.'' En hij prees bij die gelegenheid de rijpheid van de Franse cultuur die uitstekend haar modes weet te ondergaan; zich daarvoor niet schaamt, hoewel zij zich van de excessen bewust is. De hele context waarbinnen in Frankrijk filosofie bedreven wordt is nogal bijzonder en dat heeft ook zijn weerslag op de manier van filosoferen. Wat men daar met de term 'filosofie' aanduidt, verschilt nogal van wat men elders op de wereld onder filosofie verstaat. Sterk globaliserend kun je zeggen dat een filosoof meestal iemand is die de verzamelde werken van Plato, Kant en Hegel gelezen heeft en deze becommentarieert; of iemand die tracht vast te stellen op welke wijze je wetenschappelijke uitspraken van onwetenschappelijke uitspraken kunt scheiden. Deze aspecten zijn in de Fran-

'Een lezing van een filosoof wordt door menige intellectuele buitenlander genoemd als kostelijke haute cuisine die men zich bij een bezoek aan Parijs beslist niet mag laten ontgaan.' 27

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen